Hướng tới Ngày Thế giới Ông Bà và Người cao tuổi (26/7), Nữ tu Rosa Parra, thuộc Dòng Tiểu Muội của Người cao tuổi Bị bỏ rơi, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đồng hành cùng người cao tuổi bằng sự gần gũi, thấu cảm và tôn trọng, đồng thời quan tâm đến các nhu cầu cả về thể xác lẫn tinh thần của họ. Trước thực trạng văn hóa loại trừ và nguy cơ cô đơn, Sơ kêu gọi hãy nhìn nhận mỗi người cao tuổi là con cái Thiên Chúa, trân trọng sự khôn ngoan của họ và vun đắp sự kết nối giữa các thế hệ.
Trong một xã hội được ghi dấu bằng sự hối hả, công nghệ và sự sùng bái tuổi trẻ, người cao tuổi thường cảm thấy cô đơn hoặc bị gạt ra bên lề. Trước thực tế này, Sơ Rosa Parra, Dòng Tiểu Muội của Người cao tuổi Bị bỏ rơi (Hermanitas de los Ancianos Desamparados), mời gọi chúng ta tái khám phá giá trị của sự hiện diện, sự lắng nghe chăm chú và những cử chỉ gần gũi nhỏ bé.
Nhân dịp Ngày Thế giới dành Ông Bà và Người cao tuổi lần thứ sáu, được cử hành vào ngày 26 tháng 7 năm nay, nữ tu nhấn mạnh rằng việc chăm sóc người cao tuổi không thể chỉ dừng lại ở việc đáp ứng các nhu cầu thể chất. Công việc này còn bao hàm việc đồng hành cùng họ trong đời sống tâm linh, trân trọng phẩm giá của họ và giúp họ trải nghiệm giai đoạn này của cuộc đời trong đức tin và niềm hy vọng.
Đối với nữ tu này, Ngày Thế giới này, do Đức Giáo hoàng Phanxicô thiết lập vào năm 2021 và được Đức Giáo hoàng Lêô XIV tiếp nối, là dịp để chúng ta hướng ánh nhìn về những người có nguy cơ bị lãng quên. Theo Sơ, các cuộc cử hành, những chuyến thăm hỏi người bệnh và các sáng kiến của cộng đồng chính là cách thức cụ thể để nhắc nhở rằng người cao tuổi vẫn luôn là một phần của đại gia đình Giáo hội. “Đó luôn là một lời nhắc nhở“. Đối với nữ tu, Ngày này mang lại cơ hội để “phủi bụi” cho những thực tại vốn có nguy cơ bị bỏ qua trong suốt thời gian còn lại của năm.
Chăm sóc thân xác và đồng hành cùng linh hồn
Dòng Tiểu Muội của Người cao tuổi Bị bỏ rơi được thành lập vào năm 1873, khởi nguồn từ nỗi trăn trở của linh mục Saturnino López Novoa trước hoàn cảnh của nhiều người cao tuổi đang sống cô độc và thiếu vắng sự nương tựa. Sơ Parra giải thích rằng đặc sủng của Dòng là đồng hành cùng người cao tuổi bằng cách đáp ứng cả nhu cầu vật chất lẫn tinh thần của họ. Họ điều hành một mạng lưới rộng khắp gồm khoảng 197 cơ sở tại 21 quốc gia. Sơ khẳng định : “Sứ mạng cụ thể của chúng tôi chính là sự chăm sóc này, một sự chăm sóc không chỉ giới hạn ở khía cạnh vật chất.” Sự chăm sóc toàn diện ấy được thể hiện qua những cử chỉ giản dị nhất trong đời sống thường ngày: cung cấp bữa ăn, hỗ trợ vệ sinh cá nhân, bầu bạn, lắng nghe hay đơn giản chỉ là nắm lấy bàn tay họ. Công việc này còn bao gồm việc đồng hành cùng người cao tuổi tham dự Thánh lễ, lần hạt Mân Côi và tạo ra một môi trường để họ có thể trải nghiệm giai đoạn này của cuộc đời trong đức tin. Sơ chia sẻ : “Mục tiêu của mỗi nữ tu, mỗi tình nguyện viên của chúng tôi là lan tỏa sự dịu dàng của Thiên Chúa“.
Đối với nữ tu này, sứ mạng đó có thể được ví như ngôi nhà ở Bêtania. Tương tự, các viện dưỡng lão phải là nơi người già cảm thấy được quan tâm và chào đón, ngay cả khi bệnh tật hoặc sự yếu đuối hạn chế khả năng của họ.
Sơ lưu ý rằng đặc sủng của dòng tu được tóm gọn trong câu nói đã định hướng sứ mạng của Dòng: “Chăm sóc thân xác để cứu rỗi linh hồn.”
