BÀI ÐỌC I: Tl 2, 11-19
Trong những ngày ấy, con cái Israel làm điều gian ác trước mặt Chúa và phụng thờ các thần Baal. Chúng lìa bỏ Chúa là Thiên Chúa các tổ phụ chúng, Ðấng đã dẫn chúng ra khỏi đất Ai-cập, mà theo các thần ngoại, những thần các dân tộc cư ngụ chung quanh chúng, và thờ lạy các thần ấy, khiêu khích cơn nghĩa nộ Chúa, chối bỏ Người, và phụng thờ thần Baal và Astaroth. Chúa thịnh nộ Israel, trao chúng vào tay bọn cướp. Bọn này bắt chúng mà bán cho quân thù ở chung quanh chúng, chúng không sao chống lại được địch thù của chúng. Dù chúng muốn đi nơi nào, tay Chúa vẫn đè trên chúng, như Người đã phán và đã thề với chúng, như thế chúng phải chịu khổ cực nặng nề. Chúa khiến các vị thủ lãnh đứng ra giải thoát chúng khỏi tay những người bóc lột, nhưng chúng cũng chẳng muốn nghe theo các vị thủ lãnh. Chúng hướng lòng về các thần ngoại và thờ lạy các thần ấy. Chúng đã vội bỏ đường lối các tổ tiên chúng đã đi, dù chúng có nghe biết các điều răn của Chúa, nhưng chúng vẫn làm mọi điều trái nghịch. Khi Chúa khiến các vị thủ lãnh đứng ra, Người tỏ lòng thương xót chúng, nghe lời những kẻ khốn cực kêu van, và giải thoát chúng khỏi tay những người bóc lột sát hại. Nhưng sau khi vị thủ lãnh chết, chúng lại đổi lòng, làm những điều xấu xa hơn cha ông chúng đã làm, theo các thần ngoại, phụng sự và thờ lạy các thần ấy. Chúng không từ bỏ những điều chúng bày đặt ra và đường lối quá ương ngạnh chúng quen đi.
PHÚC ÂM: Mt 19, 16-22
Khi ấy, có một người đến thưa cùng Chúa Giêsu rằng: “Lạy Thầy nhân lành, tôi phải làm việc lành gì để được sống đời đời?” Người bảo kẻ ấy rằng: “Sao ngươi hỏi Ta về việc lành? Chỉ có một Ðấng nhân lành là Thiên Chúa. Nếu ngươi muốn vào nơi hằng sống, ngươi hãy tuân giữ các giới răn”. Người ấy hỏi rằng: “Những giới răn nào?” Chúa Giêsu đáp: “Ngươi chớ giết người, chớ ngoại tình, chớ trộm cắp, chớ làm chứng dối. Hãy thảo kính cha mẹ, và yêu thương kẻ khác như chính mình”. Người thanh niên thưa lại rằng: “Tất cả những điều đó tôi đã giữ từ khi còn niên thiếu, vậy tôi còn thiếu sót gì nữa chăng? Chúa Giêsu bảo anh: “Nếu ngươi muốn nên trọn lành, hãy về bán hết của cải ngươi có và bố thí cho người nghèo khó, thì ngươi sẽ được kho tàng trên trời, rồi đến mà theo Ta”. Khi người thanh niên nghe lời đó thì buồn rầu bỏ đi, vì anh có nhiều sản nghiệp.
Suy Niệm 1: CHỌN CHÚA HAY CHỌN QUYẾN LUYẾN CÁC ‘THẦN NGOẠI’?
Dân Israel được ưu tuyển nhưng quả thật đó là một dân hết sức bướng bỉnh lì lợm và vô tâm đối với chính Thiên Chúa, Đấng phải thường xuyên phiền lòng và chịu đựng họ. Các sách Xuất hành, Lêvi, Dân số, Đệ nhị luật, Giôsue… đã cung cấp cho ta câu chuyện về hành trình sa mạc của dân này với đầy những bất trung và những phản loạn.
