Thứ Tư, tuần 5 Phục Sinh

BÀI ĐỌC I: Cv 15, 1-6

Trong những ngày ấy, có mấy người từ Giuđê đến dạy bảo các anh em rằng: “Nếu anh em không chịu cắt bì theo luật Môsê, thì không được cứu độ”. Do đó, Phaolô và Barnaba đã tranh luận gắt gao với họ. Bấy giờ người ta quyết định là Phaolô và Barnaba và một ít người khác thuộc phe họ lên Giêrusalem gặp các Tông đồ và niên trưởng để xin giải quyết vấn đề này.

Các ngài được giáo đoàn tiễn đưa, và khi đi ngang qua Phênixê và Samaria, các ngài kể lại việc dân ngoại trở lại khiến mọi anh em đầy hân hoan. Khi đến Giêrusalem, các ngài được giáo đoàn, các Tông đồ và kỳ lão đón tiếp, rồi các ngài kể lại bao nhiêu việc Thiên Chúa đã thực hiện với các ngài. Nhưng có mấy người tín hữu thuộc nhóm biệt phái đứng lên nói rằng: “Phải cắt bì cho những người dân ngoại và bắt họ cũng phải giữ luật Môsê”. Các Tông đồ và các kỳ lão họp lại cứu xét việc này.

PHÚC ÂM: Ga 15, 1-8

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Thầy là cây nho thật, và Cha Thầy là người trồng nho. Nhành nào trong Thầy không sinh trái thì Người chặt đi, còn nhành nào trong Thầy không sinh trái thì Người chặt đi, còn nhành nào sinh trái thì Người tỉa sạch để nó sai trái hơn. Các con đã được tỉa sạch nhờ lời Thầy đã nói với các con. Các con ở trong Thầy, và Thầy ở trong các con. Cũng như nhành nho tự nó không thể sinh trái được, nếu không dính liền với cây nho; các con cũng vậy, nếu không ở trong Thầy. “Thầy là cây nho, các con là nhành. Ai ở trong Thầy và Thầy ở trong người ấy, kẻ ấy sẽ sinh nhiều trái, vì không có Thầy, các con không thể làm được gì. Ai không ở trong Thầy, thì bị vứt ra ngoài như nhành nho, và sẽ khô héo, người ta sẽ thu lại, quăng vào lửa cho nó cháy đi. “Nếu các con ở trong Thầy, và lời Thầy ở trong các con, thì các con muốn gì, cứ xin, và sẽ được. Đây là điều làm Cha Thầy được vinh hiển là các con sinh nhiều trái, và như thế các con trở nên môn đệ của Thầy”.

Suy Niệm 1: Ở LẠI VỚI CHÚA GIÊSU, HIỆP HÀNH, VÀ SINH HOA TRÁI!

Trong bài đọc 1 hôm nay, chúng ta nghe đến vấn đề mang tính “giáo lý” đầu tiên cần được xác định trong Giáo Hội, đó là tương quan giữa ơn cứu độ và phép cắt bì. Những người “từ miền Giuđê đến Antiôkhia dạy các anh em rằng: ‘Nếu anh em không chịu phép cắt bì theo tục lệ Môsê, thì anh em không thể được cứu độ’” (Cv 15:1). Họ giới hạn ơn cứu độ của Thiên Chúa vào việc cắt bì theo luật Môsê. Đây là lý do của sự chống đối và tranh luận của Phaolô và Banaba với những người đến từ Giuđê. Tuy nhiên, vấn đề không được giải quyết thoả đáng và họ đưa vấn đề lên Giêrusalem để trình bày cho các Tông Đồ và các kỳ mục. Chi tiết này cho chúng ta thấy, giáo huấn của Giáo Hội không dựa trên “ý kiến cá nhân của một người hay một vài người,” nhưng dựa trên mạc khải của Thiên Chúa được truyền lại cho toàn Giáo Hội. Chi tiết quan trọng nhất trong bài đọc 1 hôm nay mà chúng ta có thể rút ra cho ngày sống của mình là thái độ “suy nghĩ hẹp hòi.” Chúng ta cần tránh thái độ này và có một thái độ cởi mở hơn. Đừng giới hạn ơn cứu độ của Thiên Chúa vào một vài công việc đạo đức mà chúng ta quen làm rồi xét đoán người khác khi họ không thực hành những việc đạo đức như chúng ta làm. Ơn cứu độ là món quà nhưng không Thiên Chúa ban. Vì vậy, Ngài muốn cho ai món quà đó thì tuỳ ý Ngài. Chúng ta hãy cố gắng để đón nhận món quà cứu độ được trao ban cho mình, và giúp người khác đón nhận món quà ơn cứu độ trong cách thức Thiên Chúa muốn ban cho họ.