Sự khôn ngoan mà các thế hệ mới cần đến
Sơ Rosa cũng cảnh báo về nguy cơ coi tuổi già chỉ đơn thuần là sự suy yếu và mong manh về thể chất. Đối với cái nhìn này, Sơ khuyến khích chúng ta khám phá sự phong phú về kinh nghiệm và sự khôn ngoan mà người cao tuổi có thể truyền lại. Trong quá trình làm việc cùng các tình nguyện viên trẻ, Sơ luôn canh chừng để chính người cao tuổi mới là những người đóng vai trò trung tâm. Sơ giải thích: “Người trẻ chúng ta thường thích làm nhân vật chính, làm người giỏi nhất, người dẫn đầu, người nhanh nhất, nhưng ở đây, chúng tôi đến để chính người cao tuổi là nhân vật chính.“
Những câu chuyện của những người đã làm việc suốt nhiều thập kỷ, xây dựng gia đình, vượt qua gian khó hay học một nghề nghiệp có thể trở thành nguồn bài học cho các thế hệ mới. Sơ khẳng định : “Mỗi người cao tuổi, dù khả năng có thể bị hạn chế, đều mang đến cho chúng ta một bài học“. Đó có thể là bài học về sự kiên nhẫn, về việc chấp nhận nỗi đau, hay về khả năng đối mặt với đau khổ.
Đối với nữ tu này, cuộc gặp gỡ giữa người trẻ và người cao tuổi còn giúp vượt qua cái nhìn hời hợt về sự mong manh. Sơ chia sẻ: “Tôi không chăm sóc một người cao tuổi vì tước vị của họ, bởi vì họ đẹp hơn hay ít đẹp hơn, bởi vì họ đã thực hiện ít nhiều sự trong cuộc đời, nhưng bởi vì họ là con cái của Thiên Chúa“. Theo góc nhìn này, phẩm giá con người không phụ thuộc vào năng lực hay những gì họ đã làm được trong suốt cuộc đời. Ngay cả khi họ không còn khả năng nói hay trò chuyện, họ vẫn xứng đáng được bao bọc bởi sự chăm sóc, tôn trọng và yêu thương. Sơ giải thích: “Sự kiện đơn giản nắm lấy tay họ để họ cảm nhận được sức lực và hơi ấm của tôi, đã là một phúc lành từ Thiên Chúa“.
Đối diện với nền văn hóa gạt bỏ
Nữ tu cũng lưu ý đến xu hướng của xã hội đương đại là gạt sang bên lề những người không còn theo kịp nhịp sống hối hả. Sơ nhận định: “Tự bản chất, người cao tuổi không nhanh nhẹn, đúng hơn, họ thong thả điềm tĩnh.” Các công nghệ mới và phương thức giao tiếp thay đổi có thể khiến một số người lớn tuổi cảm thấy bị gạt ra ngoài lề, hoặc thậm chí bị coi là gánh nặng, dù họ vẫn được gia đình yêu thương. Trước thực tế này, Sơ Rosa tin rằng điều cốt yếu là phải vun đắp lòng thấu cảm và tìm kiếm những cách thức mới để kết nối mọi người. Theo Sơ, lời giải cho vấn đề này không nhất thiết phải là những hành động to tát. Nó có thể bắt đầu từ những cử chỉ thường ngày: giúp người cao tuổi qua đường, xách hộ túi đồ, hay đơn giản chỉ là dừng lại để chào hỏi.
Sơ thốt lên : “Những cử chỉ thật tuyệt vời và rất giản dị.”. Bởi vì ẩn sau một hành động tưởng chừng nhỏ bé lại có thể là một trải nghiệm sâu xa: niềm xác tín rằng “có ai đó đang nghĩ đến tôi.”
Về nhiệm vụ này, nữ tu tin rằng các Kitô hữu có một trách nhiệm đặc biệt. “Mỗi lần các ngươi làm như thế cho một trong những anh em bé nhỏ nhất của Ta đây, là các ngươi đã làm cho chính Ta vậy,” Sơ chia sẻ khi nhắc lại lời trong Tin Mừng. Do đó, việc chăm sóc mục vụ cho người cao tuổi không chỉ là mối quan tâm của những người làm việc tại các viện dưỡng lão hay cơ sở chăm sóc. Đó là trách nhiệm liên quan đến các gia đình, giáo xứ, các tình nguyện viên và toàn thể cộng đồng.
“Ta sẽ chẳng quên ngươi bao giờ”
Chủ đề của Ngày Thế giới về Ông Bà và Người cao tuổi năm nay – “Ta sẽ chẳng quên ngươi bao giờ” – do Đức Giáo hoàng Lêô XIV lựa chọn. Nó mang một âm vang đặc biệt nơi những lời chia sẻ của Nữ tu Rosa. Đối với nữ tu này, câu nói ấy là lời nhắc nhở rằng Thiên Chúa luôn ở gần mỗi người, và Giáo hội được mời gọi để làm cho sự gần gũi ấy trở nên hữu hình, đặc biệt là đối với những ai đang trải qua những khoảnh khắc mong manh.
