BÀI ĐỌC I: Xh 40, 14-19. 32-36
Trong những ngày ấy, Môsê thi hành tất cả những điều Chúa đã truyền dạy. Vậy ngày mùng một tháng Giêng năm thứ hai, đã dựng nhà xếp xong. Ông Môsê đã dựng nhà xếp, lắp ván, đặt trụ, xà ngang và dựng cột, rồi căng mái nhà xếp và màn che trên mái như Chúa đã truyền dạy. Ông đặt bia chứng từ vào hòm, xỏ đòn khiêng vào hai bên, và để toà phán dạy trên hòm. Khi đã rước hòm bia vào nhà xếp, ông treo màn trước hòm để hoàn tất lời Chúa đã truyền dạy. Sau khi mọi việc đã hoàn tất, thì có một đám mây bao phủ nhà xếp chứng từ, và vinh quang của Chúa tràn ngập nhà xếp. Vì mây che phủ nhà xếp, và uy linh Chúa sáng rực trong nhà, nên ông Môsê không thể vào trong nhà giao ước, vì có đám mây che phủ mọi sự. Hễ mây lên khỏi nhà xếp, thì con cái Israel kéo nhau đi từng đám, còn khi mây che phủ nhà xếp, thì họ ở lại tại chỗ. Vì ban ngày, đám mây của Chúa che phủ nhà xếp, và ban đêm, có lửa trong mây, nên toàn dân Israel trông thấy suốt thời gian xuất hành của họ.
PHÚC ÂM: Mt 13, 47-53
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng dân chúng rằng: “Nước trời lại giống như lưới thả dưới biển, bắt được mọi thứ cá. Lưới đầy, người ta kéo lên bãi, rồi ngồi đó mà lựa chọn: cá tốt thì bỏ vào giỏ, còn cá xấu thì ném ra ngoài. Ðến ngày tận thế cũng như vậy: các thiên thần sẽ đến mà tách biệt kẻ dữ ra khỏi người lành, rồi ném những kẻ dữ vào lò lửa: ở đó sẽ phải khóc lóc nghiến răng. Các ngươi có hiểu những điều đó không?” Họ thưa: “Có”. Người liền bảo họ: “Bởi thế, những thầy thông giáo am tường về Nước trời cũng giống như chủ nhà kia, hay lợi dụng những cái cũ, mới trong kho mình”. Khi Chúa Giêsu phán các dụ ngôn đó xong, thì Người rời khỏi nơi ấy.
Suy Niệm 1: CÁI TỐT CÓ THỂ RẤT CŨ HOẶC RẤT MỚI!
“Các kinh sư am tường về Nước Trời cũng giống như chủ nhà kia, vận dụng những cái cũ lẫn những cái mới trong kho mình”.
Dụ ngôn cực ngắn này vừa bổ sung cho dụ ngôn về lựa cá tốt và loại bỏ cá xấu ở trước đó, vừa là câu trả lời cho những quan điểm cực đoan bảo thủ hoặc cực đoan cấp tiến. Nước Trời không được hiện thực hoá bằng bất cứ con đường cực đoan nào. Sự khôn ngoan truyền thống – như chính lịch sử – có giá trị của nó. Và những bước tiến mới đầy sáng tạo cũng cần thiết để đưa lịch sử đến sự hoàn thành. Đây là lý do dụ ngôn này được chọn làm nguồn cảm hứng và ý lực cho Tài liệu Antiqua et Nova (28/1/2025) giúp nhận hiểu về Trí tuệ nhân tạo (AI) được Bộ Giáo lý Đức tin và Bộ Văn hoá Giáo dục công bố.
Chúa Giêsu muốn lưu ý rằng khi lịch sử đến hồi kết cuộc, thì như mẻ lưới có cả cá tốt và cá xấu. Công việc phân loại và chọn lựa sẽ được làm bởi (các thiên thần của) Thiên Chúa. Về phần con người chúng ta, để chuẩn bị cho hồi kết cuộc ấy, tức để bảo đảm mình là cá tốt, thì cần biết phân định và chọn lựa ngay từ bây giờ. Việc phân định và chọn lựa này không theo tiêu chuẩn ‘cũ’ hay ‘mới’, mà theo tiêu chuẩn ‘tốt’ (cho Nước Trời). Cái tốt có thể rất cũ, mà cũng có thể là rất mới!
