BÀI ÐỌC I: G 9, 1-12. 14-16
Ông Gióp trả lời cùng các bạn hữu rằng: “Tôi biết thật như vậy, và biết thật con người so sánh với Thiên Chúa đâu đáng được kể là người công chính. Nếu con người muốn cãi lẽ với Chúa, thì một nghìn điều, nó không thể đáp lại một. Chúa thượng trí và quyền năng, ai đối địch với Chúa mà được bằng yên? Chúa xê dịch các núi đồi, và trong cơn thịnh nộ Người đánh đổ những kẻ không biết điều. Chúa khiến địa cầu chuyển động khỏi chỗ của nó, và các cột đất đều phải lung lay. Chúa truyền khiến mặt trời, thì nó không mọc lên, và Người cũng phong niêm các ngôi sao tinh tú. Chỉ một mình Chúa trải các tầng trời và bước đi trên sóng biển. Chúa tạo dựng sao bắc đẩu, sao sâm, sao mão và cung kín phương nam. Chúa tác tạo những điều trọng đại, mầu nhiệm và kỳ diệu không kể xiết. Nếu Chúa đến cùng tôi, thì tôi không trông thấy Người, và nếu Người ra đi, tôi cũng chẳng hay biết. Nếu Chúa bất chợt hỏi han, thì ai trả lời Người cho được? Hoặc ai có thể hỏi rằng: “Tại sao Chúa làm như thế?” Vậy tôi là gì mà dám trả lời với Chúa và dùng lời mà nói với Người? Dù tôi có lẽ công chính, tôi cũng không dám trả lời, một van nài cùng Ðấng phán xét tôi. Khi Chúa nhậm lời tôi kêu cầu, tôi cũng không chắc Người nghe lời tôi”.
PHÚC ÂM: Lc 9, 57-62
Khi ấy, đang lúc Chúa Giêsu và các môn đệ đi đường, thì có kẻ thưa người rằng: “Dù Thầy đi đâu, tôi cũng sẽ theo Thầy”. Chúa Giêsu bảo người ấy rằng: “Con chồn có hang, chim trời có tổ, Con Người không có nơi gối đầu”. Người bảo một kẻ khác rằng: “Hãy theo Ta”. Người ấy thưa: “Xin cho phép tôi đi chôn cha tôi trước đã”. Nhưng Người đáp: “Hãy để kẻ chết chôn kẻ chết; phần con, hãy đi rao giảng Nước Thiên Chúa”. Một người khác thưa Người rằng: “Lạy Thầy, tôi sẽ theo Thầy, nhưng cho phép tôi về từ giã gia đình trước đã”. Nhưng Chúa Giêsu đáp: “Ai đã tra tay vào cày mà còn ngó lại sau lưng thì không xứng đáng với Nước Thiên Chúa”.
Suy Niệm 1: NHỮNG SỰ DỮ VÀ NHỮNG ĐAU KHỔ TRONG ĐỜI, TẠI SAO?
Bài đọc 1 hôm nay tiếp tục kể cho chúng ta nghe câu chuyện của ông Gióp. Trong trình thuật được trích dẫn, Gióp đã đưa ra lý do tại sao ông không “chất vấn” Đức Chúa về những tai ương xảy ra cho ông và gia đình của ông. Ông đã cho chúng ta biết rằng đường lối của Thiên Chúa khác với đường lối của con người và không ai có thể hiểu thấu. Trước nhan thánh Chúa, không ai tự cho mình không phạm tội: “Quả thật, tôi biết rõ thế này: Trước nhan Thiên Chúa, phàm nhân cho mình là công chính thế nào được? Nếu ai thích tranh luận với Người, thì ngàn lần Người cũng không đáp lại một. Có ai lòng trí khôn ngoan, sức lực dũng mãnh, đương đầu với Người mà vẫn còn nguyên vẹn?” (G 9:2-4). Vì biết được quyền năng và sự khôn ngoan của Thiên Chúa, Gióp đã không tranh cãi, không chống đối, không chất vấn Đức Chúa: “Chẳng lẽ tôi lại tranh cãi, hay tìm lý để chống đối Người sao? Cho dù tôi có lý, tôi cũng không tranh cãi, nhưng sẽ xin Đấng xét xử tôi thương xót. Tôi có kêu cầu và Người đáp lại, tôi cũng chẳng tin là Người nghe tiếng tôi” (G 9:14-16). Những lời này của Gióp nhắc nhở chúng ta về thái độ hay chất vấn Thiên Chúa của mình. Khi gặp thử thách, khó khăn, chúng ta lại chất vấn Thiên Chúa: “Tại sao lại là con?” “Chúa ơi, sao con khổ thế này?” Khi gặp khó khăn tai ương, Gióp vẫn giữ lòng trung tín và hoàn toàn phó thác vào tình yêu quan phòng của Thiên Chúa. Liệu chúng ta có vững đức tin khi gặp sóng gió trong cuộc đời không?