Nay đã vào Đất Hứa, đã định cư tương đối yên ổn, họ vẫn tiếp tục giở quẻ chạy theo tà thần. Thiên Chúa cảnh cáo bằng cách để họ rơi vào tình cảnh khốn đốn trong tay những kẻ bức hiếp họ, nhưng rồi Ngài sai các Thủ lãnh giải thoát và bảo vệ họ. Thế nhưng họ tiếp tục ương ngạnh quay lưng lại với Chúa…
Một lần nữa, vấn đề của dân Chúa ở đây được sách thánh mô tả là “chạy theo các thần ngoại, phụng sự và thờ lạy các thần ấy”. Nghĩa là họ bị lôi kéo bởi những cám dỗ từ bên ngoài (‘ma quỉ’ và ‘thế gian’), đó là những hấp lực cạnh tranh trực tiếp với chính Thiên Chúa trong lòng họ. Tại sao họ quá dễ dàng nghiêng ngả theo các ‘thần ngoại’ ấy, hết lần này đến lần khác như thế? Đó bởi vì họ mù quáng và yếu nhược bên trong lòng mình, họ không có một tấm lòng dành cho Chúa, họ chiều theo bản năng tìm thoả mãn cách dễ dãi và hời hợt, nông cạn (ta gọi chung là tính ‘xác thịt’). Tóm lại, đây là tình trạng ‘đã yếu còn ra gió’, bị phơi sườn cho cả ngoại kích lẫn nội công – vì thế sự việc thật là thảm hại.
Anh chàng nhà giàu nói chuyện với Chúa Giêsu rồi ‘buồn rầu bỏ đi’ trong bài Phúc Âm có vẻ là một phiên bản khá hơn. Anh giữ các giới răn một cách chu toàn, nghĩa là anh đạt được kỷ luật bản thân mức nào đó, ít là về mặt nhân bản/ luân lý… Nhưng trước lời mời gọi buông bỏ của Chúa Giêsu, buông bỏ tất cả để đi theo Người (một lời mời gọi đi vào ‘linh đạo’), thì anh không đủ khả năng đáp ứng! Rốt cuộc, vẫn là dang dở…
Anh vẫn còn đó ‘thần ngoại’ là tiền bạc và tài sản của mình. ‘Thần ngoại’ này chi phối anh hơn là sức hút của Chúa Giêsu, Đấng là khuôn mặt hữu hình của Thiên Chúa. Hoá ra việc anh giữ các giới răn chỉ là một công phu nào đó mà anh luyện tập được, chứ nó không đủ làm cho anh gần Chúa và nhạy bén với những gì thuộc về Chúa. Nó không giải phóng được anh, anh không tự do, anh vẫn là nô lệ cho lòng quyến luyến đối với tiền của. Anh buồn rầu bỏ đi. Chúa Giêsu còn buồn hơn anh…
Xin Chúa Giêsu giải phóng chúng ta khỏi tình trạng nô lệ mọi thứ ‘thần ngoại’, để được trở nên tự do chân thực và hoàn toàn thuộc về Chúa, Đấng là ‘niềm hy vọng không làm thất vọng’ của chúng ta.
Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS.
………………………….
Suy Niệm 2: NÊN HOÀN HẢO NHƯ THIÊN CHÚA
Một trong những điều dữ mà dân Do Thái thường lặp đi lặp lại là sự bất trung với Đức Chúa. Họ “đã làm điều dữ trái mắt Đức Chúa, và đã làm tôi các thần Baan. Họ đã lìa bỏ Đức Chúa, Thiên Chúa của tổ tiên, Đấng đã đưa họ ra khỏi đất Aicập, và họ đã đi theo các thần ngoại lai trong số các thần của các dân chung quanh. Họ sụp lạy các thần ấy và chọc giận Đức Chúa” (Tl 2:11-12). Khi họ làm điều này, họ đã không tuân giữ giao ước họ đã ký kết tại núi Sinai, đó là chỉ tôn thờ một mình Thiên Chúa của tổ tiên họ. Sách Thủ Lãnh chỉ rõ cho chúng ta thấy đâu là nguồn gốc của việc tôn thờ ngẫu tượng, đó là “họ vội từ bỏ con đường cha ông họ đã đi, là tuân giữ mệnh lệnh của Đức Chúa; họ đã không noi gương các ngài” (Tl 2:17). Những lời này cho chúng ta thấy rõ việc không tuân giữ mệnh lệnh của Đức Chúa là nguyên nhân dẫn đến những tai hoạ và cảnh khốn cùng mà dân Israel phải chịu. Điều đáng làm chúng ta trắc ẩn là việc Đức Chúa luôn trung thành với giao ước của mình. Ngài mãi là Thiên Chúa của dân Israel dù họ nhiều lần không muốn là dân của Ngài. Khi dân gặp cảnh khốn cùng, Đức Chúa lại “cho xuất hiện các thủ lãnh để giúp họ, vì Đức Chúa ở với vị thủ lãnh và Người cứu họ khỏi tay quân thù bao lâu vị thủ lãnh còn sống, vì Đức Chúa động lòng trắc ẩn trước những tiếng than khóc của họ, khi họ bị đàn áp và ức hiếp” (Tl 2:18). Chúng ta cũng cảm nghiệm được điều này trong ngày sống của mình. Nhiều lần chúng ta cũng loại Chúa ra khỏi cuộc đời của mình. Chúng ta lo mải mê chạy theo tiền tài và danh vọng, chạy theo bạn bè và thú vui trần thế. Chúng ta không muốn trung thành với lời cam kết [trong bí tích rửa tội và khấn dòng] là thuộc trọn về Chúa. Nhưng Chúa vẫn luôn trung thành, đồng hành và giải thoát chúng ta khỏi cảnh khốn cùng. Vì vậy, hãy tri ân Chúa vì Chúa nhân từ, muôn ngàn đời Chúa vẫn trọn tình thương!