Cuộc canh tân Giáo hội trong tính ‘hiệp hành’ mà chúng ta đang khao khát là một cuộc ‘đổi mới trong tính liên tục’, hay một nỗ lực ‘trung thành một cách đầy sáng tạo’. Nó không cho phép chúng ta, nhất là những ai giữ vai trò lãnh đạo, trú ẩn trong tư duy nhiệm kỳ. Nó đòi chúng ta phải thực sự cùng nhau lắng nghe và phân định, để xem Chúa muốn gì cho Giáo hội của Chúa trong một thế giới đang thay đổi rất nhanh hiện nay.
Nói cách khác, chúng ta phải vượt qua cái hiện trạng (status quo), phải có tầm nhìn, và phải chấp nhận phiêu lưu. Một cuộc phiêu lưu thú vị vì chúng ta để cho Chúa dẫn dắt, như kinh nghiệm của Israel về việc Chúa dẫn dắt qua đám mây và cột lửa trong hành trình sa mạc ngày xưa…
Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS.
……………………………….
Suy Niệm 2: HIỂU VÀ TRỞ NÊN GIỐNG CHÚA GIÊSU
Bài đọc 1 hôm nay trình thuật lại cho chúng ta về việc Môsê dựng Nhà Tạm nhằm “rước Hòm Bia vào trong Nhà Tạm và treo bức trướng để che khuất Hòm Bia Giao Ước, như Đức Chúa đã truyền cho ông Môsê” (Xh 40:21). Chúng ta có thể nói, Nhà Tạm này là “hình ảnh thu nhỏ” của Đền Thánh trong tương lai. Hành động dựng Nhà Tạm của Môsê nhắc nhở chúng ta về việc chuẩn bị tâm hồn mình để trở thành Nhà Tạm, không chỉ cho hòm bia Giao Ước ngự vào, nhưng là chính Chúa. Nhưng việc chuẩn bị Nhà Tạm [cõi lòng] không phải theo ý riêng của chúng ta, nhưng theo ý của Thiên Chúa, như ông Môsê đã làm theo điều Chúa truyền cho ông. Để được như vậy, chúng ta phải chìm sâu trong Ngài và đối thoại với Ngài cách liên lỉ như Môsê đã làm.
Hình ảnh đám mây là một trong những hình ảnh rất gần gũi với con cháu Israel, nhất là trong hành trình vào đất hứa. Theo truyền thống Kinh Thánh, đám mây ám chỉ sự hiện diện của Thiên Chúa. Bài đọc 1 hôm nay trình bày việc đám mây đến “che phủ Lều Hội Ngộ, và vinh quang Đức Chúa đầy tràn Nhà Tạm” (Xh 40:34). Sự hiện diện của Thiên Chúa qua đám mây để hướng dẫn dân Israel vào đất hứa là hình ảnh mang lại cho chúng ta nhiều niềm vui và an ủi. Giống như xưa, “ở mỗi chặng đường của họ, khi nào đám mây bay lên khỏi Nhà Tạm, thì con cái Israel nhổ trại. Nếu mây không bay lên, thì họ không nhổ trại cho đến ngày mây lại bay lên” (Xh 40:36-37), chúng ta cũng được Chúa hướng dẫn trên hành trình về Nước Trời. Tuy nhiên, điều đáng suy gẫm ở đây là thái độ hoàn toàn vâng phục của dân Israel. Họ sẽ không đi nếu Đức Chúa không muốn; còn khi Chúa muốn, thì họ sẽ đi. Mọi sự đều theo sự hướng dẫn của Ngài. Chúng ta có làm được điều này không? Thành thật mà nói, nhiều khi chúng ta không tuân phục Thiên Chúa. Chúng ta muốn đi theo hành trình mà chính mình vẽ ra, và đi theo cách thức mình muốn. Chính vì vậy mà không ít lần chúng ta lầm đường lạc lối. Hãy để Chúa dẫn đường, vì Ngài là đường dẫn đến sự sống đời đời.
