BÀI ĐỌC I: Ed 16, 1-15. 60. 63
Có lời Chúa phán cùng tôi rằng: “Hỡi con người, hãy cho Giêrusalem biết tội ác ghê tởm của nó. Hãy nói: Chúa là Thiên Chúa phán cùng Giêrusalem rằng: Nguồn gốc và sinh quán của ngươi là xứ Canaan. Cha ngươi là người Amorê: mẹ ngươi là người Xêthêa. Khi ngươi sinh ra, ngày ngươi chào đời, người ta không cắt rốn, không rửa ngươi trong nước cho sạch sẽ, không xát muối và bọc khăn cho ngươi. Không ai đem lòng thương xót nhìn ngươi để làm cho ngươi một công việc nào như thế. Ngày ngươi sinh ra, vì ghê tởm ngươi, người ta đã bỏ ngươi ngoài đồng. Ta đi qua gần ngươi và thấy ngươi dẫy dụa trong máu. Ta đã nói cùng ngươi rằng: ‘Hãy sống trong máu và lớn lên như cỏ ngoài đồng’. Ngươi đã nảy nở, lớn lên và đến tuổi dậy thì. Ngực ngươi nở nang, tóc ngươi rậm dài, nhưng ngươi vẫn khoả thân. Bấy giờ Ta đi qua gần ngươi và thấy ngươi. Lúc đó ngươi đã đến tuổi yêu đương. Ta lấy vạt áo trải trên mình ngươi mà che sự khoả thân của ngươi. Ta thề và kết ước với ngươi – lời Chúa phán – và ngươi đã thuộc về Ta. Ta đã tắm ngươi trong nước, rửa máu trên mình ngươi và xức dầu cho ngươi. Ta đã mặc cho ngươi áo màu sặc sỡ và xỏ giày da tốt cho ngươi, thắt lưng ngươi bằng dây gai mịn và choàng cho ngươi áo tơ lụa. Ta đã lấy đồ quý mà trang điểm cho ngươi. Ta đã đeo xuyến vào tay ngươi, đeo kiềng vào cổ ngươi. Ta đã xỏ khoen vào mũi ngươi, đeo hoa tai vào tai ngươi và đặt triều thiên rực rỡ trên đầu ngươi. Ngươi đã được trang điểm bằng vàng bạc, mặc áo bằng vải mịn, tơ lụa và hàng thêu. Ngươi ăn bột miến lọc, mật ong và dầu ôliu. Càng ngày ngươi càng xinh đẹp và tiến lên ngôi nữ hoàng. Ngươi đã lừng danh giữa các dân tộc nhờ sắc đẹp của ngươi vì ngươi thật là tuyệt hảo nhờ sự huy hoàng Ta đã mặc cho ngươi. Chúa là Thiên Chúa phán, nhưng ngươi đã cậy sắc đẹp và lợi dụng danh tiếng của ngươi, để mãi dâm trụy lạc. Ngươi hiến thân cho bất cứ ai qua đường. Nhưng phần Ta, Ta sẽ nhớ lại giao ước Ta đã lập với ngươi khi ngươi còn xuân xanh. Ta sẽ lập với ngươi một giao ước vĩnh cửu. Như thế, để ngươi phải nhớ lại mà xấu hổ, và vì xấu hổ, ngươi sẽ không còn mở miệng ra nữa, khi Ta tha thứ hết mọi việc ngươi đã làm. Chúa là Thiên Chúa phán”.
PHÚC ÂM: Mt 19, 3-12
Khi ấy, có những người biệt phái đến cùng Chúa Giêsu và hỏi thử Người rằng: “Có được phép rẫy vợ vì bất cứ lẽ gì không?” Người đáp: “Nào các ông đã chẳng đọc thấy rằng: Từ thuở ban đầu, Tạo Hoá đã dựng loài người có nam có nữ, và Người đã phán: Bởi thế nên người nam sẽ bỏ cha mẹ mà kết hợp với vợ mình, và cả hai sẽ nên một thân xác? Cho nên họ không còn là hai, nhưng là một thân xác. Vậy điều gì Thiên Chúa đã kết hợp, thì loài người không được phân ly”. Họ hỏi lại: “Vậy tại sao Môsê đã truyền cấp tờ ly hôn mà cho rẫy vợ?” Người đáp: “Vì lòng chai đá của các ông mà Môsê đã cho phép các ông rẫy vợ; nhưng từ ban đầu thì không có như vậy. Tôi bảo các ông rằng: Ai rẫy vợ, trừ nố gian dâm, và đi cưới vợ khác, thì phạm tội ngoại tình. Và ai cưới người đã bị rẫy, cũng phạm tội ngoại tình”. Các môn đệ thưa Người rằng: “Nếu sự thể việc vợ chồng là như thế, thì tốt hơn đừng cưới vợ”. Người đáp: “Không phải mọi người hiểu được điều ấy, nhưng chỉ những ai được ban cho hiểu mà thôi. Vì có những hoạn nhân từ lòng mẹ sinh ra, có những hoạn nhân do người ta làm nên, và có những người vì Nước Trời, tự trở thành hoạn nhân. Ai có thể hiểu được thì hiểu”.
