BÀI ĐỌC I: Xh 32, 15-24. 30-34
Trong những ngày ấy, Môsê từ trên núi trở xuống, Tay cầm bia đá có khắc chữ cả hai mặt; và đó là công trình của Thiên Chúa tác tạo, vì chính Chúa đã khắc chữ vào hai bia đá đó. Bấy giờ Giosuê nghe tiếng dân chúng la lối om sòm, nên thưa cùng Môsê rằng: “Có tiếng la giao chiến trong trại”. Môsê đáp: “Đó không phải là tiếng kêu la giao chiến, cũng không phải tiếng kêu la thất trận, nhưng tôi nghe tiếng người ta ca hát”. Khi đến gần trại, người thấy con bê đực và những người múa. Người quá tức giận, liền ném hai bia đá xuống chân núi và nó bể nát ra. Người đem đốt con bê chúng đã đúc, rồi tán ra thành tro, bỏ vào nước, bắt con cái Israel phải uống. Người nói cùng Aaron rằng: “Dân này đã nói gì với ông mà ông để nó phạm tội nặng nề như thế?” Aaron thưa: “Xin ngài chớ tức giận, nào ngài không biết dân này hay hướng chiều về đàng tội đó sao? Chúng đã nói với tôi rằng: “Xin ông hãy đúc cho chúng tôi những vị thần để dẫn dắt chúng tôi đi, vì ông Môsê, người dẫn chúng tôi ra khỏi đất Ai-cập, chúng tôi không biết chuyện gì đã xảy đến cho ông”. Tôi liền nói với họ: “Ai trong các ngươi có vàng, hãy mang đến cho tôi. Họ mang đến, tôi quăng vàng vào lửa và đúc nên con bê này”. Hôm sau Môsê nói với dân: “Các ngươi đã phạm một tội rất lớn, nhưng bây giờ ta sắp lên với Giavê: có lẽ ta sẽ xin được Người xá tội cho các ngươi!” Môsê trở lại với Giavê và nói: “Phải! dân này đã phạm một tội rất lớn, chúng đã làm cho mình những thần bằng vàng! Nhưng bây giờ, ước gì Người miễn chấp tội chúng. Bằng không, xin Người hãy xoá con đi khỏi sách Người đã viết”. Giavê phán với Môsê: “Ai phạm tội chống lại Ta, Ta sẽ xoá nó khỏi sách của Ta! Còn bây giờ, ngươi hãy đi, hãy dẫn dân đến nơi Ta đã phán với ngươi! Này thần sứ của Ta sẽ đi trước ngươi, và đến ngày truy phạt của Ta, Ta sẽ trừng phạt chúng vì tội của chúng”.
PHÚC ÂM: Mt 13, 31-35
Khi ấy, Chúa Giêsu phán một dụ ngôn khác cùng dân chúng rằng: “Nước trời giống như hạt cải người kia gieo trong ruộng mình. Hạt ấy bé nhỏ hơn mọi thứ hạt giống, nhưng khi mọc lên, thì lớn hơn mọi thứ rau cỏ, rồi thành cây, đến nỗi chim trời đến nương náu nơi ngành nó”. Người lại nói với họ một dụ ngôn khác nữa mà rằng: “Nước trời giống như nắm men người đàn bà kia lấy đem trộn vào ba đấu bột, cho đến khi bột dậy men”. Chúa Giêsu dùng dụ ngôn mà phán những điều ấy với dân chúng. Người không phán điều gì với họ mà không dùng dụ ngôn, để ứng nghiệm lời tiên tri đã chép rằng: “Ta sẽ mở miệng nói lời dụ ngôn: Ta sẽ tỏ ra những điều bí nhiệm từ lúc dựng nên thế gian”.
Suy Niệm 1: ÂM THẦM VÀ MẠNH MẼ NHƯ HẠT CẢI VÀ NẮM MEN…
Những tình tiết trong câu chuyện sách Xuất hành hôm nay chứa đầy ý nghĩa biểu tượng. Qua Mô sê, Thiên Chúa ban luật cho dân, được viết trên hai bia đá. Nhưng khi từ trên núi xuống, thấy dân đã đúc bê vàng và thờ, Mô sê ném vỡ hai bia đá. Luật Chúa ban chẳng còn ý nghĩa gì nữa, vì dân đã quay lưng, đi thờ một thứ khác rồi! Mô sê đốt con bê vàng, tán ra, bắt dân phải uống – vừa để diệt trừ dấu vết tội lỗi ngang ngược ấy, vừa cho dân này biết họ phải trách nhiệm về việc họ đã làm… Nhưng khi gặp lại Chúa, thì chính Mô sê chịu trách nhiệm: ông xin Chúa tha cho dân, và ông khẩn khoản đến nỗi lấy mạng sống mình để bảo lãnh cho họ. “Xin Chúa miễn chấp tội họ, bằng không thì xin Chúa giết con đi!” Thật ấn tượng về tinh thần trách nhiệm của một người lãnh đạo – trách nhiệm về cả những hư hỏng của đoàn dân được uỷ thác cho sự coi sóc của mình!
