BÀI ĐỌC I: Xh 11,10 – 12,14
Trong những ngày ấy, Môsê và Aaron đã làm các phép lạ trước mặt Pharaon như đã chép. Nhưng Chúa để cho Pharaon vẫn cứng lòng, không cho phép con cái Israel ra khỏi nước mình. Tại Ai-cập, Chúa phán cùng Môsê và Aaron rằng: “Tháng này đối với các ngươi là tháng đầu, tức là tháng đầu năm. Các ngươi hãy loan truyền cho toàn thể cộng đồng con cái Israel rằng: “Đến mồng mười tháng này, mỗi gia đình phải lo cho có một con chiên con. Nếu nhà ít người, liệu ăn không hết một con chiên con, thì hãy hợp chung với những người lân cận, tuỳ theo số người. Con chiên con phải không tì tích, là chiên đực và được một tuổi. Các ngươi cũng có thể dùng một con dê đực theo quy luật đó. Các ngươi nuôi nó cho đến ngày mười bốn tháng này, rồi toàn thể cộng đồng con cái Israel sẽ giết nó vào chiều tối. Tại mỗi nhà ăn thịt chiên, người ta sẽ lấy máu chiên bôi lên hai khung cửa và trên thành cửa. Đêm đó, người ta sẽ ăn thịt chiên nướng với bánh không men và rau diếp đắng. Các ngươi không được ăn thịt sống hay luộc, mà chỉ được ăn thịt nướng. Phải ăn tất cả đầu, chân và lòng. Đừng để thừa đến sáng hôm sau. Nếu ăn còn dư, thì hãy thiêu huỷ đi. “Các ngươi sẽ ăn như thế này: Hãy thắt lưng, chân mang giày, tay cầm gậy và ăn hối hả, vì đây là lễ Vượt Qua của Chúa. Đêm đó, Ta sẽ rảo qua khắp nước Ai-cập. Ta sẽ giết chết tất cả con đầu lòng trong xứ Ai-cập, từ loài người cho đến loài vật. Ta là Chúa. Ta sẽ ra án phạt tất cả các bụt thần Ai-cập. Máu bôi lên thành cửa nhà các ngươi sẽ dùng làm dấu hiệu: Hễ nhìn thấy máu, Ta sẽ vượt qua các ngươi, các ngươi sẽ không bị huỷ diệt khi Ta trừng phạt nước Ai-cập. “Các ngươi hãy ghi ngày đó làm ngày kỷ niệm, và cử hành ngày đó như ngày đại lễ của Chúa, qua các thế hệ cho đến muôn đời”.
PHÚC ÂM: Mt 12, 1-8
Khi ấy, vào ngày Sabbat, Chúa Giêsu đi ngang cánh đồng lúa. Các môn đệ của Người đói, liền bứt bông lúa mà ăn. Thấy vậy, các người biệt phái thưa với Người rằng: “Kìa, các môn đệ của Ngài làm điều không được phép làm trong ngày Sabbat”. Người nói với các ông rằng: “Các ông không đọc thấy Đavít và những người đi với ông đã làm gì khi đói lả sao? Các ông cũng không đọc thấy Đavít vào đền thờ Chúa ăn bánh trưng hiến, bánh mà ông và các kẻ theo ông không được phép ăn, chỉ trừ các tư tế được ăn mà thôi sao? Hay các ông không đọc thấy trong luật rằng: Ngày Sabbat, các tư tế trong đền thờ vi phạm ngày Sabbat mà không mắc tội đó sao? Tôi bảo cho các ông biết, đây có Đấng còn trọng hơn đền thờ nữa. Vì nếu các ông biết được điều này là, “Ta muốn lòng nhân từ, chứ không muốn hy lễ”, chắc các ông không bao giờ lên án những người vô tội, vì chưng Con Người cũng là chủ ngày Sabbat”.
