BÀI ĐỌC I: Xh 1, 8-14. 22
Trong những ngày ấy, nhà vua mới lên ngôi cai trị nước Ai-cập, ông không biết Giuse, nên nói với dân chúng rằng: “Kìa, dân tộc con cái Israel nhiều và hùng mạnh hơn chúng ta. Nào, chúng ta hãy khôn khéo đàn áp chúng, kẻo chúng gia tăng lên nhiều. Và nếu xảy ra chiến tranh, chúng sẽ tiếp tay quân thù đánh lại chúng ta, rồi rút lui khỏi xứ chúng ta”. Vậy vua truyền lệnh cho các trưởng dịch bắt họ làm việc cực nhọc hơn, bắt họ xây những thành Phithom và Ramsê làm kho tàng cho Pharaon. Nhưng người ta càng đàn áp họ, thì họ lại càng sinh sản và bành trướng nhiều hơn. Các người Ai-cập càng ghen ghét con cái Israel và càng bắt họ làm việc khổ cực hơn. Người ta làm cho đời sống họ thêm cay cực, bắt họ làm những việc nặng nhọc, nhồi đất, đúc gạch và làm mọi công việc đồng áng. Bấy giờ vua Pharaon truyền lệnh cho toàn dân của vua rằng: “Bất cứ con trai (Do-thái) nào mới sinh, thì hãy ném nó xuống sông, chỉ để lại những trẻ gái mà thôi”.
PHÚC ÂM: Mt 10,34 – 11,1
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các Tông đồ rằng: “Các con chớ tưởng rằng Thầy đến để mang hoà bình cho thế gian: Thầy không đến để đem hoà bình, nhưng đem gươm giáo. Vì chưng, Thầy đến để gây chia rẽ con trai với cha mình, con gái với mẹ mình, nàng dâu với mẹ chồng mình: và thù địch của người ta lại là chính người nhà mình. Kẻ nào yêu mến cha mẹ hơn Thầy, thì chẳng xứng đáng với Thầy. Kẻ nào yêu con trai con gái hơn Thầy, thì chẳng xứng đáng với Thầy. Kẻ nào không vác thập giá mình mà theo Thầy, thì không xứng đáng với Thầy. Kẻ nào cố tìm mạng sống mình thì sẽ mất, và kẻ nào đành mất mạng sống mình vì Thầy, thì sẽ tìm lại được nó. Kẻ nào đón tiếp các con là đón tiếp Thầy, và kẻ nào đón tiếp Thầy, là đón tiếp Đấng đã sai Thầy. Kẻ nào đón tiếp một tiên tri với danh nghĩa là tiên tri, thì sẽ lãnh phần thưởng của tiên tri; và kẻ nào đón tiếp người công chính với danh nghĩa người công chính, thì sẽ lãnh phần thưởng của người công chính. Kẻ nào cho một trong những người bé mọn này uống chỉ một bát nước lã mà thôi với danh nghĩa là môn đệ, thì quả thật, Thầy nói với các con: người ấy không mất phần thưởng đâu”. Sau khi Chúa Giêsu truyền dạy xong các điều ấy cho mười hai tông đồ, Người rời khỏi đó để đi dạy dỗ và rao giảng trong các thành phố của các ông.
Suy Niệm 1:
CHÚA GIÊSU, ĐẤNG GIẢI PHÓNG CỦA CHÚNG TA
Sau khi gia đình Gia cóp đến cư ngụ ở Ai cập, họ sinh sôi nảy nở thành một dân đông đúc ở đó. Rồi Gia cóp, Giuse lần lượt qua đời… Tình hình diễn biến theo chiều hướng tệ hại hơn cho đoàn dân này, cuối cùng đến mức khủng khiếp: Người Ai cập kỳ thị họ, đàn áp họ, và thậm chí có biện pháp tiêu diệt họ… “Bất cứ con trai (Do-thái) nào mới sinh, thì hãy ném nó xuống sông, chỉ để lại những trẻ gái mà thôi”!
Thiên Chúa cho phép những điều đó xảy ra cho con cái Israel để đưa họ vào kinh nghiệm một cuộc giải phóng dứt khoát trong biến cố Xuất hành và hành trình sa mạc. Biến cố này mang ý nghĩa biểu tượng về cuộc Vượt Qua và giải phóng tâm linh sâu xa mà Chúa Giêsu Kitô, Môsê mới, sẽ đem lại cho đoàn Dân mới của Thiên Chúa là Giáo hội. Chương trình của Thiên Chúa thật kỳ diệu. Và ta có thể thấy, tất cả lịch sử đều hướng về biến cố Chúa Giêsu Kitô, Đấng thực thi ý chí cứu độ của Thiên Chúa và đưa ý chí cứu độ ấy đến hoàn thành.
