Thứ Năm, tuần 23 Thường Niên

BÀI ÐỌC I: Cl 3, 12-17

Anh em thân mến, như những người được chọn của Thiên Chúa, những người thánh thiện và được yêu thương, anh em hãy mặc lấy những tâm tình từ bi, nhân hậu, khiêm cung, ôn hoà, nhẫn nại, chịu đựng lẫn nhau, và hãy tha thứ cho nhau, nếu người này có chuyện phải oán trách người kia. Như Chúa đã tha thứ cho anh em, anh em cũng hãy tha thứ cho nhau. Và trên hết mọi sự, anh em hãy có đức yêu thương, đó là dây ràng buộc điều toàn thiện. Nguyện cho bình an của Chúa Kitô làm chủ trong lòng anh em, sự bình an mà anh em đã được kêu gọi tới để làm nên một thân thể. Anh em hãy cảm tạ Thiên Chúa. Nguyện cho lời Chúa Kitô cư ngụ dồi dào trong anh em. Với tất cả sự khôn ngoan, anh em hãy học hỏi và nhủ bảo lẫn nhau. Hãy dùng những bài thánh vịnh, thánh thi và thánh ca của Thần khí, cùng với lòng tri ân, để hát mừng Thiên Chúa trong lòng anh em. Và tất cả những gì anh em làm, trong lời nói cũng như trong hành động, tất cả mọi chuyện, anh em hãy làm vì danh Chúa Giêsu Kitô, nhờ Người mà tạ ơn Thiên Chúa Cha.

PHÚC ÂM: Lc 6, 27-38

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Thầy bảo các con đang nghe Thầy đây: Các con hãy yêu kẻ thù, hãy làm ơn cho những kẻ ghét mình, hãy chúc phúc cho những kẻ nguyền rủa mình, hãy cầu nguyện cho những kẻ vu khống mình. Ai vả con má bên này, thì đưa cả má bên kia; ai lột áo ngoài của con, thì con cũng đừng cản nó lấy áo trong. Ai xin, thì con hãy cho, và ai lấy gì của con, thì đừng đòi lại. Các con muốn người ta làm điều gì cho các con, thì hãy làm cho người ta như vậy. Nếu các con yêu những kẻ yêu các con, thì còn ân nghĩa gì nữa? Vì cả những người tội lỗi cũng yêu những ai yêu họ. Và nếu các con làm ơn cho những kẻ làm ơn cho các con, thì còn ân nghĩa gì? Cả những người tội lỗi cũng làm như vậy. Và nếu các con cho ai vay mượn mà trông người ta trả lại, thì còn ân nghĩa gì? Cả những người tội lỗi cũng cho những kẻ tội lỗi vay mượn để rồi được trả lại sòng phẳng. Vậy các con hãy yêu kẻ thù, hãy làm ơn và cho vay mượn mà không trông báo đền. Phần thưởng của các con bấy giờ sẽ lớn lao, và các con sẽ là con cái Ðấng Tối Cao, vì Người nhân hậu với những kẻ bội bạc và những kẻ gian ác.

Vậy các con hãy ở nhân từ như Cha các con là Ðấng nhân từ. Ðừng xét đoán, thì các con sẽ khỏi bị xét đoán; đừng kết án, thì các con khỏi bị kết án. Hãy tha thứ, thì các con sẽ được thứ tha. Hãy cho, thì sẽ cho lại các con; người ta sẽ lấy đấu hảo hạng, đã dằn, đã lắc và đầy tràn mà đổ vào vạt áo các con. Vì các con đong đấu nào, thì cũng sẽ được đong trả lại bằng đấu ấy”.

