Các nguồn tin từ Vatican cho biết Đức Giáo hoàng Lêô XIV sẽ ký thông điệp đầu tiên của mình vào ngày 15 tháng 5, đề cập đến trí tuệ nhân tạo, hòa bình và trật tự toàn cầu, trong một động thái lịch sử nhằm tôn vinh giáo huấn xã hội Công giáo.
Theo hãng tin KNA của Đức, trích dẫn “nhiều nguồn tin từ Vatican”, thông điệp đầu tiên của Đức Giáo hoàng Lêô XIV dự kiến sẽ được ký vào tuần tới, ngày 15 tháng 5. Ngày này đặt Đức tân Giáo hoàng trong tính liên tục trực tiếp với một truyền thống các thông điệp xã hội, vốn đã giúp định hình sự cam kết dấn thân của Giáo hội với thế giới hiện đại.
Tiền lệ bắt đầu từ Đức Giáo hoàng Lêô XIII và thông điệp Rerum Novarum năm 1891 của ngài, được ban hành ngày 15 tháng 5 năm 1891. Tài liệu này đánh dấu câu trả lời có hệ thống đầu tiên của Giáo hội đối với những biến động của cuộc cách mạng công nghiệp, đề cập đến quyền lao động, quyền tư hữu và trách nhiệm đạo đức của cả người lao động và người sử dụng lao động. Từ đó đã hình thành nên những gì ngày nay được gọi là giáo huấn xã hội Công giáo (hay học thuyết xã hội Công giáo).
Một số thông điệp xã hội được ban hành trong những thập kỷ kể từ năm 1891 thường được ban hành vào các ngày kỷ niệm thông điệp của Đức Giáo hoàng Lêô XIII.
Đức Lêô XIV đã chỉ ra ngay từ đầu rằng triều đại giáo hoàng của ngài được truyền cảm hứng từ Đức Giáo hoàng Lêô XIII và ngài sẽ tiếp tục đề cập đến những thay đổi lớn đang đến với thế giới của chúng ta, đặc biệt là qua trí tuệ nhân tạo, vì vậy dường như việc ban hành một thông điệp vào ngày 15 tháng 5 đã được định trước.
Các thông điệp ngày 15 tháng 5
Bốn mươi năm sau thông điệp Rerum Novarum (Tân Sự), ngày 15 tháng 5 năm 1931, Đức Giáo hoàng Piô XI đã đào sâu khuôn khổ của Đức Giáo hoàng Lêô XIII với thông điệp Quadragesimo Anno (Tứ Thập Niên). Chịu ảnh hưởng một phần bởi nhà tư tưởng Dòng Tên Oswald von Nell-Breuning, thông điệp này đã nêu rõ nguyên tắc bổ trợ và làm sáng tỏ sự phê phán của Giáo hội đối với chủ nghĩa xã hội, đặc biệt là sự thiếu tôn trọng đối với nhân vị và quyền tư hữu.
Ba thập niên sau, truyền thống này tiếp tục vào cùng ngày này vào năm 1961, khi Đức Giáo hoàng Gioan XXIII ban hành thông điệp Mater et Magistra (Mẹ và Thầy), chủ trương tăng cường sự tham gia của người lao động vào đời sống kinh tế.
Chính vị Giáo hoàng này sau đó đã bổ sung thêm một thông điệp xã hội nữa, nhưng không phải vào cùng ngày: ngày 11 tháng 4 năm 1963, Thánh Gioan XXIII ban hành thông điệp Pacem in Terris (Hòa bình trên Trái Đất).
Thánh Phaolô VI tiếp nối với thông điệp Populorum Progressio (Phát triển các Dân tộc) vào ngày 26 tháng 3 năm 1967.
Nhưng Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã quay trở lại – hoặc cố gắng làm vậy – với thời điểm kỷ niệm này.
Ngài đã ban hành thông điệp Laborem Exercens (Người Lao Động) vào ngày 14 tháng 9 năm 1981. Thông điệp này đáng lẽ đã được xuất bản vào ngày 15 tháng 5, nhưng đã bị trì hoãn do vụ ám sát hụt nhằm vào ngài vào ngày 13 tháng 5 năm 1981.
Thông điệp Centesimus Annus (Bách Chu Niên), đánh giá sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản và đưa ra một sự khẳng định tinh tế về nền kinh tế thị trường như một động lực tạo ra sự thịnh vượng, đồng thời nhấn mạnh các giới hạn về mặt đạo đức, được phát hành “100 năm” sau Rerum Novarum, ra mắt vào ngày 1 tháng 5 năm 1991.
Cao cả
Các báo cáo – và cả những bình luận của chính ngài – cho thấy rằng thông điệp của Đức Giáo hoàng Lêô XIV, tạm thời mang tên Magnifica humanitas (Nhân loại cao cả), sẽ đề cập đến những vấn đề không kém phần quan trọng trong thời đại ngày nay. Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo đặt ra những mối lo ngại cấp bách về vai trò, công việc và trách nhiệm của con người. Sự mong manh của luật pháp quốc tế và các cuộc xung đột đang diễn ra càng làm tăng thêm tính cấp thiết.
Điều làm nên sự khác biệt của thời điểm này không chỉ là chủ đề, mà còn là việc cố ý viện dẫn lịch sử. Nếu quả thực chọn ngày 15 tháng 5 để công bố thông điệp, thì Đức Giáo hoàng Lêô XIV báo hiệu rằng giáo huấn xã hội của Giáo hội không phải là tĩnh tại. Nó phát triển để trả lời cho những thực tế mới trong khi vẫn bám rễ vào những nguyên tắc trường tồn: phẩm giá của mỗi nhân vị, ưu tiên công ích và giới hạn đạo đức của quyền lực.
Nếu những kỳ vọng này được xác nhận, thông điệp đầu tiên này sẽ đặt Đức Lêô XIV vào trong một truyền thống sống động — một truyền thống tiếp tục đề cập đến những thách thức phức tạp nhất của mỗi thời đại.
Nguồn: xuanbichvietnam.net/