Chúa đã nhận lời Mô sê, một lần nữa bỏ qua tội bất trung của dân. Như Thánh vịnh 105 ghi nhận: “Chúa đã nghĩ tới tiêu diệt họ cho rồi, nếu như Môsê là người Chúa chọn đã không đứng ra cầu khẩn với Ngài, để Ngài nguôi giận và đừng tiêu diệt họ”…
Nhìn vào đoàn dân Israel trong Cựu ước, nhất là trong hành trình sa mạc của họ, chúng ta thấy câu chuyện thật là ú tim bao phen… Họ bị đe doạ từ những mối nguy hiểm bên ngoài, thì có Chúa bảo vệ hết lần này đến lần khác. Nhưng những khi họ bỏ Chúa mà chạy theo ngẫu tượng, tà thần, thì chính Chúa nghĩ đến việc tiêu diệt họ… may là Chúa nghĩ đi rồi bao giờ cũng nghĩ lại, nên dân này mới tồn tại được.
Đoàn dân mới của Thiên Chúa – là Hội Thánh, bí tích và công cụ thực hiện Nước Trời – cũng trầy trật trong lòng trung tín với Chúa, như tất cả chúng ta có thể kinh nghiệm, và như lịch sử của Giáo hội chứng thực. Nhưng dù trầy trật, đoàn dân mới này vẫn được giữ gìn và dẫn dắt, để lớn lên và thi hành sứ mệnh của mình là xây dựng Nước Trời tức Triều đại Thiên Chúa. Đây chính là thông điệp của dụ ngôn về hạt cải và nắm men mà Chúa Giêsu đã kể để trấn an và khích lệ chúng ta. Không gì chắc chắn bằng việc hạt cải bé nhỏ nảy mầm và lớn lên, cũng như việc nắm men làm dậy men cả thúng bột – dù đó là một tiến trình rất âm thầm, lặng lẽ, không chút ồn ào náo động!
Vâng, Triều đại Thiên Chúa – (là tất cả mục tiêu của hiện hữu và hành động của chúng ta) – chắc chắn sẽ lớn lên cho đến hoàn thành, và giống như hạt cải/ nắm men, Triều đại ấy lớn lên qua những chứng tá âm thầm nhưng đầy sức chuyển hoá, chứ không qua những phô trương rầm rộ bên ngoài.
Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS.
………………………………..
Suy Niệm 2: TÌM THẤY NƯỚC TRỜI TRONG NHỮNG GÌ BÉ NHỎ
Bài đọc 1 tiếp tục trình bày cho chúng ta hành trình của dân Israel đi về đất hứa. Trong hành trình này, dân Israel đã mắc một lỗi nặng đối với Đức Chúa, đó là mau quên những kỳ công Ngài thực hiện và bỏ Ngài để tôn thờ ngẫu tượng. Câu chuyện được bắt đầu với việc Môsê ở lâu với Đức Chúa trên núi Sinai. Khi không thấy người đại diện của Đức Chúa, dân Israel đã đúc con bê để tôn thờ: “Vậy khi đến gần trại, ông thấy con bê và những bọn người đang nhảy múa. Ông Môsê nổi cơn thịnh nộ: Ông ném các tấm bia đang cầm trong tay và đập vỡ dưới chân núi. Ông lấy con bê họ đã làm, đốt đi, tán nhuyễn ra, rắc lên mặt nước, rồi bắt con cái Israel uống” (Xh 32:19-20). Sự kiện hai tấm bia giao ước bị đập vỡ tượng trưng cho giao ước giữa Đức Chúa và dân Israel bị đập vỡ vì dân Israel đã tôn thờ ngẫu tượng. Tuy nhiên, đứng trước lỗi phạm của con cái Israel, Môsê lại trở lên núi để cầu xin Đức Chúa tha cho dân: “Than ôi, dân này đã phạm một tội tày trời! Họ đã làm cho mình một tượng thần bằng vàng! Nhưng giờ đây, ước gì Ngài miễn chấp tội họ! Bằng không, thì xin Ngài xoá tên con khỏi cuốn sách Ngài đã viết” (Xh 32:31-32). Những lời này làm chúng ta nhận ra vai trò của những người lãnh đạo, những người trung gian. Những người lãnh đạo là những người làm trung gian giữa Đức Chúa và dân của Ngài. Họ là những người nhận trách nhiệm về những lỗi lầm của dân để cầu cùng Chúa tha cho dân. Trong cuộc sống thường ngày, mỗi người chúng ta có thể nói đều là người lãnh đạo vì Đức Chúa trao cho chúng ta những người thân hay những anh chị em khác để chúng ta chăm sóc và yêu thương. Khi họ lỗi phạm, thái độ của chúng ta như thế nào? Chúng ta được mời gọi học ở Môsê, đến trước Chúa để cầu xin cho anh chị em của mình.
