BÀI ĐỌC I: Đn 7, 9-10. 13-14
Tôi ngắm nhìn cho đến khi đặt ngai toà xong, và một vị Bô Lão ngự trên ngai: áo Người trắng như tuyết, tóc trên đầu Người như những ngọn lửa, các bánh xe như lửa cháy. Một con sông lửa chảy lan tràn trước mặt Người. Hằng ngàn kẻ phụng sự Người, và muôn vàn kẻ chầu chực Người. Người ngự toà xét xử, và các quyển sách đều mở ra.
Trong một thị kiến ban đêm, tôi đã ngắm nhìn, và đây tôi thấy như Con Người đến trong đám mây trên trời. Ngài tiến đến vị Bô Lão, và người ta dẫn Ngài đến trước mặt vị Bô Lão. Vị này ban cho Ngài quyền năng, vinh dự và vương quốc: Tất cả các dân tộc, chi họ, và tiếng nói đều phụng sự Ngài: quyền năng của Ngài là quyền năng vĩnh cửu, không khi nào bị cất mất: vương quốc của Ngài không khi nào bị phá huỷ.
BÀI ĐỌC II: 2 Pr 1, 16-19
Anh em thân mến, chúng tôi không theo những truyện bày đặt khôn khéo, để tỏ ra cho anh em biết quyền năng và sự hiện diện của Đức Giêsu Kitô, Chúa chúng ta; nhưng chúng tôi đã được chứng kiến nhãn tiền sự uy nghi của Người. Người đã được Chúa Cha ban cho vinh dự và vinh quang, khi có lời từ sự vinh quang cao cả xuống phán về Người rằng: “Này là Con Ta yêu dấu, Người đẹp lòng Ta, các ngươi hãy nghe lời Người”. Chúng tôi đã nghe tiếng ấy từ trời phán xuống, lúc chúng tôi ở với Người trên núi thánh. Và chúng tôi có lời nói chắc chắn hơn nữa là lời nói tiên tri: anh em nên nghe theo lời đó, nó như ngọn đèn sáng soi trong nơi u tối, cho đến khi rạng đông và sao mai mọc lên trong lòng anh em.
PHÚC ÂM: Mt 17, 1-9
Khi ấy, Chúa Giêsu gọi Phêrô, Giacôbê và Gioan là em ông này, và Người đưa các ông tới chỗ riêng biệt trên núi cao. Người biến hình trước mặt các ông: mặt Người chiếu sáng như mặt trời, áo Người trở nên trắng như tuyết. Và đây ông Môsê và Êlia hiện ra và đàm đạo với Người.
Bấy giờ ông Phêrô lên tiếng thưa Chúa Giêsu rằng: “Lạy Thầy, chúng con được ở đây thì tốt lắm; nếu Thầy ưng, chúng con xin làm ba lều, một cho Thầy, một cho Môsê, và một cho Êlia”. Lúc ông còn đang nói, thì có một đám mây sáng bao phủ các Ngài, và có tiếng từ trong đám mây phán rằng: “Đây là Con Ta yêu dấu rất đẹp lòng Ta, các ngươi hãy nghe lời Người”. Nghe thấy vậy, các môn đệ ngã sấp xuống và hết sức sợ hãi. Bấy giờ Chúa Giêsu đến gần, động đến các ông và bảo: “Các con hãy đứng dậy, đừng sợ”. Ngước mắt lên, các ông thấy chẳng còn ai, trừ ra một mình Chúa Giêsu.
Và trong lúc từ trên núi đi xuống, Chúa Giêsu đã ra lệnh cho các ông rằng: “Các con không được nói với ai về việc đã thấy, cho tới khi Con Người từ cõi chết sống lại”.
Suy Niệm 1: BIẾN ĐỔI CUỘC SỐNG TRỞ NÊN GIỐNG CHÚA GIÊSU
Hôm nay, chúng ta cùng với Giáo Hội mừng kính lễ Chúa Hiển Dung. Đây là lễ có ý nghĩa sâu xa cho đời sống đức tin của các môn đệ [và mỗi người chúng ta] khi chúng ta đối diện với những đau khổ trong cuộc sống.
Trong bài đọc 1, Ngôn sứ Đanien trình bày cho chúng ta về hình ảnh vinh quang của Con Người. Đây là thị kiến về những gì xảy ra ở trên trời. Trong thị kiến, Đanien cho chúng ta hay: “có ai như một Con Người đang ngự giá mây trời mà đến. Người tiến lại gần bên Đấng Lão Thành và được dẫn đưa tới trình diện. Đấng Lão Thành trao cho Người quyền thống trị, vinh quang và vương vị; muôn người thuộc mọi dân tộc, quốc gia và ngôn ngữ đều phải phụng sự Người. Quyền thống trị của Người là quyền vĩnh cửu, không bao giờ mai một; vương quốc của Người sẽ chẳng hề suy vong” (Đn 13-14). Những lời này trình bày cho chúng ta hình ảnh một Con Người [Chúa Giêsu] thật vinh quang và uy quyền. Đây là niềm hy vọng của chúng ta, những người sống trong vương quốc của Ngài, là “thần dân” của Ngài. Hình ảnh này giúp chúng ta biết nhìn vượt qua những khó khăn và đau khổ trong cuộc sống để hướng tới một tương lai tươi sáng mà chính Chúa chuẩn bị cho chúng ta. Không có khó khăn nào mà không thể vượt qua. Cũng không có vấn đề nào trong cuộc sống mà không có lối giải quyết. Chúng ta sẽ vượt qua mọi sự với Đấng thống trị muôn dân, muôn nước.