Trình thuật Tin Mừng hôm nay bắt đầu chương 15 của Tin Mừng Thánh Gioan, chương được nhiều học giả Kinh Thánh chú trọng vì nó chứa đựng một trong những đề tài quan trọng trong Tin Mừng Thánh Gioan, đó là sự cần thiết của việc ở lại với Chúa Giêsu và tình yêu hỗ tương. Bài Tin Mừng bắt đầu với việc sử dụng hình ảnh cây nho, tượng trưng cho Chúa Giêsu trong tương quan với Chúa Cha: “Thầy là cây nho thật, và Cha Thầy là người trồng nho. Cành nào gắn liền với Thầy mà không sinh hoa trái, thì Người chặt đi; còn cành nào sinh hoa trái, thì Người cắt tỉa cho nó sinh nhiều hoa trái hơn” (Ga 15:1-2). Như chúng ta biết, Ga 4:23 và 6:32 sử dụng chữ “thật” trong tương quan với một biểu tượng công bố Chúa Giêsu là sự thay thế cho thực tại Cựu Ước. Những hình ảnh về Israel như là “cây nho” (x. Is 5:1-7; 27:2-6; Gr 2:21; 5:10; Hs 10:1; Ez 15:1-6; 17:5-10; 19:10-14; Tv 80:8-15) cung cấp nền tảng cho việc sử dụng hình ảnh cây nho trong Tin Mừng Thánh Gioan. Biểu tượng người mục tử trong chương 10 [được sử dụng để đảm bảo rằng không ai có thể cướp đi bất kỳ một con chiên nào thuộc Chúa Giêsu (x. Ga 10:28-29)] và truyền thống về Thánh Thể trong 6:51b-58 [chứa đựng hình ảnh “cây nho” trong cộng đoàn Thánh Gioan] được liên kết với giáo huấn về sự cần thiết của việc ở lại với Chúa Giêsu. Giống như Thiên Chúa là Đấng chăm sóc đàn chiên, Chúa Giêsu cũng sẽ chăm sóc vườn nho của những ai đến với Người. Người sẽ cắt tỉa những cành sinh hoa trái để chúng sinh nhiều hoa trái hơn. Truyền thống Cựu Ước cũng nói đến việc cắt tỉa những cây nho không sinh hoa trái (x. Gr 5:10; Ez 17:7). Theo các học giả Kinh Thánh, câu này có thể được viết ra như một lời cảnh tỉnh cho những Kitô hữu, là những người tìm cách “che dấu” đức tin của mình trong thời kỳ bị bách hại (x. Ga 12:43). Những chi tiết chúng ta vừa trình bày trên nhắc nhở chúng ta về sự cần thiết của việc ở lại với Chúa Giêsu của người môn đệ. Nhiều lần trong cuộc sống, chúng ta xem việc ở lại với Chúa Giêsu không quan trọng. Chúng ta tách ra khỏi Ngài để làm nhiều việc của riêng mình và những hoa trái chúng ta sinh ra không đến từ Chúa vì chúng ta không ở lại trong Ngài. Nói cách khác, ai không ở lại trong Chúa Giêsu thì những hoa trái mình sinh ra không đến từ Ngài.

