CUỘC GẶP GỠ CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV

VỚI CÁC VỊ ĐỨNG ĐẦU CÁC GIÁO HỘI ĐÔNG PHƯƠNG

VÀ CÁC CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC

Từ ngày 07 đến ngày 14 tháng 10 năm 2026

MƯỜI NĂM SAU AMORIS LAETITIA:

LOAN BÁO TIN MỪNG CÙNG VỚI CÁC GIA ĐÌNH HÔM NAY

DIỄN VĂN KHAI MẠC CỦA ĐỨC THÁNH CHA LÊÔ XIV

Đại thính đường Phaolô VI

Thứ Tư, ngày 07 tháng 10 năm 2026

Anh em thân mến trong hàng giám mục,

Các gia đình thân mến,

Anh chị em thân mến,

Tôi đã muốn triệu tập cuộc gặp gỡ này mười năm sau khi Tông huấn Amoris Laetitia được công bố. Tôi cám ơn anh chị em đã sắp xếp công việc để chúng ta có thể cùng nhau trải qua những ngày này. Tôi chân thành cám ơn các đôi vợ chồng và tất cả những ai đã đến đây để chia sẻ đôi điều về đời sống của mình trong Đức Kitô và tham gia vào các cuộc trao đổi của chúng ta, cũng như các chuyên gia và những người điều phối.

Trước hết, xin cho phép tôi nhắc lại hành trình hiệp hành và truyền giáo dài lâu, phong phú mà Giáo hội đã trải qua liên quan đến hôn nhân và gia đình, một hành trình chúng ta được mời gọi tiếp tục.

Gia đình luôn giữ một vị trí quan trọng trong mối quan tâm mục vụ của Đấng kế vị Thánh Phêrô và của các giám mục trợ giúp ngài qua việc tham gia Thượng Hội đồng Giám mục. Thượng Hội đồng năm 1980 đã tiếp nối một nguyện vọng được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô I bày tỏ trong triều đại giáo hoàng ngắn ngủi của ngài, và cuối cùng dẫn đến Tông huấn Familiaris Consortio của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II.

Ngay từ đầu triều đại giáo hoàng của mình, Đức Phanxicô một lần nữa đã đặt gia đình vào trọng tâm của một tiến trình hiệp hành, khi nhận thấy cần phải tiếp tục công cuộc phân định của Giáo hội trước những biến chuyển sâu xa đang tác động đến một lãnh vực gắn bó mật thiết với sứ vụ của Giáo hội trong thế giới hôm nay. Cách đây mười năm, hành trình ấy đã đưa đến Tông huấn Amoris Laetitia.

Về phương diện này, Giáo hội đã tiếp tục bước đi trên con đường Công đồng Vaticanô II vạch ra. Khi đặt phẩm giá của hôn nhân và gia đình ở phần mở đầu phần thứ hai của Hiến chế Gaudium et Spes, các nghị phụ Công đồng nhận ra rằng đời sống gia đình mở ra một lối tiếp cận đặc biệt để đi vào những vấn đề lớn về văn hóa, kinh tế, xã hội và chính trị của thời đại chúng ta, kể cả công cuộc cổ võ hòa bình giữa các dân tộc. Ngày nay, mối tương thuộc giữa những vấn đề ấy càng trở nên rõ rệt, và luôn được nhìn dưới ánh sáng Lời Chúa: “Thiên Chúa đã làm nên con người có nam có nữ. Vì thế, người đàn ông sẽ lìa cha mẹ mà gắn bó với vợ mình” (Mc 10,6-7). Gia đình vẫn giữ vai trò then chốt trong một cách tiếp cận gắn kết bình diện địa phương với bình diện toàn cầu, được hướng dẫn bởi việc tìm kiếm tình huynh đệ phổ quát trong Đức Kitô mà Tin mừng mời gọi chúng ta cùng mọi người xây dựng. Lịch sử hơn nửa thế kỷ ấy đặt lên cuộc gặp gỡ của chúng ta một trách nhiệm đặc biệt với tư cách là những mục tử, khi ơn gọi hiệp hành của toàn thể Giáo hội tiếp tục được triển khai.

Trong lịch sử ấy, Amoris Laetitia đã đánh dấu một chặng quan trọng, và mười năm kể từ ngày được công bố đã trở thành một phần đời sống của các giáo hội địa phương chúng ta. Trong thời gian này, Tông huấn đã được đón nhận trong nhiều nền văn hóa và bối cảnh mục vụ khác nhau, đã đồng hành với đời sống cụ thể của các gia đình, đồng thời khơi gợi nhiều sáng kiến và tiến trình.