Chúa Giêsu đến trong một thế giới mang di luỵ của tội lỗi, một thế giới bị sự dữ và sự lầm lạc thao túng. Ta hiểu tại sao Người tuyên bố Người không đem hoà bình mà đem gươm giáo đến thế giới này. Người đến gây chia rẽ ngay cả giữa những người trong một nhà! Đứng trước Chúa Giêsu, người ta phải chọn lựa, hoặc theo Người hoặc không theo (tức dành ưu tiên cho ai hoặc cái gì khác!). Và hễ dành ưu tiên cho ai hoặc cái gì khác hơn là Chúa Giêsu, thì sẽ “không xứng đáng với Người”.
Hơn thế nữa, Chúa Giêsu bảo đảm cách mạnh mẽ và dứt khoát với các môn đệ của Người rằng “ai đón tiếp anh em là đón tiếp Thầy, và ai đón tiếp Thầy là đón tiếp Đấng đã sai Thầy”. Chúng ta, nếu thực sự là môn đệ của Chúa, được bảo kê đến mức đó!
Nếu bạn cảm thấy mình còn trong tình trạng nô lệ đối với bất cứ quyền lực nào, và nếu bạn muốn được giải phóng để có được sự tự do nội tâm sâu xa, thì đây là cách: Hãy đón nhận Chúa Giêsu và hãy hoàn toàn thuộc về Người!
Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS.
……………………………..
Suy Niệm 2: ĐÓN TIẾP MỌI NGƯỜI VỚI CON TIM RỘNG MỞ
Chúng ta đang nghe về lịch sử dân tộc Israel. Trong những tuần vừa qua, chúng ta đã nghe về câu chuyện các tổ phụ được trình thuật trong sách Sáng Thế. Hôm nay, bài đọc 1 bắt đầu trình bày việc Thiên Chúa thiết lập Israel thành dân riêng và bắt đầu hành trình vào đất hứa. Trong bối cảnh gần của câu chuyện, tác giả sách Xuất Hành kể chúng ta nghe về lý do ban đầu dẫn đến cuộc xuất hành của dân Israel ra khỏi Ai Cập. Một trong những lý do quan trọng dẫn đến việc áp bức của con cái Israel là: “Thời ấy có một vua mới lên trị vì nước Ai Cập, vua này không biết ông Giuse” (Xh 1:8). Chi tiết này cho thấy nước Ai Cập thay đổi vua. Theo các học giả Kinh Thánh, vị vua này có thể không phải là người Ai Cập. Vì không biết Giuse, nên ông bắt đầu hành hạ dân Israel bằng những việc khổ sai (x. Xh 1:11). Không những thế, dân Israel còn bị cưỡng bách phải lao động cực nhọc. Cuộc đời họ trở nên cay đắng. Tuy nhiên, “chúng càng hành hạ họ, thì họ càng nên đông đúc và lan tràn, khiến chúng đâm ra sợ con cái Israel” (Xh 1:12). Chi tiết nay cho thấy: Không có gì có thể cản trở lời mà Thiên Chúa đã hứa với Abraham là con cháu ông sẽ đông đúc như sao trên bầu trời và như cát ngoài biển. Dù cuộc sống có khổ cực và cay đắng thế nào đi nữa, Thiên Chúa sẽ luôn trung thành với lời hứa của Ngài. Những chi tiết tiết trên an ủi chúng ta thật nhiều khi cuộc sống trở nên nặng nề, nhiều cay đắng và khó khăn. Dù có thế nào chúng ta cũng chắc chắn một điều là không có gì cản trở tình yêu và lời hứa mà Thiên Chúa dành cho mỗi người chúng ta.
Câu cuối cùng trong bài đọc 1 cũng đáng để chúng ta lưu ý, đó là việc Pharaô “ra lệnh cho toàn dân của mình: “Mọi con trai Do Thái sinh ra, hãy ném xuống Sông Nin; mọi con gái thì để cho sống” (Xh 1:22). Điều này ngược với tư tưởng “trọng nam khi nữ” thời đó. Tuy nhiên, điều chúng ta lưu tâm là Pharaô cho mình quyền trên sự sống của người khác, nhất là của những kẻ vô tội. Chúng ta cũng thấy điều này xảy ra nhiều trong xã hội ngày hôm nay khi những người cướp đi sự sống của người khác không phải là kẻ thù, những chính là cha mẹ hoặc người thân. Khi một người không biết đến Chúa, không biết đến những kỳ công Chúa đã thực hiện, thì người đó thường biến mình thành chúa, không chỉ quyết định trên sự sống đời minh mà còn trên sự sống người khác. Ở nơi đâu Thiên Chúa không được biết đến, ở nơi đó con người sẽ trở nên bạo chúa.