Suy Niệm 1: ƠN GỌI KẾT HÔN VÀ ƠN GỌI ĐỘC THÂN VÌ NƯỚC TRỜI
Trong lời sấm hôm nay, Đức Chúa qua miệng ngôn sứ Êdêkiên chỉ ra những điều ghê tởm của Giêrusalem: “Gốc gác ngươi, dòng họ ngươi phát xuất từ đất Canaan; cha ngươi là người Emôri, mẹ ngươi là người Khết. Lúc chào đời, ngày mới sinh ra, ngươi không được ai cắt rốn cũng không ai lấy nước tắm rửa cho sạch, chẳng được ai xát muối và lấy tã bọc cho. Không người nào ái ngại đưa mắt nhìn ngươi mà làm cho ngươi chỉ một trong những điều ấy vì xót thương ngươi. Ngày mới sinh ra, ngươi bị quẳng ra giữa đồng vì ai cũng ghê tởm ngươi” (Ed 3-5). Những lời này trình bày tình trạng “ô uế” ngay từ nguồn gốc và những ngày đầu hiện hữu của Giêrusalem. Nhưng Đức Chúa đã ghé mắt nhìn đến. Ngài đã chăm sóc, nuôi dưỡng và làm cho Giêrusalem trở nên vinh quang để muôn dân chiêm ngắm. Không những thế, Đức Chúa đã thề nguyền và lập giao ước với Giêrusalem và Giêrusalem thuộc về Ngài (x. Ed 16:6-14). Nhưng Giêrusalem đã không muốn thuộc trọn về mình Đức Chúa mà “đã cậy có nhan sắc, ỷ vào danh tiếng của ngươi để đàng điếm và hoang dâm với mọi khách qua đường” (Ed 16:15), chạy theo những ngẫu tượng khác mà quên Đức Chúa. Dù như thế, Đức Chúa vẫn yêu thương Giêrusalem: “Còn Ta, Ta sẽ nhớ lại giao ước đã lập với ngươi thời ngươi còn thanh xuân. Ta sẽ thiết lập với ngươi một giao ước vĩnh cửu, để ngươi nhớ lại mà lấy làm xấu hổ và, trong lúc phải tủi nhục, ngươi sẽ không còn mở miệng nói gì được nữa, khi Ta tha thứ cho ngươi tất cả những việc ngươi đã làm – sấm ngôn của Đức Chúa là Chúa Thượng” (Ed 16:60,63). Hình ảnh này có thể là hình ảnh của mỗi người chúng ta, những người lập giao ước thuộc trọn về Chúa khi lãnh nhận bí tích rửa tội. Nhưng rồi, chúng ta chạy theo những ngẫu tượng khác mà quên Đức Chúa. Nhưng Ngài vẫn luôn trung thành với lời hứa của Ngài. Vì vậy, chúng ta cũng được mời gọi trở về với Chúa và sống trung thành với giao ước của mình. Đây cũng là sứ điệp mà Chúa Giêsu dạy chúng ta trong bài Tin Mừng hôm nay.
Bài Tin Mừng hôm nay chứa đựng lời dạy của Chúa Giêsu về vấn đề ly dị. Chúng ta cũng tìm thấy trình thuật này trong Tin Mừng Thánh Máccô (10:1-12). Lời dạy về ly di được đặt trong bối cảnh địa lý mới sau khi Chúa Giêsu rời Galilê. Chúa Giêsu tiếp tục huấn luyện các môn đệ của Ngài bắt đầu với vấn đề hôn nhân và độc thân, trẻ em, giàu và nghèo, cuộc thương khó mà Ngài sẽ chịu trong tương lai và nhất là cám dỗ về ước muốn sai lạc (x. chương 19-20). Thánh Mátthêu sử dụng chuỗi những sự kiện được Thánh Máccô trình thuật và sẽ theo thứ tự của chúng cho đến cuối cuộc thương khó của Chúa Giêsu. Thánh sử chỉ thêm vào những chi tiết cần thiết khác mà hữu dụng cho cộng đoàn của mình.