Suy Niệm 1: CHỈ CẦN BÀI GIẢNG TRÊN NÚI LÀ ĐÃ ĐỦ

Đoạn Thư Cô lô sê và Bài Tin Mừng theo thánh Luca hôm nay gây khó cho ai muốn ‘gợi ý suy niệm’. Bởi vì cả thánh Phaolô và Chúa Giêsu đều đã nói quá rõ, quá hàm súc, và nêu bật trọng tâm của đời sống Kitô hữu. Hãy nghe thánh Phaolô nói:

“Anh em thân mến, như những người được chọn của Thiên Chúa, những người thánh thiện và được yêu thương, anh em hãy mặc lấy những tâm tình từ bi, nhân hậu, khiêm cung, ôn hoà, nhẫn nại, chịu đựng lẫn nhau, và hãy tha thứ cho nhau, nếu người này có chuyện phải oán trách người kia. Như Chúa đã tha thứ cho anh em, anh em cũng hãy tha thứ cho nhau. Và trên hết mọi sự, anh em hãy có đức yêu thương, đó là dây ràng buộc điều toàn thiện.”

Và lời của chính Chúa Giêsu:

“Anh em hãy yêu kẻ thù, hãy làm ơn cho những kẻ ghét mình, hãy chúc phúc cho những kẻ nguyền rủa mình, hãy cầu nguyện cho những kẻ vu khống mình. Ai vả anh em má bên này, thì đưa cả má bên kia; ai lột áo ngoài của anh em, thì cũng đừng cản nó lấy áo trong. Ai xin, thì anh em hãy cho, và ai lấy gì của anh em, thì đừng đòi lại.”

“Anh em muốn người ta làm điều gì cho mình, thì hãy làm cho người ta như vậy. Nếu anh em yêu những kẻ yêu anh em, thì còn ân nghĩa gì nữa? Vì cả những người tội lỗi cũng yêu những ai yêu họ. Và nếu anh em làm ơn cho những kẻ làm ơn cho anh em, thì còn ân nghĩa gì? Cả những người tội lỗi cũng làm như vậy. Và nếu anh em cho ai vay mượn mà trông người ta trả lại, thì còn ân nghĩa gì? Cả những người tội lỗi cũng cho những kẻ tội lỗi vay mượn để rồi được trả lại sòng phẳng.”

“Vậy anh em hãy yêu kẻ thù, hãy làm ơn và cho vay mượn mà không trông báo đền. Phần thưởng của anh em bấy giờ sẽ lớn lao, và anh em sẽ là con cái Ðấng Tối Cao, vì Người nhân hậu với những kẻ bội bạc và những kẻ gian ác.

Vậy anh em hãy ở nhân từ như Cha anh em là Ðấng nhân từ. Ðừng xét đoán, thì anh em sẽ khỏi bị xét đoán; đừng kết án, thì anh em khỏi bị kết án. Hãy tha thứ, thì anh em sẽ được thứ tha. Hãy cho, thì sẽ cho lại anh em; người ta sẽ lấy đấu hảo hạng, đã dằn, đã lắc và đầy tràn mà đổ vào vạt áo anh em. Vì anh em đong đấu nào, thì cũng sẽ được đong trả lại bằng đấu ấy”.

Đây là phiên bản ngắn gọn của Bài Giảng Trên Núi (tương ứng với bản văn của Mattheu ở các Chương 5-7). Ta có thể ghi nhận rằng trong đoạn Thư Cô lô sê trên kia, Phaolô đã đưa giáo huấn yêu thương, tha thứ này của Chúa Giêsu vào đời sống tương quan giữa cộng đoàn các tín hữu, thách đố họ thực thi để thể hiện đúng căn tính của mình là “những người được chọn của Thiên Chúa, những người thánh thiện và được yêu thương”…

Còn ‘Bài Giảng’ nòng cốt này của Chúa Giêsu thì nhắm đến tương quan của các môn đệ với mọi người, không trừ ai. Hãy yêu kẻ thù. Hãy tha thứ mọi người. Hãy làm ơn cho mọi người. Hãy thương xót mọi người như Cha trên trời là Đấng thương xót.

Thiết tưởng, chúng ta có cả núi những bài giảng, song dù ta là ai, làm gì, ở đâu, rốt cục ta chỉ cần sống thực sự một ‘Bài giảng trên núi’ này thôi.

Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS.

…………………………

Suy Niệm 2: YÊU THƯƠNG HẾT MỌI NGƯỜI – KHÔNG LOẠI TRỪ AI

Trong bài đọc 1 hôm nay, Thánh Phaolô đưa ra một danh sách những nhân đức mà tín hữu Côlôxê phải cố gắng sở hữu. Những nhân đức đó là: lòng thương cảm, nhân hậu, khiêm nhu, hiền hoà và nhẫn nại” (Cl 3:12). Bên cạnh đó, Thánh Phaolô còn chỉ cách cụ thể những thái độ cần có để xây dựng một cộng đoàn của những người “được Thiên Chúa tuyển lựa, thánh hiến và yêu thương”: “Hãy chịu đựng và tha thứ cho nhau, nếu trong anh em người này có điều gì phải trách móc người kia. Chúa đã tha thứ cho anh em, thì anh em cũng vậy, anh em phải tha thứ cho nhau. Trên hết mọi đức tính, anh em phải có lòng bác ái: đó là mối dây liên kết tuyệt hảo. Ước gì ơn bình an của Đức Kitô điều khiển tâm hồn anh em, vì trong một thân thể duy nhất, anh em đã được kêu gọi đến hưởng ơn bình an đó. Bởi vậy, anh em hãy hết dạ tri ân” (Cl 3:13-15). Trong những lời này, chúng ta thấy có hai yếu tố nổi bật để xây dựng cộng đoàn là: tha thứ và yêu thương [bác ái]. Hai yếu tố này, có thể nói, là hai mặt của một đồng tiền: Yêu thương mà không tha thứ là yêu thương giả dối; tha thứ mà không yêu thương là điều bất khả thể. Để sống trọn vẹn hai điều này, Thánh Phaolô chỉ cho các tín hữu Côlôxê [và chúng ta] bí quyết sau, đó là: “Anh em có làm gì, nói gì, thì hãy làm hãy nói nhân danh Chúa Giêsu, và nhờ Người mà cảm tạ Thiên Chúa Cha” (Cl 3:17).

Trong bài Tin Mừng hôm qua, Chúa Giêsu nói về bốn mối phúc và bốn mối hoạ mà người môn đệ sẽ phải đối diện khi đi theo Ngài. Trong bài Tin Mừng hôm nay, Thánh Luca “hiện tại hoá” những mối phúc và mối hoạ cho những thành viên của cộng đoàn mình. Điều này được diễn tả trong những lời sau: “Thầy nói với anh em là những người đang nghe Thầy đây” (Lc 6:27). Điều này có nghĩa là những lời trong bài Tin Mừng này nhằm mục đích áp dụng bài giảng trên núi của Chúa Giêsu vào bối cảnh cộng đoàn của Thánh Luca, cho những người sẽ trở thành môn đệ Chúa Giêsu [qua lời rao giảng của các Tông Đồ].

Chúng ta có thể chia bài Tin Mừng hôm nay thành ba phần: Phần 1 (Lc 6:27b-29) nói về những thái độ cần có đối với kẻ thù; trong phần 2 (Lc 6:30-35) chúng ta tìm thấy những lời dạy về cách cư xử trong đời sống bác ái yêu thương; phần 3 (Lc 6:37-38) trình bày cho chúng ta làm thế nào để trở nên nhân từ như Thiên Chúa là Đấng nhân từ. Nói cách cụ thể hơn, bài Tin Mừng trình bày cho chúng ta những điều kiện cụ thể để trở nên người môn đệ Chúa Giêsu.