Trong những ngày qua, chúng ta đã nghe Chúa Giêsu dạy các môn đệ về việc rao giảng Tin Mừng. Bài Tin Mừng hôm nay tiếp tục đề tài tuyên xưng Chúa Giêsu trước mặt người khác. Chúa Giêsu nói về “hậu quả” sẽ xảy đến cho người môn đệ khi tuyên xứng đức tin của mình vào Chúa Giêsu. Cấu trúc bài Tin Mừng hôm nay như sau: (1) Chúa Giêsu nói về sứ mệnh của mình (Mt 10:34-36), (2) các hành động của người môn đệ và phần thưởng tương xứng (Mt 10:37-42), (3) thánh sử nói về sứ mệnh của Chúa Giêsu. Khi nhìn cấu trúc này, chúng ta nhận ra cấu trúc “bánh mì kẹp quen thuộc vì nó mở đầu và kết thúc với sứ mệnh của Chúa Giêsu. Tuy nhiên, chúng ta thấy có sự thay đổi trong bản chất của sứ mệnh: từ việc đem gươm giáo và chia rẽ đến dạy dỗ và rao giảng.
Bài Tin Mừng bắt đầu với việc Chúa Giêsu khẳng định cho các môn đệ về sứ mệnh của mình: “Anh em đừng tưởng Thầy đến đem bình an cho trái đất; Thầy đến không phải để đem bình an, nhưng để đem gươm giáo. Quả vậy, Thầy đến để gây chia rẽ giữa con trai với cha, giữa con gái với mẹ, giữa con dâu với mẹ chồng” (Mt 10:34-35). Qua sứ mệnh của mình, Chúa Giêsu nói đến một thực tế hay đúng hơn một “hệ quả” của sứ mệnh của Ngài mà chính Ngài và các môn đệ phải đối diện, đó là, “kẻ thù của mình chính là người nhà” (Mt 10:36).
Chúng ta có thể nhận ra trong bài Tin Mừng hôm nay việc Chúa Giêsu đưa ra cho các môn đệ những điều cần thiết để trở nên môn đệ của Ngài và những điều đáng được hưởng. Một cách cụ thể, bài Tin Mừng gồm hai phần: phần 1 (Mt 10:37-39) trình bày cho chúng ta những “loại người” không xứng đáng với Chúa Giêsu; phần 2 (Mt 10:40-42) nói về phần thưởng cho những người môn đệ Chúa Giêsu.
Trong phần 1, Chúa Giêsu cho chúng ta biết có ba “loại người” không xứng đáng với Ngài, đó là, (1) “yêu cha mẹ hơn thầy” – những người gắn bó với máu mủ hay yêu thương gia đình mình hơn Chúa Giêsu; (2) “yêu con trai con gái hơn thầy” – những người sống tình yêu nam nữ [tình yêu lãng mạn giữa nam nữ]; (3) “không vác thập giá mình mà theo Thầy” – đây là những người không chấp nhận mầu nhiệm đau khổ trong cuộc đời mình. Câu 39 trình bày về ba loại người này như những người “tìm giữ mạng sống mình.” Khi họ tìm giữ, họ sẽ mất; nhưng khi họ liều mất mạng sống mình “vì Chúa Giêsu,” họ sẽ tìm thấy được mạng sống họ. Khi nói điều này, Chúa Giêsu nói đến việc Ngài kêu gọi một số người theo Ngài một cách triệt để, đây là những người mà chúng ta có thể nói là sống đời sống thánh hiến.