Ai trong chúng ta cũng muốn được giàu có. Tự bản chất, giàu có không xấu. Trong Cựu Ước, chúng ta thấy giàu có [cách chính trực/không bất công] là dấu hiệu sự chúc lành của Thiên Chúa. Bài Tin Mừng hôm nay được đặt trong bối cảnh của việc Chúa Giêsu dạy các môn đệ về nguy hiểm của giàu có. Thánh Máccô (10:17-31) và Luca (18:18-30) cũng thuật lại cho chúng ta câu chuyện về người thanh niên giàu có này. Điểm khác biệt giữa Thánh Máccô và Thánh Mátthêu hệ tại ở chỗ Thánh Máccô bắt đầu câu chuyện với một cuộc đối thoại mà các Kitô hữu sau này bị xúc phạm vì trong cuộc đối thoại đề cập đến việc Chúa Giêsu từ chối Ngài là Chúa (x. Mc 10:17-19//Ga 1:1). Thánh Mátthêu viết lại cuộc đối thoại giống như thánh sử muốn tránh sự xúc phạm này, nên chỉ đưa ra việc Chúa Giêsu tôn kính Thiên Chúa.
Câu hỏi của người thanh niên chính là câu hỏi của mỗi người chúng ta: “Thưa Thầy, tôi phải làm điều gì tốt để được hưởng sự sống đời đời?” (Mt 19:16). Chúng ta thường tập trung vào câu hỏi “tôi phải làm gì?” hơn là “tôi là ai?” hoặc “tôi phải là người thế nào?” Ở đây chúng ta có thể nhận ra một nền luân lý tập trung vào hành vi con người hơn là vào chủ thể. Nền luân lý tập trung vào hữu thể sẽ hỏi: “Thưa Thầy, tôi phải trở thành người như thế nào để được hưởng sự sống đời đời.” Trong câu hỏi của người thanh niên, chúng ta nhận ra có một mối tương quan không thể tách rời giữa “làm điều tốt” và “sự sống đời đời.” Trong câu hỏi, chúng ta thấy không phải hành động nào cũng giúp chúng ta hưởng sự sống đời đời, nhưng chỉ những hành động tốt. Những hành động tốt là những hành động nào? Chúa Giêsu cho biết: “Nếu anh muốn vào cõi sống, thì hãy giữ các điều răn” (Mt 19:17). Tuân giữ các điều răn (Mười Điều Răn) là con đường dẫn vào cõi sống (x. Mt 19:18; Xh 20:13-16; Đnl 5:17-20). Thêm vào các điều răn là giới luật yêu thương đồng loại như chính mình (x. Lv 19:18). Khi nghe những điều này, người thanh niên rất “vui mừng” vì “tất cả những điều đó, tôi đã tuân giữ, tôi còn thiếu điều gì nữa không?” (Mt 19:20). Chúng ta cần lưu ý rằng chỉ duy Thánh Mátthêu chỉ ra người hỏi Chúa Giêsu là một thanh niên và anh ta nhận ra có một cái gì đó không hoàn hảo trong cuộc đời của mình dù anh đã tuân giữ tất cả các điều răn. Vì vậy, anh nhận ra nơi Chúa Giêsu điều anh thiếu và muốn xin Chúa Giêsu chỉ ra cho anh. Chi tiết này giúp chúng ta nhận ra rằng, chúng ta cũng như anh thanh niên. Có thể chúng ta đã sống tốt, đã làm nhiều điều tốt. Nhưng khi nhìn sâu vào trong con tim mình, chúng ta vẫn nhận ra mình vẫn còn thiếu một cái gì đó mà chỉ có Chúa Giêsu mới mang lại cho chúng ta câu trả lời hoàn hảo nhất. Hãy đến với Chúa Giêsu để tìm ra ý nghĩa tròn đầy cho cuộc sống của mình.