Bài Tin Mừng hôm nay chứa đựng dụ ngôn cuối cùng trong số ba dụ về Nước Trời [kho tàng, ngọc đẹp, chiếc lưới] và lời kết luận của Chúa Giêsu về mục đích Ngài kể cho họ ba dụ ngôn. Trong dụ ngôn chiếc lưới, nội dung của dụ ngôn được trình bày trong hai câu 47 và 48: “Nước Trời giống như chuyện chiếc lưới thả xuống biển, gom được đủ thứ cá. Khi lưới đầy, người ta kéo lên bãi, rồi ngồi nhặt cá tốt cho vào giỏ, còn cá xấu thì vứt ra ngoài.” Câu 49 và 50 là lời giải thích của dụ ngôn: “Đến ngày tận thế, cũng sẽ xảy ra như vậy. Các thiên sứ sẽ xuất hiện và tách biệt kẻ xấu ra khỏi hàng ngũ người công chính, rồi quăng chúng vào lò lửa; ở đó, người ta sẽ phải khóc lóc nghiến răng.” Điều Chúa Giêsu muốn nhắm đến trong dụ ngôn này giống với dụ ngôn cỏ lùng [chúng ta thấy cả hai có cùng một lối kết luận]. Hai dụ ngôn này nói về tình trạng “hỗn hợp” của các thánh và tội nhân [cá tốt và cá xấu]. Thiên Chúa là Đấng sai các Thiên Thần thực hiện việc phân tách cá tốt và cá xấu. Trong thời gian chờ đợi việc phân tách này xảy ra, chúng ta được mời gọi sống tâm tình bao dung, kiên nhẫn và tha thứ.
Như chúng ta biết, mỗi dụ ngôn [câu chuyện] luôn chứa đựng một ý nghĩa, một thông điệp mà người kể muốn truyền đạt cho thính giả của mình. Khi kể cho các môn đệ và đám đông ba dụ ngôn về Nước Trời, Chúa Giêsu cũng muốn thông truyền cho họ một sứ điệp mà họ cần phải hiểu. Vì vậy, sau khi kể xong, Ngài hỏi các môn đệ: “Anh em có hiểu tất cả những điều ấy không?” Họ đáp: “Thưa hiểu” (Mt 13:51). Những lời này chứa đựng một điểm rất quan trọng trong Tin Mừng Thánh Mátthêu, đó là sự hiểu biết. Nói cách khác, đối với Thánh Mátthêu, hiểu biết là một trong những nét đặc trưng của người môn đệ. Người môn đệ là người “học từ thầy mình.” Nếu người môn đệ không hiểu những điều thầy mình dạy, thì mãi mãi sẽ không thể nào “nên như thầy.” Khi các môn đệ trả lời là họ hiểu những điều Chúa Giêsu dạy, họ đồng thời khẳng định rằng họ sẽ “trở nên giống” Chúa Giêsu. Chúng ta đã theo Chúa Giêsu, đã nghe Ngài nói nhiều, nhưng chúng ta có hiểu điều Ngài dạy chúng ta không? Hay chúng ta không muốn hiểu? Chúng ta có trở nên giống Ngài mỗi ngày một hơn không?