Suy Niệm 1: CHÚA GIÊSU LÀ CHỦ CỦA LUẬT
Biểu tượng của sự cứu độ thật độc đáo: đó là con chiên vượt qua mà con cái Israel ăn vội vã trong buổi Xuất hành. Lệnh truyền của Thiên Chúa về việc chuẩn bị và ăn thịt chiên này đã trở thành luật được dân tuân giữ để muôn đời ghi nhớ… “Các ngươi hãy ghi ngày đó làm ngày kỷ niệm, và cử hành ngày đó như ngày đại lễ của Chúa, qua các thế hệ cho đến muôn đời”.
Chúng ta đều biết, con Chiên Vượt qua đích thực là Chúa Giêsu. Thế nhưng, thay vì được nhìn nhận là trọng tâm của luật, nhất là luật liên quan đến “việc cử hành ngày đại lễ của Chúa”, thì điều xảy ra là Chúa Giêsu lại gặp rắc rối thường xuyên với người Do thái bởi họ phàn nàn rằng Người không giữ… luật!
Như ở đây, người ta chỉ trích nhóm của Chúa Giêsu về chuyện bứt bông lúa và ăn trong ngày Sabát. Chúa Giêsu kiên nhẫn giải thích cho họ, và Người chỉ ra cho thấy đâu là trọng tâm cần được lưu tâm trước hết: “Tôi bảo cho các ông biết, đây có Ðấng còn trọng hơn đền thờ nữa. Vì nếu các ông biết được điều này là, ‘Ta muốn lòng nhân từ, chứ không muốn hy lễ’, chắc các ông không bao giờ lên án những người vô tội, vì chưng Con Người cũng là chủ ngày Sabbat”.
Đền thờ, hy lễ, ngày Sa bát… là những thực tại gắn với luật trong kinh nghiệm của người Do thái. Nhưng ở đây Chúa Giêsu nói về “Đấng trọng hơn Đền thờ”, về “lòng nhân từ thì hơn hy lễ”, và về “vi phạm ngày Sa bát mà không mắc tội”! Nghĩa là, luật bị vượt qua rồi, nó không phải là giá trị cao nhất và ưu tiên nhất! Ai hay cái gì phải được nhìn nhận vượt trên luật? Chính là Chúa Giêsu, “Con Người làm chủ ngày Sa bát”!
Đi theo Chúa Giêsu, chúng ta xin Chúa cho mình cảm nhận sự tự do của người môn đệ Chúa, tự do khỏi tinh thần nệ luật. Bởi Kitô giáo, đạo của chúng ta, là sự gặp gỡ và kết hợp với chính Chúa Giêsu, chứ không phải là sự đảm nhận và tuân hành một hệ thống luật cách máy móc vô hồn!
Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS.
………………………
Suy Niệm 2: THIÊN CHÚA MUỐN LÒNG NHÂN TỪ
Bài đọc 1 hôm nay trình bày việc Đức Chúa thiết lập lễ Vượt Qua. Đây là lễ quan trọng nhất mà người Do Thái phải giữ qua muôn ngàn thế hệ. Lễ Phục Sinh mà người Kitô giáo chúng ta cử hành có thể nói là có nguồn gốc từ lễ này. Tuy nhiên, trọng tâm của lễ này là “con chiên vượt qua.” Sách Xuất Hành trình bày về việc chọn lựa và hiến tế con chiên này như sau: “Mồng mười tháng này, ai nấy phải bắt một con chiên cho gia đình mình, mỗi nhà một con. Nếu nhà ít người, không ăn hết một con, thì chung với người trong xóm gần nhà mình nhất, tuỳ theo số người. Các ngươi sẽ tuỳ theo sức mỗi người ăn được bao nhiêu mà chọn con chiên. Con chiên đó phải toàn vẹn, phải là con đực, không quá một tuổi. Các ngươi bắt chiên hay dê cũng được. Phải nhốt nó cho tới ngày mười bốn tháng này, rồi toàn thể đại hội cộng đồng Israel đem sát tế vào lúc xế chiều, lấy máu bôi lên khung cửa những nhà có ăn thịt chiên” (Xh 12:4-7). Hình ảnh con chiên này là hình ảnh [mà thánh Gioan sử dụng] báo trước về Chúa Giêsu là con chiên bị sát tế. Một cách cụ thể, chính máu con chiên là dấu hiệu mà qua đó con cái Israel không bị tai ương tiêu diệt (x. Xh 12:13). Cũng vậy, chính máu Chúa Giêsu đổ ra trên thập giá đã thanh tẩy chúng ta sạch mọi tội lỗi, để chúng ta không bị tiêu diệt đời đời. Điều này mời gọi chúng ta đổ “máu” mình ra, tức là tiêu hao chính mình, hầu mang niềm vui và ơn cứu độ đến cho những người chúng ta gặp gỡ.