Chúa Giêsu thấy người thanh niên đã làm “nhiều điều tốt,” nhưng Ngài đề nghị với anh một cấp độ cao hơn, đó là “nên hoàn hảo”: “Nếu anh muốn nên hoàn thiện, thì hãy đi bán tài sản của anh và đem cho người nghèo, anh sẽ có được một kho tàng trên trời. Rồi hãy đến theo tôi” (Mt 19:21). Để nên hoàn thiện, Chúa Giêsu mời gọi anh thanh niên làm bốn việc (1) “bán hết tài sản mình có,” (2) đem cho người ngheo,” (3) tích trữ kho tàng trên trời,” (4) đến theo Chúa Giêsu. Nghe lời đề nghị này, “người thanh niên buồn rầu bỏ đi, vì anh ta có nhiều của cải” (Mt 19:22). Trong những lời này, Thánh Mátthêu ám chỉ việc sự giàu có đặt ra những nguy hiểm cho đời sống thiêng liêng vì thực tế cuộc sống cho chúng ta thấy những tội ác thỉnh thoảng liên quan đến việc tìm kiếm sự giàu có; và khi chúng ta sở hữu của cải, sự giàu có có thể làm chúng ta lãng quên Thiên Chúa, chia cắt chúng ta khỏi anh chị em, và dẫn chúng ta đến tình trạng bóc lột [lợi dụng] và áp bức. Nhưng giàu có cũng có thể được sử dụng để làm nhiều điều tốt. Chọn lựa sử dụng của cải như thế nào là do chúng ta. Nếu có chọn lựa, chúng ta sẽ sử dụng những gì chúng ta có như thế nào: làm giàu cho cuộc sống dương thế hay cho cuộc sống đời đời?
Lm. Anthony, SDB.
……………………………….
Suy Niệm 3: Người thanh niên giầu có
- Thái độ hiền lành, hòa nhã của Đức Giêsu đã thu hút được đủ mọi hạng người. Một chàng thanh niên giầu có, Luca gọi là “Thủ lãnh” (Lc 18,18-23), đến hỏi Đức Giêsu về điều kiện phải có để được sống đời đời… Qua đối thoại với Chúa Giêsu, anh còn cho biết anh đã tuân giữ tất cả giới răn từ thuở nhỏ. Thấy thiện chí của anh, Chúa Giêsu mời anh tiến một bước xa hơn nữa : bán tài sản, bố thí cho người nghèo, rồi trở lại theo làm môn đệ của Ngài. Điều này đòi hỏi một sự từ bỏ lớn lao. Anh không thể đáp ứng được vì anh có nhiều của cải. Vì thế anh đã buồn rầu bỏ đi.
- Mặc dầu anh thanh niên này là một người tốt. Nhưng xét cho cùng, anh ta còn ích kỷ, anh chỉ nghĩ đến thu vào, anh đã có nhiều thứ và anh chỉ muốn có thêm chứ không muốn mất đi. Khi đến hỏi Chúa Giêsu, anh muốn được thêm sự sống đời đời nghĩa là anh muốn được cả đời này lẫn đời sau.