Trong lời kết luận về ba dụ ngôn, Chúa Giêsu sử dụng hình ảnh cũ và mới. Hình ảnh này được áp dụng cho “bất cứ kinh sư nào đã học hỏi về Nước Trời.” Theo các học giả Kinh Thánh, câu này rất quan trọng khi nhìn từ những khía cạnh sau: (1) trong bối cảnh trực tiếp của nó, câu này là một “dụ ngôn” nhằm kết luận cho bảy dụ ngôn trong chương này. Đây là dụ ngôn mà từ đó các dụ ngôn khác được tạo ra, là “dụ ngôn mang tính siêu hình” hầu mời gọi người đọc hay người nghe đi vào trong tiến trình kể chuyện để tạo ra những dụ ngôn khác nhằm thêm vào cho dụ ngôn vừa mới được kể. Ở đây, nhiều học giả cho biết, câu “chủ nhà kia lấy ra từ trong kho tàng của mình cả cái mới lẫn cái cũ” (Mt 13:52) rất khó để giải thích. Nhiều người cho rằng hình ảnh “cái cũ” ở đây chính là Cựu Ước, còn lời giảng dạy của Chúa Giêsu về Nước Trời là “cái mới.” [Nhưng một số học giả khác, nhất là A. Schlatter cho rằng: “cái cũ là cả Cựu Ước và lời giảng dạy của Chúa Giêsu về Nước Trời,” còn “cái mới” là những điều đang chờ đợi phía trước, như cuộc khổ nạn và sự phục sinh của Chúa Giêsu]; (2) câu này ám chỉ sự hiện diện và hoạt động của các kinh sư Kitô hữu trong cộng đoàn của Thánh Mátthêu (x. Mt 23:34); (3) câu này được xem là hình ảnh của chính thánh sử. Từ những khía cạnh này, chúng ta có thể rút ra được điều gì? Điều chúng ta có thể rút ra là việc Thiên Chúa có thể sử dụng mọi sự [cũ và mới] hầu dạy chúng ta về những thực tại Nước Trời. Nếu là những người “khôn ngoan” [thông hiểu luật Chúa], chúng ta có thể đọc được ý nghĩa và sứ điệp mà Ngài muốn nói với chúng ta trong tất cả những sự kiện xảy ra trong cuộc sống. Hãy đọc những sự kiện của quá khứ [cũ] và hiện tại [mới] trong viễn cảnh của Chúa, chúng ta sẽ nhìn thấy một tương lai tươi đẹp của Nước Trời đang chờ đợi chúng ta.
Lm. Anthony, SDB.
…………………………..
Suy Niệm 3: Dụ ngôn về chiếc lưới
- Dụ ngôn chiếc lưới này gần giống như dụ ngôn cỏ lùng. Cả hai dụ ngôn đều nói tới vần để kẻ tốt và kẻ xấu sống chung với nhau, và sự phân biệt rõ ràng dứt khoát, mỗi kẻ một nơi, chỉ xẩy ra vào ngày tận thế, ngày phán xét cuối cùng.
Như chiếc lưới quăng xuống biển bắt được mọi thứ cá, Thiên Chúa cũng căng lưới tình yêu ra và chụp vào mọi người, không ai bị loại ra khỏi vòng tay yêu thương của Thiên Chúa. Thế nhưng, Chúa chỉ lựa cá tốt. Thiên Chúa chỉ đón nhận những ai muốn được Ngài biến đổi và làm cho tốt, còn những ai chối bỏ, thì sẽ bị loại ra khỏi vòng tay yêu thương và sẽ chịu hình phạt muôn đời.
- Dụ ngôn lưới cá thời Chúa Giêsu không giống cách đánh cá công nghiệp thời nay. Cách đánh cá này giống như cách đánh cá của người dân quê miền bể chúng ta. Đây là thứ lưới vét (lưới giùng) dài và rộng. Dân chài chia thành hai nhóm kéo hai đầu lưới, bao vây cả một vùng biển mà dân chài tưởng là có đàn cá, từ từ vòng vào bờ, kéo lưới lên bãi, xum nhau lại nhặt cá.
Theo giải thích của nhiều giáo phụ thì biển là thế gian, cá là nhân
loại, dân chài là các tông đồ, lưới là Hội thánh và là việc rao giảng Tin Mừng, nhặt cá tốt và cá xấu là phân biệt kẻ lành kẻ dữ trong ngày phán xét.
- Theo cánh đánh cá ở trên, các ngư phủ sau khi kéo lưới vào bờ, họ thường ngồi lựa cá tốt và cá xấu. Cá tốt thì thu gom lại còn cá xấu thì loại bỏ đi. Chúa Giêsu đã dùng hình ảnh lưới cá này để chỉ Nước Chúa, tức là Hội thánh của Chúa, có nhiều thành phần khác nhau, tốt xấu khác nhau. Ai cũng có thể ở trong Giáo hội, không phân biệt, không kỳ thị chủng tộc, mầu da, tiếng nói, văn minh, giầu nghèo. Tuy nhiên sẽ có ngày Chúa phân xử là lựa chọn kỹ càng, lúc ấy Thiên Chúa sẽ quyết định ai là người tốt, ai là người xấu, ai là con cái thật của Chúa, ai là thứ giả hình giả mạo. Chúa Giêsu còn nói rõ : các thiên thần sẽ tách biệt kẻ xấu và người công chính. Kẻ xấu sẽ bị ném vào lò lửa không hề tắt, ở đó sẽ phải khóc lóc nghiến răng, còn người công chính sẽ chói sáng như mặt trời.