Phần thứ hai là lời dạy về cách thức ăn thịt con chiên trong lễ Vượt Qua: “Còn thịt, sẽ ăn ngay đêm ấy, nướng lên, ăn với bánh không men và rau đắng. Các ngươi không được ăn sống hay luộc, nhưng chỉ được ăn nướng, với cả đầu, chân và ông. Không được để lại gì đến sáng; cái gì còn lại đến sáng, phải đốt đi. Các ngươi phải ăn thế này: lưng thắt gọn, chân đi dép, tay cầm gậy. Các ngươi phải ăn vội vã: đó là lễ Vượt Qua mừng Đức Chúa” (Xh 12:8-11). Chi tiết về cách thức ăn lễ vượt qua nhắc nhở người Do Thái về cuộc sống du mục. Họ sống nay đây mai đó. Cuộc sống họ chỉ ổn định trong đất hứa mà thôi. Điều này cũng nhắc nhắc nhở về thực tại mà chúng ta đối diện mỗi ngày: nhiều người xem thế gian này như là nơi “ở muôn đời muôn kiếp.” Họ sống như không có ngày mai! Khi quá chú tâm đến cuộc sống trần thế, chúng ta quên mất quê hương thật của mình ở trên trời. Thật vật, cuộc sống này là một hành trình “du mục.” Chúng ta chỉ tìm được an nghỉ đích thực trong Thiên Chúa mà thôi.
Thông thường, khi cử hành một lễ gì chúng ta hay lưu tâm đến những chi tiết nhỏ nhặt của nghi lễ, từ các vật dụng cần thiết cho đến các cử chỉ hay nghi thức. Khi một ai đó thiếu sót hoặc sai phạm một chi tiết nào đó, chúng ta thấy bực mình, trách mắng. Khi đi học thần học [bây giờ hết đi học!], tôi thường nghe câu nói đùa như sau: Đừng cãi với mấy cha giáo dạy phụng vụ vì các ngài không bao giờ lắng nghe [vì họ nại đến luật chữ đỏ], nhưng có thể cãi với các cha giáo dạy giáo luật [vì họ có thể lách luật!!]. Bối cảnh này giúp chúng ta hiểu phần nào bài Tin Mừng hôm nay khi Chúa Giêsu tranh cãi với người Pharisêu về luật ngày Sabbath để bảo vệ việc các môn đệ phạm luật ngày Sabbath. Thái độ hiểu biết và cảm thông mà Chúa Giêsu tỏ ra đáng làm chúng ta suy gẫm. Trong cuộc sống, khi cử hành những nghi lễ phụng tự, điều quan trọng nhất không hệ tại việc làm cách chính xác các hành vi phụng tự, nhưng hệ tại ở cõi lòng. Nói cách cụ thể hơn, liệu sau buổi cử hành phụng vụ, chúng tá có gần Chúa hơn, đồng thời trở nên con người tốt và thánh thiện hơn không? Hay sau mỗi buổi cử hành phụng tự, chúng ta chỉ trích nhau để lòng trở nên nặng nề, mất bình an? Điều này không có nghĩa là chúng ta coi thường việc tuân thủ các luật về nghi thức phụng tự. Điều chúng ta muốn nói đến là những nghi thức và luật lệ này phải giúp con người gần Chúa và gần nhau trong khi cử hành phụng tự. Nếu chúng không làm được điều đó, chúng ta cần xét lại để thay đổi cõi lòng, thay đổi lối giải thích cho phù hợp hầu giúp thăng tiến con người. Đây là điều Chúa Giêsu muốn dạy những người Pharisêu [và chúng ta] trong bài Tin Mừng.