Trong phần 1, Chúa Giêsu mời gọi các môn đệ của Ngài phải sống lối sống khác với “bản tính tự nhiên của mình.” Ngài mời gọi họ không phản ứng theo kiểu “ông ăn chả, bà ăn nem.” Thật vậy, theo bản tính tự nhiên, không ai trong chúng ta yêu kẻ thù của mình. Nhưng khi trở thành môn đệ Chúa Giêsu, chúng ta không sống theo bản tính đó. Theo các học giả Kinh Thánh, những lời trong phần này ám chỉ đến câu 22 [“Phúc cho anh em khi vì Con Người mà bị người ta oán ghét, khai trừ, sỉ vả và bị xoá tên như đồ xấu xa”] và trình bày cách cụ thể cách thức người môn đệ Chúa Giêsu đáp lại khi bị bắt bớ: “Hãy yêu kẻ thù và làm ơn cho kẻ ghét anh em, hãy chúc lành cho kẻ nguyền rủa anh em, và cầu nguyện cho kẻ vu khống anh em. Ai vả anh má bên này, thì hãy giơ cả má bên kia nữa. Ai đoạt áo ngoài của anh, thì cũng đừng cản nó lấy áo trong” (Lc 6:27b-29). Trong những lời này, Chúa Giêsu muốn người môn đệ dành tình yêu cho kẻ thù cách triệt để. Hình ảnh “vả má bên này, thì giơ cả má bên kia nữa” ám chỉ việc đi ngược với khuynh hướng tự bảo vệ mình. Mệnh lệnh này đề nghị một cách hành xử khác thay thế cho việc tự bảo vệ mình. Cách hành xử mới đó là hoàn toàn tín thác vào Thiên Chúa, Đấng bảo vệ người môn đệ. Đề tài yêu thương kẻ thù được giới thiệu ở đây đạt đến đỉnh cao trong câu chuyện Người Samaria Nhân Hậu mà Thánh Luca sẽ trình thuật sau này (x. Lc 10:25-37).

Chi tiết đầu tiên chúng ta lưu ý trong phần 2 nói về đời sống bác ái là từ “mọi người.” Chi tiết này khác với Tin Mừng Thánh Mátthêu (5:42). Thánh Mátthêu giới hạn bác ái vào số “những ai xin anh em,” trong khi đó Thánh Luca mở rộng cho mọi người như điều kiện cần có của những người môn đệ Chúa Giêsu. Điều kiện này đạt đến đỉnh cao trong “Thước Vàng”: “Anh em muốn người ta làm gì cho mình, thì cũng hãy làm cho người ta như vậy” (Lc 6:31). Thước vàng này được giải thích trong những câu tiếp theo (Lc 6:32-35). Theo các học giả Kinh Thánh, phần này giải thích cách tích cực và cụ thể hơn mệnh lệnh yêu kẻ thù trong phần trước. Tình yêu của người môn đệ dành cho kẻ thù không chỉ dừng lại ở cấp độ lý thuyết, nhưng được diễn tả qua việc chia sẻ của cải mình có cho kẻ thù. Chi tiết đầu tiên này mời gọi chúng ta nhìn lại tình yêu chúng ta dành cho những người chúng ta “không thích.” Nhiều lần, chúng ta để cho vết thương ngăn cản chúng ta yêu thương họ cách triệt để. Chúng ta “nói” là đã tha thứ cho họ, nhưng trong lòng vẫn còn giữ một “tí ác cảm, một tí thành kiến” làm chúng ta khó chia sẻ với họ những gì chúng ta có và chúng ta là. Chúng ta, những người môn đệ Chúa Giêsu, phải vượt qua cái gọi là bản tính tự nhiên, phải sống khác với những người tội lỗi, tức là phải trở nên trọn lành và có lòng nhân từ như Cha ở trên trời.