Chúng ta nhận thấy có sự khác biệt trong bài đọc 1 và bài Tin Mừng hôm nay về những đòi hỏi cho những người được gọi. Trong bài đọc 1, Ngôn sứ Êlia cho phép Êlisa về nhà chào tạm biệt những người thân. Còn trong bài Tin Mừng, Chúa Giêsu không cho phép những người theo Ngài làm điều đó. Đâu là lý do? Đó là “khi đã tới ngày Đức Giêsu được rước lên trời, Người nhất quyết đi lên Giêrusalem” (Lc 9:51). “Đã đến ngày” nói lên sự khẩn cấp sứ mệnh của Chúa Giêsu. Như chúng ta biết, đối với Thánh Luca, Giêrusalem là trung tâm nơi Chúa Giêsu kết thúc sứ mệnh trên trần thế của mình; Giêrusalem cũng là nơi các Tông Đồ [Giáo Hội tiên khởi] bắt đầu sứ mệnh rao giảng của mình. Chỉ trong “bối cảnh khẩn cấp” của việc “kết thúc” và “bắt đầu” sứ mệnh này mà chúng ta hiểu những lời của Chúa Giêsu.
Để chuẩn bị cho sự kiện Ngài lên Giêrusalem, Chúa Giêsu “sai mấy sứ giả đi trước. Họ lên đường và vào một làng người Samari để chuẩn bị cho Người đến” (Lc 9:52). Hành trình của Chúa Giêsu phải đi qua làng Samaria, nhưng vì Ngài đang đi về hướng Giêrusalem nên dân làng không đón tiếp Ngài (x. Lc 9:53). Hình ảnh “không đón tiếp” này dường như hoàn toàn trái ngược với hình ảnh mà Thánh Luca vẽ lên khi nói đến người Samaria. Như chúng ta biết, Thánh Luca thuật lại việc Chúa Giêsu dùng dụ ngôn người Samaria nhân hậu trong chương kế tiếp để dạy các môn đệ (Lc 10:25-37), người Pharisêu và kinh sư về lòng nhân từ. Lý do mà người Samaria không đón tiếp Chúa Giêsu đơn giản là vì Ngài đang trên đường lên Giêrusalem. Thái độ không đón tiếp của người Samaria trở thành lý do để “hai môn đệ Người là ông Giacôbê và ông Gioan nói rằng: ‘Thưa Thầy, Thầy có muốn chúng con khiến lửa từ trời xuống thiêu huỷ chúng nó không?’ Nhưng Đức Giêsu quay lại quở mắng các ông. Rồi Thầy trò đi sang làng khác” (Lc 9:54-56). Chúa Giêsu khuyến cáo các môn đệ không theo bản tính tự nhiên của mình để đáp trả người khác. Nhưng phải luôn tìm thánh ý Thiên Chúa. Việc Ngài lên Giêrusalem là ý muốn của Cha Ngài. Chi tiết này cho thấy Chúa Giêsu thực hiện những điều Ngài dạy các môn đệ ngay trong những câu đầu tiên của chương 9 này (x. Lc 9:1-6).
Sau khi quở trách hai môn đệ, Chúa Giêsu tiếp tục hành trình lên Giêrusalem. Trong bối cảnh “đang trên đường,” Thánh Luca trình thuật cho chúng ta về câu chuyện của ba người [đại diện cho ba loại người] muốn theo Chúa Giêsu. Chúng ta cùng nhau phân tích “ơn gọi” của ba người này để xem mình thuộc vào nhóm nào.