Vấn nạn về gia đình, ly dị và ly thân là vấn nạn của mọi thời. Theo triết gia Aristotle, “Đối với đời sống gia đình, ly dị được ví như chiến tranh xảy ra cho một nước.” Vấn nạn về ly dị được mấy người Pharisêu đặt ra cho Chúa Giêsu. Vấn đề được giả định ở đây là họ biết tất cả những luật liên quan đến vấn đề ly dị được viết trong Cựu Ước (x. Đnl 24:1-4). Sách Đệ Nhị Luật đã đưa ra những lý do để “rẫy vợ.” Nhưng những người Pharisêu không muốn dừng lại ở những lý do đó, họ muốn đi xa hơn khi hỏi Chúa Giêsu: “Thưa Thầy, có được phép rẫy vợ mình vì bất cứ lý do nào không?” (Mt 19:3). Những lời này ám chỉ đến cuộc tranh luận giữa Hilel và Shammai về vấn đề ly dị. Thay vì chiều theo yêu cầu của họ là chọn một trong hai quan điểm họ đưa ra, Chúa Giêsu đưa họ về với ý định ban đầu của Thiên Chúa: “Các ông không đọc thấy điều này sao: thuở ban đầu, Đấng Tạo Hoá đã làm ra con người có nam có nữ, và Người đã phán: ‘Vì thế, người đàn ông sẽ lìa cha mẹ mà gắn bó với vợ mình, và cả hai sẽ thành một xương một thịt.’ Như vậy, họ không còn là hai, nhưng chỉ là một xương một thịt. Vậy, sự gì Thiên Chúa đã phối hợp, loài người không được phân ly” (Mt 19:4-6). Chúa Giêsu đưa họ về với thuở ban đầu để chỉ ra cho họ biết hôn nhân được thiết lập ngay từ đầu bởi Thiên Chúa khi tạo dựng con người chứ không phải được con người thiết lập. Vì vậy, đời sống hôn nhân phải được giải thích trong ánh sáng ý định của Thiên Chúa, chứ không phải được giải thích theo ý định của con người. Theo Chúa Giêsu, trong ý định ban đầu của Thiên Chúa, hôn nhân là sự hợp nhất mang tính vĩnh cửu. Như vậy, con người không thể thay đổi ý định đó thành “tạm thời.”
Như chúng ta đã trình bày, những người Pharisêu biết luật rất rõ, nên họ trích Kinh Thánh để chất vấn Chúa Giêsu: “Thế sao ông Môsê lại truyền dạy cấp giấy ly dị mà rẫy vợ?” (Mt 19:7). Lại một lần nữa, Chúa Giêsu lại đưa họ về với ý định ban đầu của Thiên Chúa. Không những thế, Ngài nêu rõ lý do Môsê cho phép rẫy vợ vì “các ông lòng chai dạ đá” (Mt 19:8). Ở đây Chúa Giêsu khẳng định lại ý định của Thiên Chúa là hôn nhân không bao giờ thay đổi. Con người không sống theo ý định của Thiên Chúa là vì họ lòng chai dạ đá. Điều này thường xảy ra trong xã hội ngày hôm nay. Nhiều người biện minh cho những việc sai trái của mình [trong vấn đề ly dị hoặc xuất tu] bằng cách đổ lỗi cho người khác. Trái tim họ thật sự không còn chút yêu thương nào vì nó đã trở nên chai đá. Khi con tim trở nên chai đá, không còn rung động theo nhịp đập của tình yêu mà Chúa muốn, con người không còn nhìn thấy vẻ đẹp hoặc không còn nhận ra những điều tốt người khác làm cho mình. Điều duy nhất họ nhìn thấy là sai phạm của người khác [ngay cả khi người khác đúng]. Khi chúng ta bắt đầu nhìn thấy tất cả những gì người khác làm là sai, chúng ta hãy xem lại con tim của mình để điều chỉnh lại cho đúng nhịp với ý định ban đầu của Thiên Chúa.