Sự kiện Chúa Hiển Dung là cách thức Ngài khẳng định con đường đến thập giá của Ngài: qua thập giá đến vinh quang. Sự kiện này chỉ được hiểu khi chúng ta liên kết với lời tiên báo của Chúa Giêsu về cuộc thương khó của Ngài được Thánh Luca trình thuật ngay trước sự kiện biến hình này (x. Lc 9:22-27). Nói cách khác, Chúa Giêsu, Đấng được công bố là Con Thiên Chúa khi chịu phép rửa (x. Lc 3:21-22), và là Đấng Thánh Luca mô tả như hiện thân của vinh quang Thiên Chúa trong thời gian sứ vụ công khai, là Con Thiên Chúa khi Ngài bước đi trên con đường thập giá. Chi tiết này nhắc nhở chúng ta về ơn gọi làm con Thiên Chúa của mình: Chúng ta phải luôn là con khi vinh quang cũng như khi thất bại, khi vui mừng cũng như khi đau khổ. Chúng ta là con Thiên Chúa mọi nơi, mọi lúc!
Trình thuật Tin Mừng hôm nay cũng được trình bày trong Tin Mừng Thánh Máccô (9:2-13) và Tin Mừng Thánh Luca (9:26-38). Sự kiện xảy ra “sáu ngày sau, Đức Giêsu đem các ông Phêrô, Giacôbê và Gioan là em ông Giacôbê đi theo. Người đưa các ông đi riêng với mình lên một ngọn núi cao. Rồi Người biến đổi hình dạng trước mặt các ông. Dung nhan Người chói lọi như mặt trời, và y phục Người trở nên trắng tinh như ánh sáng” (Mt 17:1-2). Thuật ngữ “sáu ngày sau đưa chúng ta về lại với kinh nghiệm của Xuất Hành (24:13-16), sự kiện mà qua đó Thiên Chúa mạc khải chính mình cho Môsê sau sáu ngày. Trong sách Đệ Nhị Luật thì nói đến ngày cuối cùng của lễ Lều. Chúa Giêsu đưa Phêrô, Giacôbê và Gioan đi riêng với Ngài. Ba người này cũng được đưa đi riêng với Ngài trong sự kiện ở vườn Cây Dầu (x. Mt 26:37). Trong sự kiện biến hình, Ngài đưa ba người “lên ngọn núi cao.” Trong Kinh Thánh, núi là biểu tượng của mạc khải, có thể nói là ngọn núi Sinai ở Galilê. Chi tiết trọng tâm của trình thuật biến hình là việc Chúa Giêsu “dung nhan Ngài chói ngời như mặt trời, và y phục Người trở nên trắng tinh như ánh sáng” (x. Xh 34:29,35). Chi tiết này cho thấy Chúa Giêsu trở thành ánh sáng; bản tính của Ngài trở thành chói ngời, trong suốt trước cái nhìn của các môn đệ. Ánh sáng của Chúa Giêsu vẫn soi chiếu từng nẻo đường chúng ta đi. Giống như ba môn đệ, Chúa Giêsu cũng đưa chúng ta đi riêng với Ngài để ở với Ngài, để chứng kiến Ngài biến hình trước mắt chúng ta. Chúng ta có muốn ở với Ngài không?
Câu chuyện đưa chúng ta về với chi tiết Môsê and Êlia hiện ra đàm đạo với Chúa Giêsu (x. Mt 15:3). Đây chính là hai ngôn sứ trổi vượt của Thiên Chúa trong Cựu Ước, cả hai có liên quan đến núi Sinai-Horeb, là những người đại diện tương xứng cho luật và các ngôn sứ. Sự kiện này đã làm cho Phêrô nhận ra một phần nào đó chân tính của Chúa Giêsu nên thốt lên rằng: “Lạy Ngài, chúng con ở đây, thật là hay! Nếu Ngài muốn, con xin dựng tại đây ba cái lều, một cho Ngài, một cho ông Môsê, và một cho ông Êlia” (Mt 15:4). Thuật ngữ Thánh Mátthêu sử dụng là “Chúa” [Lord] thay cho từ “Thầy” [rabbi] trong Tin Mừng Thánh Máccô. Tuy nhiên, thuật ngữ này được Thánh Máccô sử dụng không phải để ám chỉ đến một thầy dạy người Do Thái, nhưng nhắc đến cách sử dụng của người Aram cổ, theo nguyên ngữ là “đấng vĩ đại của tôi,” một cách gọi kính trọng để gọi Thiên Chúa, các thiên thần hoặc những người uy quyền dưới đất. Trong lời nói của Phêrô, chúng ta thấy có nói đến ngày lễ quan trọng của người Do Thái, đó là Lễ Lều (x. Lv 23:42). Bối cảnh phụng tự này là manh mối chính yếu mang lại ý nghĩa cho sự kiện biến hình. Chi tiết này cho thấy sự biến đổi xảy ra trong lúc hành vi phụng tự được cử hành. Chúng ta cũng thường tham dự các nghi thức phụng tự, chúng ta có được biến đổi để trở nên đồng hình đồng dạng với Chúa Giêsu sau mỗi lần tham dự không?