Người thứ nhất mong ước theo Chúa Giêsu nên “chủ động” đến nói với Ngài: “Thưa Thầy, Thầy đi đâu, tôi cũng xin đi theo.” Đứng trước lòng thành của anh, Chúa trả lời: “Con chồn có hang, chim trời có tổ, nhưng Con Người không có chỗ tựa đầu” (Lc 9:57-58). Người thứ nhất đại diện cho những người mong ước theo Chúa Giêsu, nhưng điều họ quan tâm nhất là “nơi chốn” [“Thầy đi đâu, tôi cũng xin theo”]. Việc họ theo Chúa mang “đặc tính địa lý.” Chúa Giêsu đáp lại bằng việc khẳng định cho họ rằng: việc theo Ngài không mang đặc tính địa lý, nhưng mang đặc tính “nội tâm,” đó là “không có chỗ tựa đầu” – luôn luôn trên hành trình. Như vậy, điều quan trọng trong hành trình theo Chúa không hệ tại ở việc mình ở đâu, nhưng hệ tại ở việc con tim của mình được Chúa chiếm lấy và được cùng đi với Ngài.
Người thứ hai được chính Chúa Giêsu “chủ động” mời gọi: “Anh hãy theo tôi!” Nhưng anh ta do dự vì còn luyến tiếc với người thân đã khuất: “Thưa Thầy, xin cho phép tôi về chôn cất cha tôi trước đã.” Đứng trước do dự của anh, Chúa Giêsu khuyên anh: “Cứ để kẻ chết chôn kẻ chết của họ. Còn anh, anh hãy đi loan báo Triều Đại Thiên Chúa” (Lc 9:59-60). Người thứ hai đại diện cho những người được gọi, nhưng lại do dự vì sự níu kéo của tình cảm tự nhiên. Chúa Giêsu mời gọi anh vượt qua tình cảm tự nhiên để đạt đến một mối tương quan siêu nhiên với Thiên Chúa. Chúa Giêsu không có ý xem thường tình cảm tự nhiên. Ngài chỉ muốn nói đến tầm quan trọng của việc loan báo Nước Trời [vị trí tối thượng của tương quan với Thiên Chúa] so với tình cảm tự nhiên của con người.
Người thứ ba “chủ động” muốn theo Chúa, nhưng lại ra điều kiện với Ngài: “Thưa Thầy, tôi xin theo Thầy, nhưng xin cho phép tôi từ biệt gia đình trước đã.” Đứng trước điều kiện của anh [hay sự nửa vời của lòng anh], Chúa Giêsu muốn anh phải dứt khoát: “Ai đã tra tay cầm cày mà còn ngoái lại đàng sau, thì không thích hợp với Nước Thiên Chúa” (Lc 9:61-62). Người thứ ba đại diện cho những người muốn theo Chúa Giêsu, nhưng lại muốn những ước muốn riêng mình cần được hoàn thành trước. Đa số chúng ta thuộc loại thứ ba này. Chúng ta sẵn sàng theo Chúa Giêsu, nhưng lại muốn Ngài cho phép chúng ta làm một số việc mà chúng ta thích. Thay vì khi đi theo Chúa, chúng ta phải theo “thời khoá biểu” của Ngài, thì chúng ta lại có một thời khoá biểu của riêng mình song song với thời khoá biểu của Chúa. Hơn nữa, chúng ta lại muốn thời khoá biểu của mình được thực hiện trước. Khi đi theo một ai, chúng ta không nên để mình bị chi phối bởi những “hành trình” khác, vì khi làm như thế, chúng ta sẽ dễ dàng lạc mất người chúng ta đang theo. Hãy tập trung vào Chúa Giêsu khi đi theo Ngài. Đừng ngoái lại phía sau mà để “mất dáng” Ngài.