Hai dụ ngôn được trình thuật trong Tin Mừng hôm nay được chèn giữa dụ ngôn cỏ lùng. Hai dụ ngôn này, dụ ngôn hạt cải và men trong bột nói về Nước Trời như một thực tại nhỏ bé khi bắt đầu, nhưng khi đạt đến mức trưởng thành thì sẽ trở thành một thực tại rất vĩ đại. Chúng ta cũng tìm thấy hai dụ ngôn này trong Tin Mừng Thánh Máccô (4:30-32) và Luca (13:18-21). Trong Tin Mừng Thánh Mátthêu và Luca, hai dụ ngôn này đi chung với nhau tạo thành một cặp: Một dụ ngôn liên quan đến người nam và dụ ngôn còn lại liên quan đến người nữ. Chi tiết này cho thấy thái độ công bằng của Chúa Giêsu đối với mọi người, không phân biệt giới tính. Trong dụ ngôn hạt cải: “Nước Trời cũng giống như chuyện hạt cải người nọ lấy gieo trong ruộng mình. Tuy nó là loại nhỏ nhất trong tất cả các hạt giống, nhưng khi lớn lên, thì lại là thứ rau lớn nhất; nó trở thành cây, đến nỗi chim trời tới làm tổ trên cành được” (Mt 13:31-32), điều được nhấn mạnh là sự thay đổi bất ngờ và đầy kinh ngạc từ vô hình cận kề của Nước Trời đến sự tỏ lộ toàn vẹn và phổ quát của nó. Hình ảnh hạt cải nhỏ bé mọc lên và trở thành một nơi cho chim trời đến nương náu nhắc nhở chúng ta đến triết lý sống trong đời: Mọi sự luôn bắt đầu rất nhỏ bé, khiêm tốn đến nỗi chúng ta không để ý hoặc không nhớ đến. Nhưng chính những cái nhỏ bé khiêm tốn đó sẽ trở thành một thực tại có ảnh hưởng lớn trên những người hay sự vật khác. Chúng ta thường đi tìm những khởi đầu to lớn để thực hiện và nhiều lần chúng ta thất vọng vì kết quả ngược lại. Hãy bắt đầu với những gì là nhỏ bé nhất [một nụ cười, một lời nói động viện, một lời nói tốt cho người khác, một hành động tốt, v.v.] vì chính những cái nhỏ bé này, nếu được làm cách liên tục, sẽ tạo nên một ảnh hưởng lớn trên những người mà chúng ta gặp gỡ trong từng ngày sống của mình.
Còn trong dụ ngôn men trong đấu bột: “Nước Trời cũng giống như chuyện nắm men bà kia lấy vùi vào ba thúng bột, cho đến khi tất cả bột dậy men” (Mt 13:33)], điều đáng để chúng ta suy gẫm là sự ảnh hưởng của hạt men nhỏ bé lên đấu bột to lớn. Cũng giống như dụ ngôn hạt cải, dụ ngôn này nói đến một chuyển vận nhỏ bé có thể mang lại sự ảnh hưởng to lớn trên xã hội. Những chi tiết này giúp chúng ta thay đổi lối nhìn của mình trong cuộc sống. Nhiều lần, chúng ta chỉ quan tâm đến những hành động vĩ đại mà xem thường những hành vi nhỏ bé trong ngày sống. Lời Chúa mời gọi chúng ta thực hành những cử chỉ yêu thương nhỏ bé mỗi ngày. Chính những hành động nhỏ bé này sẽ có sức ảnh hưởng thật lớn trên xã hội và trong đời sống của những người đang sống chung quanh chúng ta.
Thánh Matthêu cho thấy, mục đích Chúa Giêsu dùng dụ ngôn là để ứng nghiệm lời của ngôn sứ: “Tất cả các điều ấy, Đức Giêsu dùng dụ ngôn mà nói với đám đông; và Người không nói gì với họ mà không dùng dụ ngôn, hầu ứng nghiệm lời ngôn sứ đã nói: Mở miệng ra, tôi sẽ kể dụ ngôn, công bố những điều được giữ kín từ tạo thiên lập địa” (Mt 13:34-35). Qua dụ ngôn, Chúa Giêsu dùng những hình ảnh đơn sơ, quen thuộc trong ngày sống mạc khải mầu nhiệm Nước Trời cho những con người hèn mọn. Điều này cho thấy, những thực tại nhỏ bé trong ngày sống đều chứa đựng những sứ điệp được dấu kín về mầu nhiệm Nước Trời. Chúng ta cần có con mắt đức tin và cõi lòng rộng mở để nhận ra những sứ điệp kín ẩn này.
Lm. Anthony, SDB.