Ý nghĩa của sự kiện biến hình hệ tại ở việc mạc khải của Thiên Chúa: “Ông [Phêrô] còn đang nói, chợt có đám mây sáng ngời bao phủ các ông, và có tiếng từ đám mây phán rằng: “Đây là Con yêu dấu của Ta, Ta hài lòng về Người. Các ngươi hãy vâng nghe lời Người!’” (Mt 15:5). Trong truyền thống Kinh Thánh, đám mây sáng đại diện cho sự hiện diện của Thiên Chúa. Đó chính là shekinah [vinh quang], là đám mây huyền nhiệm mà trong đó con người gặp được và nghe Thiên Chúa nói. Tiếng nói từ đám mây khẳng định Chúa Giêsu là “Con yêu dấu.” Thêm vào điểm quy chiếu là Tv 2:7 và Đnl 18:15 của Thánh Máccô, Thánh Mátthêu đã thêm Is 42:1. Chúa Giêsu ở đây được chỉ rõ là Con Thiên Chúa, Người Tôi Tớ Đau Khổ, và ngôn sứ giống như Môsê. Cả Luật, các ngôn sứ và sách khôn ngoan làm chứng cho Chúa Giêsu. Chúng ta cũng được mời gọi làm chứng cho Chúa Giêsu qua chính đời sống thường ngày của chúng ta.
Trước sự kiện, “các môn đệ kinh hoàng, ngã sấp mặt xuống đất. Bấy giờ Đức Giêsu lại gần, chạm vào các ông và bảo: ‘Trỗi dậy đi, đừng sợ!’ Các ông ngước mắt lên, không thấy ai nữa, chỉ thấy một mình Đức Giêsu mà thôi” (Mt 15:6-8). Theo Thánh Mátthêu, sự sợ hãi của các môn đệ được xem như là phản ứng trước mệnh lệnh của Thiên Chúa [lắng nghe Chúa Giêsu, Con yêu dấu của Ngài] hơn là chính sự kiện như Thánh Máccô đề cập. Chính cái “chạm” của Chúa Giêsu đã làm tan biến nỗi sợ hãi của các môn đệ và có thể thánh hiến họ cho việc phục vụ khác. Việc Môsê và Êlia biết mất ám chỉ đến sự giảm tầm mức quan trọng trước mạc khải tròn đầy hơn của Chúa Giêsu. Những chi tiết trên đưa chúng ta vào trong quỹ đạo của niềm vui phục vụ. Tuy nhiên, để có được niềm vui này, chúng ta cần được Chúa Giêsu, Đấng là mạc khải tròn đầy của Chúa Cha chạm đến. Chúng ta có để Chúa Giêsu chạm đến chúng ta không? Hay chúng ta sợ khi được Chúa Giêsu chạm đến, chúng ta phải từ bỏ lối sống quen thuộc của mình?
Bài Tin Mừng kết thúc với sự kiện xuống núi: “Đang khi thầy trò từ trên núi xuống, Đức Giêsu truyền cho các ông rằng: ‘Đừng nói cho ai hay thị kiến ấy, cho đến khi Con Người từ cõi chết trỗi dậy’” (Mt 15:9). Bằng việc gọi sự kiện vừa mới xảy ra là “thị kiến,” Thánh Mátthêu có thể đã đưa ra manh mối của bản chất sự kiện: một số đã cho rằng đây là một thị kiến theo Phêrô trong bối cảnh học hỏi Kinh Thánh trong thời gian lễ Lều, qua đó Phêrô đã nhận được sự hiểu biết xâu xa về vai trò của Chúa Giêsu. Như vậy, câu chuyện được xem là sự ngoại tại hoá một sự kiện thiêng liêng nội tại – dù nó là trước hoặc sau phục sinh, điều đó không thể khẳng định. Chúng ta cần lưu ý đến sự ảnh hưởng mang tính cánh chung của Đn 8:17; 10:9-10. Mọi sự đến lúc kết thúc mới biết được như thế nào. Vì vậy, chúng ta cần giữ thinh lặng, không nên xét đoán và lên án anh chị em mình.
Lm. Anthony, SDB.