Điểm cuối cùng chúng ta cần lưu ý trong bài Tin Mừng là lối viết “bánh mì kẹp”: Bắt đầu và kết với hai người “muốn được theo Chúa Giêsu.” Điều khác biệt là người đầu tiên không đặt điều kiện, còn người cuối đặt điều kiện. Người đầu nói về “nơi chốn,” còn người cuối chỉ đơn giản nói “theo thầy” mà không quan tâm đến nơi chốn. Tuy nhiên, cả hai đều có giới hạn riêng của mình. Người đầu bị giới hạn bởi “địa lý,” còn người cuối bị giới hạn bởi “tình cảm gia đình” [tình cảm con người]. Chúng ta không biết ba người này có theo Chúa hay không. Đây là lối kết lửng mà Thánh Luca thường sử dụng vì Ngài muốn chính người nghe sẽ là người kết thúc câu chuyện. Một cách cụ thể, đây là câu chuyện về cuộc đời của mỗi người trong chúng ta. Có người muốn theo Chúa, nhưng lại muốn đến những nơi mình muốn; có người được gọi, nhưng lại vương vấn không dứt khoát với các quan hệ con người; có người muốn theo, nhưng lại đặt điều kiện với Chúa. Chúng ta thuộc loại nào? Nếu được gọi, chúng ta có dứt khoát đi theo Chúa Giêsu không?
Lm. Anthony, SDB.
……………………
Suy Niệm 3: Những điều kiện để theo Chúa
- Lúc này danh tiếng Đức Giêsu đã lừng lẫy khắp nơi về những lời giảng và phép lạ Ngài làm, vì thế có nhiều người đến xin làm môn đệ Chúa. Trong tiểu đoạn này gồm ba chuyện nhỏ về ba người muốn đi làm môn đệ Chúa Giêsu. Điều quan trọng trong những chuyện này không phải là những nhân vật (vì không chi tiết nào mô tả các nhân vật ra sao), mà là giáo huấn của Đức Giêsu về những điều kiện để làm môn đệ Ngài.
- Chúng ta hãy nghe Linh mục Carôlô Hồ Bạc Xái cắt nghĩa cho chúng ta ba câu chuyện này.
Người thứ nhất muốn theo Chúa Giêsu đến bất cứ nơi nào. Trường hợp này thường xẩy ra trong xã hội thời đó : có những người vì ngưỡng mộ một rabbi nào đó nên bỏ gia đình và xin theo ở với rabbi đó trong một thời gian vài ba năm (xem Ga 1,37-49).
– Câu trả lời của Chúa Giêsu cho thấy Ngài không giống như các rabbi : cuộc sống của Ngài là cuộc sống lang thang rầy đây mai đó, vì Ngài là một con người bị từ chối (x. Chuyện trên, một làng Samaria không tiếp rước Ngài). Vậy điều kiện thứ nhất để làm môn đệ Chúa Giêsu là phải giống Ngài ở chỗ chấp nhận một cuộc sống vật chất không ổn định, có thể bị từ chối và có thể bị giết chết nữa.
- Người thứ hai : không phải cha người này vừa chết, nhưng ông ta vẫn còn sống. Ý người này là tuy cũng muốn theo Chúa, nhưng xin một thời hạn chờ cho tới khi cha anh chết và được chôn cất xong xuôi rồi anh mới theo Ngài. Trong đầu anh đã có sẵn một ưu tiên : ưu tiên cho bổn phận hiếu thảo.
– “Mặc cho kẻ chết chôn người chết” : tiếng Pháp rõ nghĩa hơn “mặc cho les mortels chôn les morts”. Điều kiện thứ hai là phải dành ưu tiên cho bổn phận đối với Nước Thiên Chúa, trên cả những bổn phận đối với thân nhân. Không phải Chúa Giêsu coi nhẹ những bổn phận đối với gia đình (x.Mt 15,3-9) nhưng Ngài dạy rằng trong trường hợp có xung đột giữa hai bên thì môn đệ phải coi trọng Nước Thiên Chúa hơn.
- Lời xin của người thứ ba cũng giống lời xin của Êlisê (1V19,19-21). Lời đáp của Chúa Giêsu cũng khiến ta nhớ đó là Êlisê đang kéo cầy “đầu ngoái lại sau” : còn luyến tiếc quá khứ. Như vậy, điều kiện thứ ba là phải dứt khoát với quá khứ (của cải, địa vị…), hơn nữa phải có một con tim không san sẻ để chỉ còn lo cho Nước Thiên Chúa mà thôi.