Đoạn trích Tin Mừng hôm nay được cả ba tác giả Tin Mừng Nhất Lãm thuật lại (Mt 12:1-8; Mc 2:23-28; Lc 6:1-5). Thánh Mátthêu bắt đầu trở lại với sườn bài của Thánh Máccô. Ngài đã không theo sườn bài của Thánh Máccô từ câu 18 chương 9. Trong chương 12, Thánh Mátthêu trình bày việc Chúa Giêsu đối kháng với những người đồng thời. Trong hai câu chuyện đối kháng (Mt 12:1-8 và Mt 12:9-14), khuynh hướng sửa lại luật của Mátthêu làm cho việc tranh luận trở nên mãnh liệt hơn. Điều này chỉ rõ rằng Chúa Giêsu không chống lại Torah hoặc luật ngày Sabbath, nhưng chống lại việc “phát triển quá đáng” luật Sabbath của người Pharisêu đến nỗi nó trở thành, theo lời của họ, “rặng núi treo sợi tóc, vì Kinh Thánh thì rất nhỏ, nhưng luật lệ thì quá nhiều.” Thật vậy, Cựu Ước chỉ đơn giản ra lệnh hãy giữ ngày Sabbath cho thánh thiện (x. Xh 20:8-11; Đnl 5:12-15), nhưng các thầy Rabbi tiếp tục phân ra 39 loại việc bị cấm làm trong ngày Sabbath, bao gồm việc gặt hái.
Đoạn Tin Mừng cho thấy chính các môn đệ phạm luật chứ không phải Chúa Giêsu. Họ phạm luật Sabbath vì họ đói: “Khi ấy, vào ngày Sabbath, Đức Giêsu đi băng qua một cánh đồng lúa; các môn đệ thấy đói và bắt đầu bứt lúa ăn” (Mt 12:1). Thánh Mátthêu thêm vào chi tiết các môn đệ “đói” hầu ám chỉ việc phạm luật dựa trên yếu tố con người [nhân bản]. Điều này đi đúng với điều các Rabbi dạy, đó là họ cho phép việc cứu sống mang người phải vượt trên việc tuân giữ luật. Chi tiết này được Chúa Giêsu trình bày trong việc Ngài sử dụng ví dụ về ông Đavít và các tuỳ tùng trong Cựu Ước để bảo vệ các môn đệ của Ngài. Qua điều này, Chúa Giêsu muốn nói với chúng ta điều gì? Ngài muốn chúng ta phải đặt cuộc sống của anh chị em mình lên trên những luật lệ. Những luật lệ nào không giúp cho con người lớn lên [cả về nhân bản và thiêng liêng] thì không có giá trị.
Một chi tiết khác đáng để chúng ta suy gẫm là câu kết luận cuộc tranh luận của Chúa Giêsu: “Nếu các ông hiểu được ý nghĩa của câu này: Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế, ắt các ông đã chẳng lên án kẻ vô tội. Quả thế, Con Người làm chủ ngày Sabbath” (Mt 12:7-8). Trong câu 7, Thánh Mátthêu đã trích ngôn sứ Hôsê (6:6) để bày tỏ điều ngài muốn nói đến. Câu này đã được thánh sử trích trong 9:13. Khi mà hình thức cuối cùng của Tin Mừng được viết ra, Đền Thánh đã bị phá huỷ, những điều khác được tìm kiếm để thay thế cho Đền Thờ. Và Chúa Giêsu muốn “lòng nhân” [thực hiện những công việc tốt cho người khác] sẽ thay thế cho Đền Thờ. Lòng nhân từ đó được tìm thấy kiểu mẫu nơi Ngài, Đấng là “chủ của ngày Sabbath.” Những điều chúng ta trình bày trong phần này mời gọi chúng ta nhìn lên Đức Giêsu là mẫu gương luôn làm tốt cho người khác. Một cách cụ thể, những thánh lễ chúng ta dâng và lời kinh chúng ta đọc phải được diễn tả qua những hành động đầy yêu thương mà chúng ta làm cho anh chị em mình.