Trong phần nói về phần thưởng, chúng ta thấy Chúa Giêsu nhấn mạnh đến việc “đón tiếp”: “Ai đón tiếp anh em là đón tiếp Thầy, và ai đón tiếp Thầy là đón tiếp Đấng đã sai Thầy. “Ai đón tiếp một ngôn sứ, vì người ấy là ngôn sứ, thì sẽ được lãnh phần thưởng dành cho bậc ngôn sứ; ai đón tiếp một người công chính, vì người ấy là người công chính, thì sẽ được lãnh phần thưởng dành cho bậc công chính” (Mt 10:40-41). Chỉ sau khi nói đến việc đón tiếp, Chúa Giêsu mới nói đến việc làm một việc gì đó nhỏ bé cho những người môn đệ Chúa Giêsu. Thật vậy, cuộc sống thường ngày dạy ta rằng, khi chúng ta không đón nhận hay đón tiếp một người thì chúng ta cũng không muốn làm gì cho họ, ngay cả một việc nhỏ nhất. Tuy nhiên, Chúa Giêsu nói cho chúng ta rằng khi chúng ta “cho một trong những kẻ bé nhỏ này uống, dù chỉ một chén nước lã thôi, vì kẻ ấy là môn đệ của Thầy, thì Thầy bảo thật anh em, người đó sẽ không mất phần thưởng đâu” (Mt 10:42). Kẻ bé nhỏ ở đây có thể ám chỉ các môn đệ hoặc tông đồ, nhưng theo các học giả Kinh Thánh, họ là những người không có học thức và thấp kém trong cộng đoàn. Chi tiết này cho thấy Thiên Chúa không để cho một việc nhỏ mà chúng ta làm cho người khác bị bỏ qua. Nếu Thiên Chúa thưởng công cho người cho người khác chén nước lã, thì Thiên Chúa sẽ thưởng nhiều như thế nào cho người bắt toàn bộ hệ thống nước cho toàn thành phố sử dụng!
Lm. Anthony, SDB.
……………………….
Suy Niệm 3: Phải chọn lựa dứt khoát
- Bài Tin Mừng hôm nay làm cho chúng ta có cảm tưởng Chúa Giêsu đưa ra toàn là những điều nghịch lý. Tại sao Chúa Giêsu không đem đến hòa bình mà lại đem chiến tranh ? Thực sự phải đi sâu vào vấn đề mới có thể hiểu được. Chúng ta đừng tưởng hòa bình là không có chiến tranh. Nhưng đúng hơn hòa bình đích thực chỉ có sau những trận chiến ác liệt. Trận chiến là cuộc phân chia phải – trái, thiện-ác, và quyết liệt là chọn lựa điều thiện. Vì thế, nếu chưa chiến đấu là còn lưỡng lự chưa dứt khoát. Thiên Chúa không chấp nhận tình trạng dở dở ương ương. Nóng thì nóng hẳn, nguội thì nguội hẳn, hâm hâm dở dở, Thiên Chúa sẽ loại trừ.
- Sự chọn lựa của người môn đệ theo Chúa.
“Anh em đừng tưởng Thầy đem đến bình an cho trái đất : Thầy đến không phải để đem bình an, nhưng để đem gươm giáo. Quả vậy, Thầy đến để gây chia rẽ giữa con trai với cha, giữa con gái với mẹ, giữa con dâu với mẹ chồng. Kẻ thù của mình chính là người nhà” (Mt 10,34-36).
Nghe có vẻ ngược đời, nhưng sự chia rẽ ở đây nói lên một sự lựa chọn cho người môn đệ. Những ai dám sống và hành động theo con đường Chúa Giêsu, thì thường bị người đời coi là dại dột, là ngu xuẩn, là điên rồ, thậm chí còn bị ghen ghét hoặc bị bách hại đủ điều. Vì thế, Người đòi môn đệ phải sẵn sàng chia sẻ sự đau khổ mà Chúa Giêsu phải chịu. Vì thực tế sẽ có sự chia rẽ từ trong gia đình : trong cùng một nhà mà có những người tin Chúa và có kẻ lại không tin. Nhưng ai bền đỗ đến cùng thì sẽ được ơn cứu độ.
- Có thể nói, bài Tin Mừng hôm nay cho biết hệ quả của bước đường theo Chúa. Theo Chúa, người môn đệ phải chấp nhận nhiều thua thiệt : họ có thể bị chống đối từ ngoài xã hội đến trong gia đình, và một cách nào đó, Chúa Giêsu cũng bị xem là nguyên cớ của các tranh chấp, chống đối. Thật thế, làm sao không có đối nghịch giữa ánh sáng và bóng tối, giữa Chúa Giêsu và thế gian, giữa quyền lực Thiên Chúa và quyền lực thế gian. Bước theo Chúa, người môn đệ phải chọn lựa, và chỉ chọn lựa tình yêu Chúa mới cho họ xứng đáng được gọi là môn đệ Ngài.
- Thứ tự ưu tiên trong việc lựa chọn.
“Ai yêu mến cha mẹ hơn Thầy, thì không xứng với Thầy. Ai yêu con trai con gái hơn Thầy, thì không xứng với Thầy” (Mt 10,37).