Theo văn mạch : Chúa Giêsu sắp đi vào giai đoạn quyết liệt là chịu chết, sống lại và lên trời. Ngài muốn các môn đệ mình phải đi cùng một hành trình như Ngài. Thế nhưng người ta có thể từ chối lời mời gọi của Ngài bằng nhiều cách : hoặc vì những thành kiến tôn giáo như dân làng Samaria; hoặc vì quá cậy dựa vào những bảo đảm vật chất, những quyến luyến gia đình và quyến luyến quá khứ (Lm Carôlô, Hạt giống nảy mầm, tuần 26, tr 213-214).
- Một linh sư Ấn độ đang ngồi tịnh niệm bên bờ sông. Có một người đàn ông nọ muốn xin làm đệ tử. Ông rón rén đến bên vị linh sư và đặt dưới chân vị tu hành hai viên ngọc quí như của lễ ra mắt. Vị linh sư cầm lấy một viên và ném xuống sông. Tiếc của, người đàn ông giầu có liền nhảy xuống sông để cố tìm viên ngọc. Nhưng mất một ngày mà không tài nào tìm lại được. Chiều đến, người đàn ông đến xin vị linh sư chỉ rõ nơi ông đã ném viên ngọc quý. Vị linh sư cầm viên ngọc còn lại ném luôn xuống sông và nói :”Ta đã ném vào chỗ đó. Ngươi hãy lặn xuống mà tìm”.
Chúa Giêsu cùng đòi hỏi môn đệ Ngài một thái độ từ bỏ dứt khoát như thế .
- Sứ điệp Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta : một khi đã đi theo. Là môn đệ của Chúa thì phải từ bỏ mọi tham vọng, mọi ràng buộc, nhất là về của cải vật chất, danh vọng, địa vị và thỏa mãn cá nhân để tự do hiến thân mình cho Chúa, trọn vẹn thuộc về Chúa để làm công việc cho Chúa. Không có chuyện lừng khừng, do dự, tính toán. Sống phó thác và tin tưởng nơi Chúa trọn vẹn. Chấp nhận sự bấp bênh do con người gây nên cho mình. Ngay cả mối liên hệ tình cảm là gia đình, nếu vì đó mà ảnh hưởng và có nguy cơ làm cho chúng ta xa Chúa, thì buộc phải khước từ (Ngọc Biển).
- Truyện : Phải dứt khoát từ bỏ.
Một nhà buôn ở Francfurt muốn tìm một em bé trai để lo việc giao hàng. Có một người anh trưởng trong một gia đình gồm 07 người anh em 16 tuổi đến xin việc. Nhân viên tiếp tân ở phòng khách gật đầu nói :”Cậu không có nhiều may mắn lắm đâu. Trước cậu đã có 52 người đến xin việc rồi. Tuy nhiên, cậu có thể thử thời vận”.
Nhân viên này dẫn cậu vào phòng ông chủ. Ông chủ tiếp chuyện thân mật với ứng viên, đặt nhiều câu hỏi với chàng trai.
– Mời cậu một điếu.
– Cám ơn ông, nhưng cháu không hút thuốc.
– Thế nào ? Cậu không hút thuốc ư ? Nhưng anh bạn của tôi ơi, để làm một người lớn, cần phải biết hút thuốc. Đừng rồ dại nữa !
– Không. Cháu cám ơn bác. Cho đến nay cháu vẫn không hút thuốc và cháu cũng không muốn bắt đầu.
Thế rồi ông chủ chìa tay ra cho anh.
– Tôi nhận cậu vào làm việc. Cậu là người thứ 53 đến gặp tôi xin việc, nhưng cậu lại là người đầu tiên không nhận điếu thuốc. Cậu thích hợp với tôi.
Và ném điếu thuốc đi, ông nói thêm :
– Tôi cũng vậy, tôi không hút thuốc.
Sau đó, chàng trai được biết rằng người làm công trước đã bị sa thải vì anh ta hút thuốc quá nhiều và đã thâm hụt thụt quỹ để mua thuốc.
Vâng ! Điếu thuốc không phải là nguyên nhân nhưng làm chủ được bản thân mới chính là điểm son của chàng trai. Ông chủ đã phải nể phục trước sự can đảm chống trả với cơn cám dỗ và thái độ dứt khoát của anh.Lm. Giuse Đinh Lập Liễm, GP. Đà Lạt