Lời dạy về đời sống gia đình của Chúa Giêsu cho các môn đệ kết thúc với cuộc đối thoại mang tính riêng biệt giữa Ngài với các môn đệ. Nhưng lần này, không phải là những người Pharisêu chất vấn Ngài, mà chính là các môn đệ. Nói đúng hơn, các môn đệ không chất vấn Chúa Giêsu cho bằng nhận định trên câu trả lời của Chúa Giêsu cho những người Pharisêu: “Nếu làm chồng mà phải như thế đối với vợ, thì thà đừng lấy vợ còn hơn” (Mt 19:11). Nắm bắt lấy cơ hội này, Chúa Giêsu nói đến khả thể độc thân vì Nước Trời điều mà “chỉ những ai được Thiên Chúa cho hiểu mới hiểu.” Khả thể này là một trong ba khả thể mà một người có thể không lập gia đình: (1) bẩm sinh không có khả năng lập gia đình; (2) bị người khác làm cho không có khả năng [loại này đa số gồm những người phục vụ trong cung cấm của vua chúa ngày xưa]; (3) những người cố ý không lập gia đình để dấn thân phục vụ Nước Trời. Loại thứ ba là loại mà Chúa Giêsu đề nghị với các môn đệ và muốn họ hiểu. Tuy nhiên, họ chỉ hiểu khi được Chúa Cha cho hiểu. Trong những lời này, Chúa Giêsu khẳng định rằng, chính Thiên Chúa là Đấng ban cho những người Ngài chọn khả năng để sống độc thân vì Nước Trời. Nói cách khác, khả năng sống độc thân vì Nước Trời không phải là ước muốn của con người, cũng không phải là điều con người có thể tự mình sở hữu. Nhưng là một món quà của Thiên Chúa. Điều này nhắc nhở những người sống độc thân vì Nước Trời về món quà tuyệt đẹp mà Thiên Chúa đã ban cho mình. Họ chỉ gìn giữ được món quà đó khi họ cậy dựa vào Thiên Chúa, Đấng cho họ hiểu giá trị đích thật của nó.
Lm. Anthony, SDB.
………………………..
Suy Niệm 3: Chung thủy trong hôn nhân
- Đức Giêsu khẳng định luật nguyên thủy của hôn nhân là một vợ một chồng :”Sự gì Thiên Chúa đã kết hợp, loài người không được phân ly”, thế mà con người ngày nay đang đi ngược với luật Chúa. Biết bao cảnh gia đình tan rã, vợ chồng phân ly không ngừng diễn ra trên thế giới. Điều đó cho thấy con người đang đánh mất dần ân sủng và hiệu quả của Bí tích Hôn phối. Đức Giêsu còn nhấn mạnh tự nguyện sống độc thân trọn vẹn để phục vụ Nước Trời. Đó chính là ơn gọi sống đời dâng hiến, một ơn gọi cao quí Thiên Chúa ban riêng cho người Chúa chọn.
- Vào thời Chúa Giêsu, dựa trên luật Maisen được ghi trong sách Thứ luật 14,1-4, thì mọi trường phái giải thich luật đều phải nhìn nhận việc ly dị, nhưng có điểm khác nhau về lý do ly dị. Trường phài Hillel cho phép ly dị vì bất cứ lý do gì, còn trường phải Shammai gắt gao hơn, chỉ cho phép ly dị trong trường hợp ngoại tình mà thôi. Những người biệt phái đến chất vấn Chúa Giêsu như được ghi lại trong Tin Mừng hôm nay, không phải về việc có được phép ly dị hay không, nhưng về lý do của việc ly dị : họ muốn Chúa Giêsu phải chọn một trong hai lập trường : hoặc cho phép ly dị vì bất cứ lý do gì, hoặc chỉ cho phép ly dị trong trường hợp ngoại tình.
Trong câu trả lời, Chúa Giêsu không theo lập trường của con người, không đứng về nhóm nào, nhưng Ngài kêu gọi trở về với chương trình nguyên thủy của Thiên Chúa khi tạo dựng con người :”Sự gì Thiên Chúa đã phối hợp, loài người không được phân ly”. Đời sống hôn nhân và gia đình giữa người nam và người nữ là một định chế do chương trình của Thiên Chúa khi tạo dựng con người, chứ không phải do con người thiết định. Maisen cho phép ly dị vì chiều theo lòng dạ chai đá của dân chúng, chứ ngay từ đầu không có như vậy (Mỗi ngày một tin vui).