Tiếp đến, Chúa Giêsu mời gọi các môn đệ ở lại trong Ngài nếu họ muốn được thanh sạch: “Anh em được thanh sạch rồi nhờ lời Thầy đã nói với anh em. Hãy ở lại trong Thầy như Thầy ở lại trong anh em. Cũng như cành nho không thể tự mình sinh hoa trái, nếu không gắn liền với cây nho, anh em cũng thế, nếu không ở lại trong Thầy” (Ga 15:3-4). Khi khẳng định các môn đệ là những người được thanh sạch, Chúa Giêsu ám chỉ đến việc họ sẽ không bị rơi vào tình trạng nguy hiểm là sẽ bị cắt tỉa. Tuy nhiên, sự thanh sạch của các môn đệ chỉ được bảo đảm khi họ ở lại trong Chúa Giêsu như Ngài ở trong họ. Điều đáng làm chúng ta suy gẫm ở đây là câu khẳng định của Chúa Giêsu với các môn đệ, đó là họ sẽ không sinh được hoa trái nào nếu họ không ở lại trong Chúa Giêsu. Thật vậy, ai trong chúng ta cũng muốn được thanh sạch, được sinh nhiều hoa trái, được danh thơm tiếng tốt. Nhưng chúng ta cần nhớ rằng chúng ta sẽ không sinh được hoa trái nếu không ở lại trong Chúa Giêsu qua đời sống cầu nguyện liên lỉ.

Chúa Giêsu tiếp tục lời dạy của mình cho các môn đệ bằng việc dùng hình ảnh tương phản giữa người ở lại trong Chúa Giêsu và người không ở lại trong Ngài: “Thầy là cây nho, anh em là cành. Ai ở lại trong Thầy và Thầy ở lại trong người ấy, thì người ấy sinh nhiều hoa trái, vì không có Thầy, anh em chẳng làm gì được. Ai không ở lại trong Thầy, thì bị quăng ra ngoài như cành nho và sẽ khô héo. Người ta nhặt lấy, quăng vào lửa cho nó cháy đi” (Ga 15:5-6). Những lời này đưa hình ảnh cây nho vào trong “ngôn ngữ ở lại” của trình thuật từ biệt (x. 14:10-11;20). Ga 4:36 và 12:24 đề nghị rằng “sinh hoa trái” ám chỉ đến hoạt động truyền giáo, mặc dù trong bối cảnh của trình thuật, nó có thể đơn giản nói đến một cách tổng quát về đời sống của người Kitô hữu. Những khuyến cáo mang tính cánh chung rằng những cành cây hoặc nhánh lúa không sinh hoa trái sẽ bị cắt tỉa cũng xuất hiện trong Tin Mừng Nhất Lãm (x. Mt 3:10; 13:30). Mối tương quan của việc “ở lại trong Chúa Giêsu” là nền tảng cho niềm tin khi cầu nguyện (x. Ga 14:13). Nói cách cụ thể, đức tin của chúng ta sẽ không đâm rễ sâu, không phát triển nếu chúng ta không ở  lại trong Chúa Giêsu.

Bài Tin Mừng kết thúc với việc trở về với hình ảnh tương quan giữa các môn đệ với Chúa Cha: “Nếu anh em ở lại trong Thầy và lời Thầy ở lại trong anh em, thì muốn gì, anh em cứ xin, anh em sẽ được như ý. Điều làm Chúa Cha được tôn vinh là: Anh em sinh nhiều hoa trái và trở thành môn đệ của Thầy” (Ga 15:7-8). Trong những lời này, Chúa Giêsu chỉ cho các môn đệ thấy họ sẽ là đại diện cho Chúa Giêsu trong thế gian (x. Ga 13:35) vì vậy họ cũng được xem là những người sẽ “tôn vinh Chúa Cha.” Trong đời sống thường ngày, nếu người được sai đi làm tốt nhiệm vụ của mình, người sai đi sẽ hạnh phúc và được tôn vinh. Là những người môn đệ được Chúa Giêsu chọn và sai đi làm chứng nhân tình yêu của Ngài, chúng ta cũng phải ở lại trong Ngài và sống trọn vẹn ơn gọi của riêng mình với tình yêu. Khi làm điều này, chúng ta đã tôn vinh danh Chúa qua đời sống yêu thương hằng ngày của mình.