Sơ khẳng định : “Thiên Chúa không quên chúng ta và Người yêu thương tất cả chúng ta“. Chính vì vậy, sứ mạng của những ai đồng hành cùng người cao tuổi còn bao gồm việc giúp họ nhận ra rằng họ vẫn còn quan trọng, cuộc đời họ vẫn có giá trị và họ vẫn có chỗ đứng trong cộng đồng.
Sơ Rosa cũng mời gọi các bạn trẻ hãy đến với người cao tuổi mà không chút e ngại. Vấn đề không nằm ở việc thực hiện những hành động to lớn, nhưng là dành thời gian cho họ. Ngồi bên cạnh một người cao tuổi, tạm gác lại điện thoại và đồng hồ, và đơn giản là hiện diện ở đó cùng họ, không chút vội vã.
“Thời gian của con là dành cho ông bà,” Sơ đề nghị như một thái độ đồng hành cụ thể. Sơ khẳng định rằng người cao tuổi có thể nhận biết được khi nào một người thực sự hiện diện và khi nào một chuyến thăm chỉ diễn ra vội vã. Chính vì vậy, Sơ tin rằng việc khôi phục giá trị của sự hiện diện là một trong những cách ứng phó quan trọng nhất đối với nỗi cô đơn.
Đức Lêô XIV kêu gọi : “Chúng ta hãy dành thời gian cho người khác, hãy dành thời gian cho người cao tuổi“. Về phần mình, Sơ khuyến khích người cao tuổi hãy tin tưởng vào lòng thương xót của Thiên Chúa và sống quãng đời này trong sự bình an. Dựa trên kinh nghiệm làm việc với những người cao tuổi đang đau ốm hoặc ở giai đoạn cuối đời, Sơ nhắc lại lời chứng của một người cao tuổi. Dù bị hạn chế về thể lý, cụ vẫn bình thản chia sẻ về gia đình, về những điều tốt đẹp mình đã làm được, cũng như niềm hy vọng sớm được đoàn tụ với Thiên Chúa.
Đối với Sơ Rosa, kinh nghiệm này diễn tả ý nghĩa sâu xa của việc chăm sóc mục vụ cho người cao tuổi: đồng hành cùng họ cho đến cùng, chăm sóc họ bằng sự dịu dàng và luôn tâm niệm rằng không ai, dù có yếu ớt đến đâu, phải cảm thấy mình bị lãng quên. Nữ tu nhắc lại với chúng ta : “Thiên Chúa là Tình Yêu“. Vững tin vào điều đó, Sơ khuyến khích chúng ta nhìn nhận người cao tuổi không phải như một gánh nặng, nhưng là những người con của Thiên Chúa, mang trong mình bề dày lịch sử và sự khôn ngoan vẫn còn nhiều giá trị để đóng góp cho Giáo hội và xã hội.
Những khuyến nghị từ Tòa Thánh
Trong bối cảnh này, Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống của Tòa Thánh kêu gọi các cộng đoàn giáo xứ và giáo phận hãy đặc biệt quan tâm đến những người sống một mình, những người đang sống tại các cơ sở chăm sóc và những người không có ai đến thăm hỏi. Trong một tuyên bố, Tổng trưởng và Thư ký của Bộ này, Đức Hồng y Kevin Farrell và Đức ông Dario Gervasi, bày tỏ hy vọng rằng Ngày này “sẽ là một cơ hội cụ thể để mọi người – và đặc biệt là giới trẻ – gặp gỡ ông bà của mình, những người cao tuổi trong gia đình mình, và trên hết là những người đang sống trong cảnh cô đơn, không có ai bên cạnh.”
Bộ đưa ra một số hướng dẫn mục vụ về việc thăm hỏi những người cô đơn, chẳng hạn như khuyến khích khách thăm không chỉ dừng lại ở các khu vực sinh hoạt chung mà còn vào thăm tận phòng riêng; đề nghị các Thừa tác viên Ngoại thường trao Mình Thánh Chúa mở rộng phạm vi thăm viếng thường lệ đối với người cao tuổi và dành nhiều thời gian hơn để lắng nghe một cách thong thả; mời gọi các gia đình đến thăm những người cao tuổi sống một mình trong cùng tòa nhà hoặc khu dân cư, cùng nhiều hướng dẫn khác.
Hơn nữa, các ngài đề xuất rằng, bắt đầu từ Ngày này, nên tổ chức những khoảng thời gian suy niệm về sứ điệp của Đức Giáo hoàng, sứ điệp có thể được phổ biến đến tất cả những người tham dự. Các ngài tin rằng “có thể mời gọi người cao tuổi dâng lời cầu nguyện đặc biệt cho giới trẻ và cho hòa bình“, đồng thời khuyến khích đông đảo người cao tuổi tham dự Thánh lễ Chúa Nhật được cử hành nhân Ngày này.
Nguồn: xuanbichvietnam.net/