Phải chăng Chúa Giêsu đặt ra một điều kiện của Chúa quá khó ? Sở dĩ Ngài đưa ra điều kiện như vậy để nói lên một sự dứt khoát chứ không phải nửa vời. Ngài không khuyến khích việc vô ơn bất hiếu với cha mẹ, hoặc phải sống vô tâm vô tình với người thân, nhưng là Ngài muốn nhấn mạnh đến sự ưu tiên chọn Chúa là trên hết và Ngài đòi hỏi sự so sánh hơn kém khi phải chọn lựa. Nếu phải chọn lựa giữa Chúa Giêsu với cha mẹ và người thân, thì những người quyết tâm theo Chúa phải dám chọn Chúa Giêsu là gia nghiệp.
Bỏ cha, bỏ mẹ, vợ con, anh em là bỏ những cái gì ngoài mình, nhưng Chúa còn đòi hỏi hơn nữa là dám bỏ cả mạng sống nếu phải làm chứng cho Chúa (Mỗi ngày một tin vui).
- Hoa quả của lòng bác ái.
“Ai đón tiếp anh em là đón tiếp Thầy, và ai đón tiếp Thầy là đón tiếp Đấng đã sai Thầy… Và ai cho một trong những kẻ bé nhỏ này uống, dù chỉ một chén nước lã thôi, vì kẻ ấy là môn đệ của Thầy, thì Thầy bảo thật anh em, người đó sẽ không mất phần thưởng đâu” (Mt 10,40.42).
Chúa Giêsu khẳng định về chiều kích tương quan hàng dọc với Thiên Chúa dựa trên tương quan đức ái với đồng loại. Khi chúng ta làm điều gì cho anh em là chúng ta đang làm cho chính Chúa Giêsu và cũng đồng thời đang làm cho Chúa Cha.
Việc bác ái dù nhỏ nhất nhưng luôn có giá trị cứu độ. Thiên Chúa sẽ trả lẽ cho chúng ta trong nước của Ngài bằng với những gì chúng ta đã trao tặng cho tha nhân, dù chỉ là một bát nước lã thì Thiên Chúa cũng ghi nhận.
Vấn đề được Thiên Chúa ân thưởng không hệ tại ở giầu hay nghèo, cũng không hệ tại cho hàng tỷ đồng hay chỉ là một bát nước lã, nhưng là biết sống tương quan đức ái với tha nhân, giúp đỡ nhau vì lòng mến Chúa và yêu đồng loại. Người cho nhau một ly nước vì Chúa thì có giá trị hơn gấp bội so với người cho cả gia tài chỉ vì được ca tụng đời này (Hiền Lâm).
- Truyện : Cách vác thập giá.
Một hôm, Chúa Giêsu hiện ra với hai môn đệ, Ngài đưa họ đến đầu con dường rồi trao cho mỗi người một cây thập giá và nói :”Các con hãy vác thập giá này và đi đến cuối con đường, Thầy sẽ đợi các con ở đó”. Nói xong, Chúa biến đi. Và hai môn đệ bắt đầu vác lấy thập giá của mình.
Người thứ nhất xem ra vác nhẹ nhàng, chân rảo bước mỗi lúc một nhanh. Nội trong ngày hôm đó, anh đã đến cuối đường và vui mừng gặp Chúa Giêsu đang đứng chờ sẵn ở đó.
Còn người thứ hai mãi đến chiều hôm sau mới đi hết con đường, xem ra anh ta mệt mỏi, không còn vác, nhưng kéo lê thập giá mỗi lúc một nặng thêm và làm anh ta gần kiệt sức. Vừa gặp Ngài, anh ta phàn nàn ngay :”Chúa đối xử bất công quá. Chúa cho con cây thập giá nặng, còn anh kia Chúa cho thập giá nhẹ, nên anh ấy đã đến trước con lâu như vậy”.
Gương mặt vui tươi của Chúa bỗng trở nên nghiêm nghị. Ngài nói :”Này con, Ta không đối xử bất công, hai cây thập giá giống và nặng như nhau. Con đừng trách thập giá nặng nhẹ, nó trở nên nặng là vì tâm hồn con ngay từ đầu và trong suốt quãng đường Ta đã chỉ, con luôn than phiền và càng than phiền thì nó càng trở nên nặng nề. Người bạn đồng hành của con đến trước vì tâm hồn lúc nào cũng tràn đầy yêu thương”.Lm. Giuse Đinh Lập Liễm Gp. Đà Lạt