Lm. Anthony, SDB.
……………………………………..
Suy Niệm 3: Tinh thần của Lề Luật
- Người biệt phái trách môn đệ Chúa Giêsu không giữ ngày hưu lễ, vì bứt gié lúa để ăn lúc đói. Người biệt phải chỉ xét trên mặt chữ của bản luật mà không nhìn thấy nhu cầu của anh em mình. Luật được Thiên Chúa ban hành không phải để gò ép, nhưng là để thăng tiến con người, giúp con người đi trên con đường ngay thẳng. Vì thế, phục vụ con người đúng lý, đúng cách là thi hành luật trọn hảo nhất. Do đó, Chúa Giêsu đã nói với người biệt phái :”Ta chuộng nhân nghĩa chứ không phải lễ tế”.
- Bộ luật của người Do thái nhận tại núi Sinai khi Chúa truyền cho Maisen chỉ có 10 điều, nhưng được giải thích cách tỉ mỉ trong sách Lêvi và Đệ Nhị Luật thành hơn 500 điều. Một trong những điều quan trọng là ngày nghỉ Sabat, thuộc giới răn thứ 3 trong Thập điều, được tuân giữ chi tiết, cặn kẽ và nếu phạm vào có thể bị ném đá chết.
Thực ra, khi ban bố Lề Luật, Thiên Chúa muốn sự yêu mến và tự nguyện, nhưng dần già, được giải thích quá tỉ mỉ đến cả những chi tiết nhỏ nhặt. Để rồi, các tiến sĩ – luật sĩ – biệt phái thì sinh ra vụ luật và dùng luật làm thứ bình phong che chắn và làm lợi cho họ; còn dân chúng thì cảm thấy nặng nề, để rồi thay vì yêu mến và tự nguyện, họ chỉ giữ vì buộc phải giữ và luật trở thành gánh nặng đè trên vai họ (Hiền Lâm).
- “Paparátxi” (paparazzi) theo tiếng Ý là tên gọi những tay chuyên rình chụp hình lén những nhân vật nổi tiếng để gây xi-căng-đan. Nhưng người Biệt phái này hẳn cũng đóng vai paparazzi đeo bám theo Chúa Giêsu và các môn đệ bén gót mới có thể bắt gặp các ông này bứt lúa ăn trong ngày sabat, một việc họ bảo là không được phép làm trong ngày hưu lễ. Thế là có cớ để “kiếm chuyện” với Chúa Giêsu. Mang sẵn một định kiến đầy ác ý tìm cách bắt lỗi người khác như thế là tự bít kín mọi ngõ ngách để cảm thông, và đồng thời biến lề luật trở thành công cụ săn lùng và kết án người khác (5 phút Lời Chúa).
- Hôm nay, trước cảnh các môn đệ Chúa Giêsu đói bụng, bứt mấy bông lúa vò nát để ăn, nhân cơ hội này người biệt phái bắt bẻ Chúa Giêsu về luật sabat, bởi vì :
– Người biệt phái chú tâm đến hình thức của luật đến nỗi quên đi bản chất của luật là bác ái yêu thương, họ sẵn sàng để người khác đói khát chứ không thà lỗi luật. Luật là cứu sống chứ không phải giết chết.
– Họ vốn chủ trương là hassidim, nghĩa là giữ luật cách khắt khe, nên khi bắt bẻ Chúa Giêsu là ngầm ý đề cao mình và che giấu sự giả hình của mình.