Giờ đây, chúng ta cùng nhau đem mười năm ấy đến trước nhan Chúa Giêsu. Dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần, việc chăm chú nhìn lại những gì đã diễn ra có thể giúp chúng ta nhận ra sâu xa hơn điều Đức Kitô đã dạy Giáo hội của Người trong những năm tháng này.

Sách Công vụ Tông đồ cho chúng ta một hình ảnh đẹp về điều chúng ta sắp thực hiện. Cuối hành trình truyền giáo, hai ông Phaolô và Banaba quy tụ Giáo hội và “kể lại tất cả những gì Thiên Chúa đã cùng làm với hai ông” (Cv 14,27). Sau đó, trên đường lên Giêrusalem, hai ông đi qua miền Phênixi và Samari, thuật lại những gì đã xảy ra trong sứ vụ; câu chuyện của các ông đem lại niềm vui lớn lao cho anh chị em. Khi đến Giêrusalem, hai ông được Giáo hội, các tông đồ và các kỳ mục đón tiếp, rồi một lần nữa “kể lại tất cả những gì Thiên Chúa đã cùng làm với hai ông” (15,4).

Cuộc gặp gỡ của chúng ta cũng có phần nào sự chuyển động ấy. Như tôi đã nói, trong mười năm qua, Giáo hội đã đón nhận Amoris Laetitia và đồng hành với các gia đình trong những hoàn cảnh rất khác nhau.

Chúng ta cũng mang đến đây những câu chuyện về những gì Thiên Chúa đã thực hiện giữa chúng ta. Đó là những câu chuyện được góp nhặt trên hành trình sứ vụ: những câu chuyện về sự hoán cải, những hoa trái bất ngờ và những mối tương quan Thiên Chúa đã dệt nên trong các gia đình khi các cộng đoàn của chúng ta tìm cách đồng hành với họ; cùng với đó là những khó khăn chúng ta đã gặp, những câu hỏi nảy sinh và những điều học được trên đường đi. Những câu chuyện ấy mang lại cho chúng ta niềm tin tưởng khi bắt đầu công việc chung. Chúng ta hãy đặt tất cả trước nhan Chúa và chia sẻ với nhau, để tìm cách nhận ra Thiên Chúa đã và đang thực hiện điều gì giữa chúng ta, và Thần Khí của Người đang dẫn dắt Giáo hội hôm nay đi về đâu.

Trong Sứ điệp ngày 19 tháng 3, nhân dịp kỷ niệm mười năm Amoris Laetitia, tôi đã nhắc lại rằng “quả thật, có những nơi chốn và hoàn cảnh mà Giáo hội chỉ có thể ‘trở nên muối đất’ nhờ các tín hữu giáo dân, và cách riêng, nhờ các gia đình”. Thật vậy, Amoris Laetitia mời gọi chúng ta nghiêm túc đón nhận ơn gọi và trách nhiệm này. Chính các gia đình tham gia vào sứ vụ của Giáo hội ngay trong đời sống thường ngày: qua tình yêu và lòng chung thủy, sự chăm sóc và tha thứ, việc giáo dục con cái, những nỗ lực thông truyền đức tin, sự quan tâm đến người cao tuổi và những người dễ bị tổn thương, cũng như qua biết bao cách thức phục vụ cộng đoàn và xã hội. Qua tất cả những điều đó, các gia đình làm chứng cho Tin mừng và góp phần vào đời sống cũng như sứ vụ của Giáo hội.

Là những mục tử, chúng ta đã lãnh nhận trách nhiệm loan báo, lúc thuận tiện cũng như lúc không thuận tiện, vẻ đẹp của kế hoạch Thiên Chúa dành cho hôn nhân và gia đình, cùng lời Ngài mời gọi sống yêu thương và dịu hiền. Trách nhiệm này đòi chúng ta đồng hành với mọi người khi họ tìm cách sống ơn gọi của mình trong những hoàn cảnh cụ thể của cuộc đời.