Phần 3 trình bày cho chúng ta mục đích chính của người môn đệ Chúa Giêsu là “hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ” (Lc 6:36). Lòng nhân từ này được diễn tả qua bốn việc chính sau [hai điều tiêu cực – đừng làm, và hai điều tích cực – làm]: (1) đừng xét đoán; (2) đừng lên án; (3) hãy tha thứ; và (4) hãy cho. Điều đáng lưu ý ở đây là khi chúng ta thực hiện những điều này, người thưởng công cho những hành động của chúng ta không phải là con người, nhưng là Thiên Chúa. Nói cách khác, Thánh Luca muốn nói rằng: người môn đệ Chúa Giêsu hành động không phải để tìm kiếm sự đáp trả của người đời, nhưng mong chờ được Thiên Chúa thưởng công. Điều này nhắc nhở chúng ta về việc tìm kiếm lợi danh của chính mình ngay trong những công việc phục vụ. Là môn đệ Chúa Giêsu, chúng ta hãy mở rộng cõi lòng cho hết mọi người, ngay cả kẻ thù. Vấn đề không phải là họ có đáp lại hay không, nhưng hệ tại việc chúng ta yêu thương cách trọn vẹn và chỉ mong chờ ở Thiên Chúa mà thôi. Hãy tập trung vào Chúa hơn là tập trung vào con người trên con đường nên trọn lành!

Lm. Anthony, SDB.

……………………….

Suy Niệm 3: Hãy yêu thương kẻ thù

1. Chúa Giêsu dạy ta hãy yêu thương địch thù và cầu nguyện cho những kẻ bắt bớ chúng ta. Yêu người xa lạ đã là rất khó, nhưng yêu địch thù còn khó gấp bội. Chúng ta yêu người yêu chúng ta, yêu người đem lại niềm vui cho chúng ta… tình yêu ấy vẫn còn vị kỷ.  Tình yêu trọn nghĩa phải là tình yêu vô vị lợi. Yêu như Chúa yêu ta khi ta còn là tội nhân. Chúa đã chịu chết để ta được cứu độ. Tình yêu của Đức Giêsu là tình yêu vô điều kiện, vô vị lợi, một tình yêu chân chính.

2. Trong Cựu Ước, chúng ta chỉ thấy luật căn bản là mến yêu Thiên Chúa hết lòng và thương yêu tha nhân như chính mình. Ngoài ra, không có luật nào buộc phải thương yêu kẻ thù, bởi vì chúng ta thấy trong đó có luật báo oán : mắt đền mắt, răng đền răng. Đây là một lề luật xây trên luân lý tự nhiên, ai cũng có thể chấp nhận (x.Xh 21,23-25; Lv 24,17-21).
   Trong đoạn Tin Mừng hôm nay, Đức Giêsu đưa ra cho chúng ta một giáo lý tuyệt vời về đức Bác ái : hãy yêu thương tha nhân như chính bản thân mình. Tha nhân có thể là người yêu thương chúng ta, nhưng cũng bao gồm những người không thương, lại còn ghét chúng ta, thậm chỉ cả những người làm hại chúng ta nữa. Đó là luật yêu thương kẻ thù. Đây là một luật có tính cách siêu việt.

3. Để thực hiện luật yêu thương này, Đức Giêsu đơn cử ra hai việc phải thực hành :
   a) “Hãy làm lành cho kẻ ghét các con” : Ở đây muốn nói : Tình yêu thương tha nhân không phải thôi không giận hờn, không báo oán nữa nhưng phải tỏ ra bằng hành động cụ thể qua những cử chỉ rõ ràng là những việc lành như giao tiếp, giúp đỡ, cầu nguyện…
   b) “Và cầu nguyện cho những kẻ bắt bớ” : Đây là thái độ biểu lộ tình yêu tha nhân cách tích cực : lấy điều lành đền đáp lại điều dữ.
   Ta có bổn phận phải yêu thương bạn hữu. Song chỉ yêu bạn thì có gì đáng thưởng. Vì cho được thưởng đời đời thì nhân đức phải bắt nguồn từ suối siêu niên. Vì thế :

– Làm sự dữ để trả ơn lành là ma quỷ.
– Làm sự lành để trả ơn lành là nhân loại.
– Làm sự lành  để trả sự dữ là Thiên Chúa.
Vậy người Kitô hữu không được đứng ở chỗ nhân loại, mà phải tiến xa hơn đến chỗ Thiên Chúa. Như thế mới xứng đáng là con cái Chúa, Đấng làm ơn lành cho kẻ ghét Ngài.