- Dụ ngôn cái lưới có mục đích diễn tả lòng kiên nhẫn của Thiên Chúa, Ngài chấp nhận tốt xấu pha trộn, đợi đến ngày cuối cùng Chúa mới lấy quyền xét xử. Trong trần gian cũng như trong Giáo hội luôn có những người xấu sống bên cạnh những người tốt, cái thiện và cái ác lẫn lộn. Ánh sáng và bóng tối trong thế giới ta đang sống, thiện và ác trong lòng mọi người. Thiên Chúa cho kẻ lành người dữ sống chung với nhau, cũng như để cho cá tốt cá xấu sống chung trong biển cả, đến ngày tận thế Thiên Chúa mới phân xử, mới tách biệt cá tốt ra khỏi cá xấu, người lành khỏi kẻ dữ.
Trong Hội thánh và nơi mỗi người có một sự pha trộn thánh thiện và tội lỗi, thiện và ác đó là điều không tránh được . Hội thánh là thánh thiện tự bản chất, nhưng Hội thánh cũng có những con người yếu đuối và tội lỗi, và chúng ta, mặc dầu đã nhận nhiều ân sủng qua phép Rửa tội cũng có khuynh hướng phạm tội.
- Một lần nữa chúng ta được nghe Chúa Giêsu mạc khải về ngày tận thế qua dụ ngôn chiếc lưới đầy cá và sự lựa chọn của ngư dân. Trong ngày sau hết cũng vậy, Thiên Chúa sẽ tách biệt người công chính ra khỏi kẻ gian ác. Kẻ gian ác thì chịu án phạt, còn người công chính được ân thưởng trong Nước Trời.
Vì thế, Hội thánh ở trần gian giống như chiếc lưới, mời gọi mọi người không trừ ai. Thế nhưng, trong Hội thánh, mọi tín hữu đều hướng tới mục tiêu là nên thánh, nên công chính để được Chúa tuyển chọn vào hưởng hạnh phúc vĩnh cửu trong ngày sau hết. Trở nên người công chính, đó là ước mong của mọi người chúng ta khi làm môn đệ Chúa Kitô. Và chính điều mong ước này là động lực thúc đẩy chúng ta sống công chính theo gương Ngài để được chọn vào trong Nhà Chúa. Lời Chúa mời gọi “nên hoàn thiện như Cha trên trời là Đấng hoàn thiện” (Mt 5,48). Nhờ bí tích Rửa tội chúng ta trở nên con cái Thiên Chúa. “Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh”, chúng ta nên sống công chính thánh thiện để mỗi ngày một nên giống Chúa hơn (5 phút Lời Chúa).
- Truyện : Xin rời bỏ Giáo hội.
Một bác sĩ nọ tìm đến với một vị Giám mục và tuyên bố :
– Con đến cho Đức Cha hay con muốn rời khỏi Giáo hội. Đức Cha nghĩ sao ?
Vị Giám mục xin ông cho biết lý do.
Ông nói :
– Đức Cha nghĩ coi : Giáo hội có mặt trên trần gian này hơn 2000 năm rồi, thế mà con người có khá hơn không ?
Vị Giám mục bình tĩnh trả lời :
– Bác sĩ nói chí lý. Nhưng bác sĩ cũng hãy nghĩ coi : nước đã xuất hiện trên mặt đất này bao nhiêu triệu năm rồi. Vậy mà sao ngày nào bác sĩ cũng như tôi cứ phải rửa tay ?
Nghe thế, vị bác sĩ thinh lặng ra về, không còn nghĩ tới chuyện rời bỏ Giáo hội nữa.
Vâng ! Hãy biết sống kiên trì, nhẫn nại và nhiệt thành để tâm hồn luôn được thanh thản và bình an.Lm. Giuse Đinh Lập Liễm Gp. Đà Lạt