Thừa tác vụ này cũng đưa chúng ta vào trường học của sự lắng nghe. Sự khôn ngoan của Dân Thiên Chúa đến với chúng ta qua đức tin chung, đức tin soi sáng mọi gia đình, kể cả những gia đình đang sống trong hoàn cảnh đầy khó khăn, cô đơn, và đôi khi cả những điều xem ra là thất bại. Chính Chúa kiên nhẫn dạy dỗ chúng ta khi chúng ta dành thời gian lắng nghe; và chắc chắn chúng ta còn nhiều điều phải học nơi các gia đình.

Đời sống của các gia đình cũng đặt ra trước mắt chúng ta những câu hỏi cần phải can đảm đối diện. Trong nhiều bối cảnh, khoảng cách ngày càng lớn đã xuất hiện giữa cách người ta sống tính dục và sự thân mật với quan niệm Kitô giáo về hôn nhân. Người trẻ vẫn khao khát tình yêu, lòng chung thủy và cảm thức thuộc về, thế nhưng nhiều người khó đón nhận rằng một quan niệm tình yêu như thế có thể thành hình trong chính đời sống của mình, hoặc khó tin rằng việc cam kết gắn bó suốt đời là điều kiện để đạt được điều họ khao khát. Sự bấp bênh về kinh tế, tình trạng di cư, bạo lực, cô đơn và những hình thức mong manh khác về mặt cảm xúc cũng ảnh hưởng đến những chọn lựa của con người và những khả năng họ có thể hình dung cho tương lai của mình.

Những thực tại này đặt ra nhiều câu hỏi mà chúng ta phải can đảm đối diện. Đằng sau những biến chuyển văn hóa ấy, người ta thực sự đang tìm kiếm điều gì? Niềm vui và hy vọng, ưu sầu và lo lắng của họ cho chúng ta thấy điều gì? Ở đâu ngôn ngữ và thực hành mục vụ của chúng ta đã mở ra được một con đường, và ở đâu chúng chưa chạm đến tâm hồn con người hoặc chưa nâng đỡ những nỗ lực làm điều thiện của họ? Kinh nghiệm sống của các gia đình đang dạy chúng ta điều gì mà chúng ta vẫn chưa học hỏi đầy đủ? Chúng ta có thể làm gì để đào tạo cho một đời sống gia đình lành mạnh và thánh thiện? Đặc biệt, chúng ta có thể học được gì từ các bậc cha mẹ khi họ tìm cách đồng hành với con cái và người trẻ trong những bối cảnh như thế?

Sự mong manh cần được quan tâm đặc biệt, vì nó có thể ảnh hưởng sâu xa đến cách con người nhìn nhận bản thân, tương lai và cả mối tương quan của họ với Thiên Chúa và Giáo hội. Kinh nghiệm về sự mong manh đặt ra câu hỏi liệu chúng ta có thể tiếp tục gần gũi nhau khi cuộc sống không còn như điều mình từng hy vọng, và liệu chúng ta có thể nhận ra hoạt động của ân sủng ngay cả trong những hoàn cảnh mang dấu ấn của giới hạn, thương tổn và những điều xem ra là thất bại hay không.

Cả về phương diện này, kinh nghiệm của các gia đình cũng có điều để dạy cho mọi người, bởi sự mong manh thuộc về thân phận chung của con người và vì thế cũng hiện diện trong đời sống Giáo hội. Tất cả chúng ta đều biết có một khoảng cách giữa điều thiện mình mong muốn và điều mình có thể thực sự sống. Chúng ta cần ân sủng, ơn tha thứ và những khởi đầu mới để thực thi thánh ý Thiên Chúa; đồng thời chúng ta học biết rằng chính lòng chung thủy cũng là một ân sủng cần được đón nhận và là một con đường phải không ngừng được canh tân từng bước, thường là qua thử thách. Việc nhận ra thách đố chung này phải định hình cách chúng ta đồng hành với nhau trong Giáo hội. Vậy người ta gặp được một Giáo hội như thế nào chính vào lúc họ mong manh nhất? Các cộng đoàn của chúng ta có giúp họ khám phá rằng họ vẫn có một chỗ đứng, một trách nhiệm và những ân ban để cống hiến không? Chân lý chúng ta loan báo có thể được cảm nhận qua sự kiên nhẫn, gần gũi và lòng thương xót trong sự hiện diện mục vụ của chúng ta không? Làm thế nào chúng ta có thể loan báo cho họ sự viên mãn của giáo huấn Tin mừng về gia đình?