– Họ xem luật như cứu cánh và bắt buộc Thiên Chúa phải theo ý họ mà thưởng công cho họ. Trong khi luật chỉ là dẫn đường, còn cùng đích phải là Thiên Chúa.
- Cuộc tranh luận của Chúa Giêsu đều được trình thuật đầy đủ trong các Tin Mừng Nhất Lãm, nhưng nơi Tin Mừng Matthêu, tác giả lưu ý hai điểm :
– Thứ nhất , quyền hành của Chúa Giêsu trên các việc thực hành đạo đức.
– Thứ hai, lòng nhân từ có ưu tiên trên việc thực hành đạo đức.
Trả lời cho thắc mắc của những người biệt phái tại sao các môn đệ Ngài không giữ luật Hưu lễ, Chúa Giêsu nhắc lại việc xẩy ra trong Cựu Ước liên quan đến Đavít và những người tùy tùng khi đói, tức khi khẩn thiết, đã làm điều không được phép làm ; hoặc việc các tư tế trong Đền thờ không nghỉ ngày Hưu lễ mà cũng không mắc tội. Rồi Chúa kết luận :”Nếu các ông hiểu được ý nghĩa của câu này:”Ta muốn lòng nhân từ, chứ đâu cần lễ tế, ắt các ông sẽ chẳng lên án kẻ vô tội”. Lòng nhân từ phải là căn bản cho những phán đoán của chúng ta đối với anh em; cần phải hành xử theo lòng nhân từ này hơn là chỉ xét đoán anh em những việc bên ngoài (Mỗi ngày một tin vui).
- Lề luật tối thượng là lòng “nhân hậu”. Để bảo vệ con người cần phải có luật lệ. Để xã hội tiến triển trật tự cần phải có luật lệ. Nhưng nếu những luật lệ đó trở thành bất nhân, không bảo vệ con người, không đem lại hạnh phúc cho con người, cần phải phá bỏ. Thờ phượng Chúa là điều phải làm. Nhưng nếu vì lề luật mà bất nhân thì Chúa không ưng nhận. Chúa khẳng định :”Ta muốn lòng nhân chứ không cần hy lễ”. Lòng nhân hậu là lề luật tối thượng.
- Truyện : Tấu khúc nhạc yêu thương.
Thi sĩ George Herbert, người Anh, ngoài tài làm thơ, ông còn có năng khiếu về hòa nhạc.
Một buổi tối nọ, lúc đang trên đường đi dự buổi hòa nhạc, thi sĩ gặp một chiếc xe ngựa bị sa lầy. Trên xe hàng hóa chất rất nặng. Bác đánh xe ngựa thì già yếu và con ngựa thì quá đỗi gầy còm.
Không chút ngần ngại, thi sĩ đã bỏ cây đàn bên vệ đường rồi giúp bác đánh xe ngựa bốc dỡ hàng hóa và đẩy chiếc xe ra khỏi vũng lầy. Sau đó, ông lại tiếp tục giúp xếp hàng lên xe. Rồi nhìn con ngựa gầy còm mà ái ngại cho nó, ông tặng bác đánh xe ngựa một số tiền để mua cỏ cho nó ăn.
Công việc xong xuôi thì trời đã về khuya. Bộ đồ dạ hội của thi sĩ cũng đã lem luốc những bùn. Tuy thế, ông vẫn đến nơi đã hẹn. Tới nơi thì buổi dạ hội đã xong rồi.
Một người bạn nói với ông :”Nhà thơ của chúng ta đã lỡ mất một buổi hòa nhạc tuyệt vời”.
Thi sĩ George Herbert mỉm cưới đáp lại :”Phải, đúng thế. Nhưng để đền bù lại, tôi đã tấu được một khúc nhạc tuyệt vời hơn rất nhiều. Đó chính là tấu khúc nhạc yêu thương”. - Lm. Giuse Đinh Lập Liễm Gp. Đà Lạt