Lm. Anthony, SDB.

………………………..

Suy Niệm 3: Dụ ngôn cây nho và cành nho

1. Bài Tin Mừng hôm nay chúng ta thấy Đức Giêsu dùng một hình ảnh rất cụ thể, rất đẹp để dạy chúng ta một bài học quí giá, đó là cây nho. Ngài tự ví mình là cây nho và chúng ta là cành nho. Hình ảnh này nói lên ý nghĩa cửa sự hiệp thông, liên đới và hỗ tương giữa cây và cành nho, và giữa các cành với nhau, tức là giữa Thiên Chúa với chúng ta và giữa chúng ta với nhau.

2. Vườn nho hay cây nho là hình ảnh rất quen thuộc của người Do thái. Cây nho cho họ thứ rượu hằng ngày và trở thành thức uống không thể thiếu trong các bữa tiệc. Hình ảnh vườn nho hay cây nho cũng được ví như nhà Israel dưới ngòi bút của các tiên tri Isaia, Giêrêmia và Ezékiel. Dân Israel là vườn nho của Chúa trồng lên và chăm sóc bảo vệ chúng, lắm khi chúng đã trở nên tan hoang và nho dại.
   Bài Tin Mừng hôm nay, Đức Giêsu cũng lấy lại hình ảnh cây nho và cành nho  để nói lên tương quan  của Ngài với các môn đệ. Như cành lìa cây sẽ bị héo khô và chết vì mất nguồn sống, thì những ai tách lìa  khỏi sự sống duy nhất là Đức Kitô sẽ hư mất đời đời.  Cành nho sống được  là nhờ hút nhựa sống từ thân cây, nhưng không phải hút để ra lá mà là để sinh hoa trái.

3. Nếu Đức Giêsu sinh sống ở Việt nam, Ngài sẽ không nói :”Thầy là cây nho”, nhưng sẽ dùng một loại cây quen thuộc hơn :”Thầy là cây mít, là cây ổi, là cây xoài… còn anh em là cành”, để diễn đạt hình ảnh cây và cành có cùng sự sống, luân lưu chung dòng nhựa cây. Ngài cũng đã dùng một động từ để chỉ sự kết hợp này :”ở lại trong Thầy”.  Động từ ấy được lặp đi lặp lại sáu lần trong bài Tin Mừng  như lời mời gọi thiết tha, như tiếng van nài khẩn thiết, bởi vì Ngài biết rằng đời ta chỉ có giá trị, sinh hoa trái tốt lành khi ở lại trong Ngài. Muốn sinh hoa trái tốt tươi, cây nho phải được cắt tỉa. Cũng vậy, ta phải vui vẻ để cho Chúa Cha cắt tỉa, cắt đi cái tôi muốn bành trướng cách lộ liễu, tỉa bớt cái bản ngã muốn âm thầm vươn cao, lấn át Chúa và người lân cận (5 phút mỗi ngày).

4. Một sự thật hiển nhiên là cành nho bị cắt đứt lìa thân cây chắc chắn sẽ héo khô và chết, vì nhựa sống của cành nho không tự có mà là nhựa sống được truyền từ cây sang cành. Khi sử dụng hình ảnh cây nho – cành nho này, Đức Giêsu khẳng định sự hiện hữu của Thiên Chúa và sự hiện hữu của con người. Chỉ có Thiên Chúa mới tự hữu, còn con người chỉ hiện hữu lệ thuộc vào sự sống của Thiên Chúa. Cụ thể, sự sống tâm linh của các tín hữu sẽ không còn khi tách lìa với Đức Kitô là “sự sống” như Người từng tuyên bố :”Thầy là sự sống”. Như vậy, không thể có Kitô hữu nào mà lại không kết hợp với Đức Giêsu, đặc biệt kín múc sự sống của Người từ việc cầu nguyện, lãnh các bí tích, đặc biệt là bí tich Thánh Thể. 