- Đọc trong Tân Ước chúng ta thấy thánh Phaolô đã không ngần ngại coi mối tương quan giữa Thiên Chúa và con người như một hôn ước, và Thiên Chúa cũng được mô tả như một người chồng chung thủy. Như vậy, dù sống trong bậc vợ chồng hay khấn giữ độc thân, bất cứ ai cũng được mời gọi sống chung thủy với Thiên Chúa. Khi vợ chồng phản bội nhau, họ không những thất tín với nhau, mà còn phản bội với Thiên Chúa nữa. Khi một người khấn giữ độc thân vì Nước Trời, lỗi lời thề hứa của họ là họ đã phản bội Thiên Chúa. Vậy nếu hình ảnh Thiên Chúa đã được khắc ghi trong con người, thì mỗi lần con người chối bỏ hình ảnh ấy, con người đã phản bội Thiên Chúa. Con người có thể chối bỏ hình ảnh Thiên Chúa nơi chính mình cũng như phản bội lại Thiên Chúa khi bắt tay với thần dữ để phạm tội hoặc xúc phạm đến nhân phẩm của người khác (R.Veritas).
- Lời bài hát “Chúa vẫn trung thành mãi, dù thời gian bao năm đổi thay, dù tình ta nghi nan hững hờ, thì muôn ngàn đời, Chúa vẫn trọn tình thương” nhắc nhở ta điều vẫn diễn ra trong lịch sử cứu độ đầy yêu thương của Chúa : con người dù có luôn bất tín và phản bội, nhưng Thiên Chúa vẫn luôn tín trung thực hiện giao ước của Ngài đã ký kết để cứu độ dân Ngài. Sự trung tín của đôi vợ chồng trong giao ước hôn nhân được đặt nên tảng trên lòng trung tín của Thiên Chúa như mẫu mực. Đến lượt họ, qua việc sống chung thủy yêu thương nhau trong đời sống vợ chồng, họ lại trở thành chứng nhân loan báo sự trung thành của Thiên Chúa Tình yêu (5 phút Lời Chúa).
- Sứ điệp Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta hãy ý thức tính bất khả phân ly của Bí tích hôn nhân trong Giáo hội. Luật này do chính Chúa đặt ra chứ không phải do loài người. Hơn nữa, hình ảnh người nam, người nữ kết hợp và chung thủy với nhau diễn tả hình ảnh Đức Kitô yêu thương Giáo hội và không bao giờ lìa xa Giáo hội. Vì thế, nguyện ước sống chung, không phải do loài người đặt ra, nhưng chính Thiên Chúa se kết người nam và người nữ, để yêu thương, giúp đỡ nhau, sống trung thành với nhau đến trọn đời. Chỉ có cái chết của một bên mới cho phép bên kia được tái hôn mà thôi. Vì vậy, Chúa Giêsu nói rõ ràng rằng :”Trong lúc mối dây hôn nhân vẫn còn hiệu lực, rẫy vợ mà lấy vợ khác là phạm tội ngoại tình”.
- Truyện : Chung thủy trong hôn nhân.
Catarina Yaguello là vợ của bá tước Vasa, người Phần lan. Vì bị buộc tội phản loạn, vua Phần lan xử Vasa với bản án tù chung thân.
Khi hay tin này, nữ bá tước Vasa là Catarina Yaguello đã đến xin phép nhà vua cho bà được chia sẻ số phận tù đầy với chồng bà.
Vua Phần Lan lúc đó là Hériste đã ngạc nhiên trước lời xin của Catarina. Nhà vua đã dùng mọi lý lẽ để thuyết phục Catarina bỏ ý định điên rồ kia. Nhà vua hỏi bà :
– Ngươi có biết rằng, chồng ngươi sẽ không bao giờ nhìn thấy ánh sáng mặt trời nữa không ?
– Thưa hoàng thượng có.
– Và ngươi có biết rằng, nay thì chồng ngươi không còn được đối xử như một bá tước nữa mà bị đối xử như một tên phản loạn không ?
– Thưa hoàng thượng biết, cho dù có được tự do hay tù tội, có tội hay vô tội, đức lang quân này vẫn là chồng của tiện nữ.
Đức vua ngắt lời bà :
– Nhưng mà giờ đây, còn điều gì ràng buộc ngươi với hắn nữa đâu ? Ngươi được tự do mà.
Nữ bá tước Vasa tháo chiếc nhẫn cưới đang đeo ở tay ra đưa cho nhà vua và nói :
– Xin hoàng thượng đọc cho.
Trên mặt chiếc nhẫn chỉ khắc vỏn vẹn có hai chữ “mors sola”, nghĩa là chỉ có cái chết mà thôi.
Thế là Catarina được nhà vua cho phép chia sẻ với số phận tù đầy với chồng, sống trong ngục, chịu cảnh khổ đau nhục nhã trong suốt 17 năm trường, cho đến khi vua Hériste qua đời. Lúc đó hai vợ chồng bá tước Vasa mới được trả tự do.
Lm. Giuse Đinh Lập Liễm, GP. Đà Lạt