Giữa việc tuân giữ Lề Luật và thật sự yêu mến Chúa và anh chị em bằng những cử chỉ cụ thể, chàng thanh niên bắt đầu cuộc gặp gỡ với Chúa Giêsu cách tốt đẹp với những phẩm tính tốt như ước muốn làm điều tốt, cố gắng tìm hiểu xem phải làm gì để trọn hảo hơn và tuân giữ những giới răn Chúa truyền dạy. Nhưng không thể dừng lại mãi nơi điểm khởi đầu, người môn đệ của Chúa phải tiến lên, phải thực hiện lý tưởng và đạt cho được cùng đích là Chúa Giêsu Kitô, sống với Người, được trở nên giống như Người mỗi ngày một hơn :”Nếu con muốn nên hoàn thiện, hãy bán đi tất cả những gì con có đem cho kẻ nghèo, rồi đến theo Ta”(R.Veritas)
- Chúng ta nên lưu ý, Chúa Giêsu không đến đề bần cùng hóa nhân loại, Ngài đến là để con người được sống và sống sung mãn, và cuộc sống sung mãn trong nhân cách dĩ nhiên không hề đồng nghĩa với bần cùng. Của cải vật chất là phương tiện cần thiết để sống. Tuy nhiên, khi sinh ra và lớn lên trong nghèo khó, Chúa Giêsu muốn chứng minh rằng con người có thể sống sung mãn, mà vẫn không phụ thuộc của cải vật chất. Đối với Chúa Giêsu, siêu thoát đối với của cải vật chất là điều kiện tiên quyết để vào Nước Trời. Đây là lý do tại sao tám mối phúc thật đầu tiên và cơ bản bao gồm các mối phúc khác chính là :”Phúc cho những ai có tinh thần nghèo khó”.
- Thật ra, tự nó, của cải không ngăn trở người ta vào Nước Trời, nhưng thái độ ham mê của cải cản trở người ta yêu mến Thiên Chúa và Chúa Kitô. Cần phải có tinh thần sẵn sàng từ bỏ mọi của cải, mọi đam mê, để được tự do nghe tiếng Chúa dạy dỗ trong tâm hồn. Thái độ từ bỏ của cải và đam mê, không nhất thiết bắt người ta trở thành nghèo mạt, bởi vì từ bỏ mọi sự vì Chúa và vì Tin Mừng, chẳng những không làm người ta bị thiệt thòi, mà còn mở rộng tương giao xã hội của nó, vì họ sẽ được đại gia đình nhân loại, và rồi với những thử thách đã vượt qua, họ sẽ được hưởng sự sống đời đời (Mỗi ngày một tin vui).
- Qua câu chuyện anh thanh niên với Chúa Giêsu, ta thấy con đường nên hoàn thiện phải gồm hai điều : trước hết là phải ước muốn :”Nếu anh muốn nên hoàn thiện…”. Không thể đạt được điều gì chính đương sự không muốn, không tha thiết. Hễ muốn ta có thể đạt được, như câu ngạn ngữ Pháp :”Muốn là có thể”; thứ đến , sự hoàn thiện không hệ tại những việc lành làm được, mà ở tại việc đi theo Chúa, gắn bó với Chúa :”hãy đến theo tôi”. Những việc tốt lành làm được chỉ mới là một phần thiện, còn phải trở nên một với Đấng là “Chân, Thiện, Mỹ” nữa thì mới gọi được là hoàn thiện.
Người thanh niên đã giữ giới răn, đã làm những việc tốt, nhưng điều anh thiếu là chính Chúa. Vì thế phải cảnh giác với thái độ tự mãn rằng khi giữ những giới răn của Chúa và Giáo hội là tôi đã hoàn thiện rồi, trong khi thực ra “Không có Thầy, các con không thể làm được gì”. Một đời sống không gắn bó với chính Đấng nguồn mạch sự thiện, thì chưa phải là hoàn thiện (5 phút Lời Chúa).
- Truyện : Chúa phải là trọng tâm.
Một trong những tác phẩm nổi tiếng của Leonardo da Vinci phải là bức tranh bữa Tiệc ly của Chúa Giêsu. Trong đó nhân vật chính là Chúa Giêsu được vây quanh bởi 12 Tông đồ.
Khi đem bức tranh ra triển lãm, Leonardo đã kín đáo đứng trong góc phòng để quan sát cách thưởng thức tranh của quan khách. Ông ngạc nhiên vô cùng khi thấy điểm thu hút trong bức tranh không phải là gương mặt Chúa Giêsu mà là một cánh hoa nhỏ mà ông đã vẽ trong góc của bức tranh theo thói quen của thời đại đó. Leonardo nhận thức được tức khắc rằng mình đã phạm một lỗi lầm rất lớn, đó là đã thêm vào một cánh hoa đẹp để lôi kéo sự chú ý ra khỏi trọng tâm của bức tranh.
Ý thức được như thế, cho nên khi quan khách đã ra về, Leonardo da Vinci dùng cọ để bôi cánh hoa trong góc của bức tranh. Ngày hôm sau, ông cảm thấy sung sướng vô cùng khi tất cả mọi con mắt quan khách đều gắn chặt vào gương mặt của Đấng Cứu Thế.
Lm. Giuse Đinh Lập Liễm Gp. Đà Lạt