5. “Cành nào sinh hoa trái, thì Người cắt tỉa cho nó sinh nhiều hoa trái hơn” (Ga 15,2b). Cành sinh trái là cành luôn gắn bó với thân, được nuôi sống bởi nhựa đến từ gốc cây nho. Thật thế, như hình ảnh cành nho liên kết với thân nho, chúng ta cũng vậy nếu “gắn liền với” hay “ở lại trong” Đức Kitô, chúng ta sẽ nhận được sức sống, sức mạnh của Ngài vì :”Cành nho không thể tự mình sinh hoa trái, nếu không gắn liền với cây nho” (Ga 15,4). Cho nên thi sĩ Tagore luôn cảm nghiệm :”Con nhận Chúa chính nguồn tình yêu”(bài thơ Mong chẳng còn gì).

6. Chữ “Kitô hữu” có nghĩa là “người thuộc về Đức Kitô”. Cho nên cuộc sống Kitô hữu đương nhiên là phải sống trong Đức Kitô và sống bằng sức sống của Ngài. Muốn thế thì đương nhiên phải kết hợp chặt chẽ với Đức Kitô : bằng cầu nguyện, bằng tưởng nhớ, bằng thi hành những lời Ngài dạy… Ai không làm những điều đó thì người ấy không phải là Kitô hữu thật, người ấy là cành nho khô, sớm muộn cũng bị chặt đi và quăng vào lửa.

7. Truyện : Kết hợp với Đức Kitô.
   Văn hào kiêm triết gia nổi tiếng người Ấn độ Rabindranath Tagore đã viết như sau :”Trên bàn tôi là sợi dây guitar, tôi xoay nó qua lại theo các chiều khác nhau, nó không bị ràng buộc chi cả. Vì nó được cuộn tròn nên khi tôi xoắn đầu này thì đầu kia cũng bật dậy, sợi dây dẫy nảy trong tay tôi, mà chẳng phát ra một âm thanh nào. Hiện tượng này biến mất khi tôi buộc nó vào chiếc đàn guitar,  hai đầu bị gắn chặt để sợi dây căng thẳng, rồi với đầu ngón tay, tôi gảy nhẹ vào sợi dây và lạ thay, một âm vang nổi lên hầu như du dương. Đây chính là lúc sợi dây được tự do để tạo nên nốt nhạc.
   Cũng thế, trong cách trồng cây cà chua, cây yếu ớt ngã xoài trên mặt đất, nhiều khi lá bị héo úa dập nát. Nhưng nếu cây được cột vào một cọc dựng đứng, mọi phần tử của cây được phơi ra ánh nắng, cây sẽ mơn mởn và đâm nhiều bông trái. Chính vì bị ràng buộc mà cây đã có nhiều triển vọng sinh hoa kết quả” (Thiên Phúc, Lời gọi yêu thương, tr 39).
   Chúng ta cần lặp lại lời Đức Giêsu đã nói với chúng ta :”Không có Thầy, các con không làm được gì” (Ga 14,5).  Chúng ta sống được là nhờ có ơn Chúa, mọi sự phải nằm trong Chúa. Đời sống thiêng liêng của chúng ta  chỉ có thể phát triển được khi có ơn Chúa nâng đỡ; ngoài Chúa ra không ai có thể giúp đỡ chúng ta làm được việc gì sinh ơn ích cho phần rỗi chúng ta.

   Lm. Giuse Đinh Lập Liễm, GP. Đà Lạt