Trong những ngày này, tôi mời gọi anh chị em dành cho những câu hỏi ấy tất cả sự quan tâm xứng đáng. Chúa Thánh Thần thường lên tiếng qua chính những hoàn cảnh đang thách đố chúng ta và soi sáng để chúng ta khám phá cách thức lòng thương xót của Thiên Chúa và ân sủng cứu độ của Đức Kitô có thể đến với các gia đình hôm nay, đặc biệt giữa những yếu đuối và sức kiên cường, những hy vọng và thất vọng, khát vọng hiệp thông và cuộc tìm kiếm ý nghĩa của họ. Vì thế, nhiệm vụ của chúng ta không chỉ là giải thích những thực tại ấy, mà còn là để chúng chất vấn chúng ta và thôi thúc ý thức trách nhiệm mục vụ nơi chúng ta, hầu Giáo hội có thể tìm ra những cách thức mới để loan báo Tin mừng, trao ban ân sủng của các bí tích, đồng hành với các gia đình và làm cho mọi người thấy được lòng dịu hiền của Đức Kitô, Đấng vẫn tiếp tục bước đi giữa dân Người.

Ước gì cuộc đối thoại giữa chúng ta được ghi dấu bằng sự tự do theo tinh thần Tin mừng mà chúng ta thấy trong sách Công vụ Tông đồ. Chúng ta có thể chia sẻ những gì đã đem lại niềm vui cho các Giáo hội của mình, những gì đã thách đố chúng ta và những câu hỏi trở nên rõ nét hơn qua kinh nghiệm. Hơn nữa, sự đa dạng của những hoàn cảnh mà từ đó chúng ta đến đây có thể trở thành một hồng ân cho việc phân định của toàn thể Giáo hội.

Khung chủ đề được chuẩn bị cho cuộc gặp gỡ này nhằm giúp chúng ta luôn ghi nhớ toàn bộ tầm rộng lớn của Amoris Laetitia, đồng thời đưa Tông huấn vào cuộc đối thoại với những gì các giáo hội của chúng ta đã trải nghiệm trong mười năm qua. Chúng ta hãy kín múc cảm hứng từ sự phong phú của lời Đức Kitô và Truyền thống của Giáo hội. Chương trình đã được công bố để Dân Thiên Chúa có thể đồng hành với công việc của chúng ta bằng lời cầu nguyện và suy tư hiệp hành.

Về phần chúng ta, việc lắng nghe nhau, để những điều nghe được vang vọng trong lòng và luôn chú tâm đến những thúc đẩy của Chúa Thánh Thần có thể khơi dậy nơi chúng ta sự sáng tạo mục vụ cần thiết trước những câu hỏi mới.

Vì thế, cuộc tĩnh tâm chung tối nay và lời cầu nguyện mở đầu mỗi ngày là trọng tâm công việc của chúng ta. Tôi xin Chúa giúp chúng ta cùng nhau thu góp những hoa trái mà Amoris Laetitia đã sinh ra nơi các giáo hội địa phương của chúng ta, để những hoa trái ấy nuôi dưỡng toàn thể Giáo hội.

Tôi hy vọng rằng, qua biết bao câu chuyện anh chị em mang đến từ các giáo hội của mình và từ những bối cảnh văn hóa khác nhau, một câu chuyện chung về mười năm qua sẽ dần hình thành, được ghi dấu bằng niềm vui và hy vọng, đồng thời giúp chúng ta trung thực đối diện với những thử thách và khó khăn còn tồn tại. Điều này sẽ nuôi dưỡng công cuộc phân định mục vụ của các hội đồng giám mục và các cơ cấu phẩm trật của các giáo hội Đông phương. Điều ấy cũng sẽ giúp các giáo hội địa phương nhận ra những con đường mới và đưa tất cả những người đã lãnh nhận Bí tích Rửa tội tham gia sâu xa hơn vào hành trình hiệp hành của Giáo hội. Tôi cũng xin tất cả chúng ta giữ sự thận trọng và tính bảo mật cần thiết trong thời gian lắng nghe và phân định này.

Xin Chúa ban cho chúng ta sự tự do để lắng nghe nhau, sự khôn ngoan để nhận ra hoạt động của Người giữa dân Người và lòng can đảm để bước theo sự dẫn dắt của Người, hầu mỗi ngày Tin mừng ngày càng thực sự trở thành tin vui trọn vẹn hơn cho các gia đình trên khắp thế giới.

Xin cám ơn!

Nguồn: hdgmvietnam.com/