4. Ngày xưa, nhiều người cũng có chủ trương như Chúa Giêsu đã dạy :
   a) Học thuyết của Khổng Tử : Trong vấn đề cư xử, học thuyết của Đức Khổng Tử giống luật báo oán của Cựu Ước. Ngài dạy học thuyết :”Dĩ trực báo oán”. Nhưng sau này, các đệ tử của ngài muốn đi xa hơn, họ đã thêm vào học thuyết của ngài câu :”Dĩ đức báo oán”.
   b) Đức Phật Thích Ca : Ngài tìm phương thế giải thoát con người ra khỏi vòng đau khổ. Ngài chủ trương giáo thuyết TỪ BI, lấy từ bi làm phương châm cho mọi hoạt động, mà đã từ bi thì phải hỉ xả, do đó, ngài không chấp nhận luật công bình, mà chỉ chấp nhận luật tha thứ. Ngài nói :”Lấy oán báo oán, oán ấy chồng chất. Lấy đức báo oán, oán ấy tiêu tan”.
   c) Ông Mahatma Gandhi nói :”Luật vàng của xứ thế là tha thứ lẫn nhau”. Ông đã dùng thuyết bất bạo động để giải phóng dân tộc Ấn Độ khỏi ách thống trị của người Anh.
   d) Mục sư Luther King : Trong tác phẩm của ông “Chỉ có một cuộc cách mạng”, ông nói :”Trong Tân Ước, chúng ta thấy từ “Agapè” được dùng để chỉ tình yêu. Đó chính là tình yêu dồi dào không đòi một đáp trả nào hết. Các nhà thần học nói đó là tình yêu Thiên Chúa được thực hiện nơi tâm hồn con người. Khi vươn lên đến một tình yêu như  vậy, chúng ta sẽ yêu hết mọi người, không phải vì chúng ta có thiện cảm với họ, cũng không phải  vì chúng ta đánh giá cao lối sống của họ, chúng ta yêu thương họ vì Thiên Chúa yêu thương họ”.

5. Truyện : Tha thứ cho kẻ thù.
   Một ông bố giầu có, cảm thấy già yếu gần đất xa trời, bèn gọi ba đứa con trai lại chia gia tài đồng đều cho chúng, duy còn lại một viên kim cương gia bảo quý giá không thể chia cắt được.
   Ông ta giải quyết bằng cách nói với các con rằng :”Ta sẽ trao viên kim cương cho đứa nào thực hiện  một việc lành tốt đẹp nhất. Vậy các con hãy ra đi và thực hiện cho được điều kiện đó”.
   Ba đứa con lên đường và ba tháng sau trở về. Người con cả nói với bố :

– Một người ngoại quốc  đã giao toàn bộ tài sản cho con và con đã thủ tín trả lại đầy đủ.
Người cha tuyên bố :
– Con đã làm phận sự của con rất tốt đẹp.
Đến lượt đứa con thứ trình :
– Thưa cha, con đã xả thân cứu được một em bé chết đuối.
Người cha khen anh ta. Rồi quay sang nhìn đứa con út. Cậu ấp úng bẩm :
– Thưa cha, trong một cuộc hành trình con thấy địch thù con đang ngủ say bên một bờ vực sâu. Con nghĩ con có thể xô nó xuống vực dễ dàng, nhưng con không làm. Trái lại con đánh thức nó dậy và cứu nó.
Nghe xong, người cha ôm hôn cậu út và tuyên bố :
– Viên kim cương gia bảo thuộc về con, vì con đã làm một việc lành vĩ đại  biểu lộ một tấm lòng nhân ái chân thực là yêu thương tha thứ cho kẻ thù mình.

Lm. Giuse Đinh Lập Liễm Gp. Đà Lạt