BÀI ĐỌC I: Ep 2, 19-22
Anh em thân mến, anh em không còn là khách trọ và khách qua đường nữa, nhưng là người đồng hương với các Thánh và là người nhà của Thiên Chúa: anh em đã được xây dựng trên nền tảng các Tông đồ và các Tiên tri, có chính Ðức Giêsu Kitô làm Ðá góc tường. Trong Người, tất cả toà nhà được xây dựng cao lên thành đền thánh trong Chúa, trong Người, cả anh em cũng được xây dựng làm một với nhau, để trở thành nơi Thiên Chúa ngự trong Thánh Thần.
PHÚC ÂM: Ga 20, 24-29
Bấy giờ trong Mười Hai Tông đồ, có ông Tôma gọi là Ðiđy-mô, không ở cùng với các ông, khi Chúa Giêsu hiện đến. Các môn đệ khác đã nói với ông rằng: “Chúng tôi đã xem thấy Chúa”. Nhưng ông đã nói với các ông kia rằng: “Nếu tôi không nhìn thấy vết đinh ở tay Người, nếu tôi không thọc ngón tay vào lỗ đinh, nếu tôi không thọc bàn tay vào cạnh sườn Người thì tôi không tin”. Tám ngày sau, các môn đệ lại họp nhau trong nhà, và có Tôma ở với các ông. Trong khi các cửa vẫn đóng kín, Chúa Giêsu hiện đến đứng giữa mà phán: “Bình an cho các con”. Ðoạn Người nói với Tôma: “Hãy xỏ ngón tay vào đây và hãy xem tay Thầy; hãy đưa bàn tay con ra và xỏ vào cạnh sườn Thầy; chớ cứng lòng, nhưng hãy tin”. Tôma thưa rằng: “Lạy Chúa con, lạy Thiên Chúa của con!” Chúa Giêsu nói với ông: “Tôma, vì con đã thấy Thầy nên con đã tin. Phúc cho những ai đã không thấy mà tin”.
Suy Niệm 1: ĐỪNG CỨNG LÒNG NỮA, NHƯNG HÃY TIN
Các vị thánh thường ‘nổi tiếng’ về một nét nào đó trong câu chuyện cuộc đời mình. Tôma có biệt danh ‘cứng lòng’. Ông đặt điều kiện cách kiên quyết lắm – “nếu tôi không…, nếu tôi không…, thì tôi nhất định không tin”. Nhưng rồi Tôma đã tin. Sự mềm lòng của Chúa Giêsu đã chinh phục sự cứng lòng của Tôma. Nhu đã thắng cương. Trái tim mềm của Chúa Giêsu là trái tim thương xót. Trái tim ấy đã nghĩ cách riêng đến khó khăn của Tôma trong lần hiện ra này. Và Trái tim ấy được biểu thị cụ thể cho Tôma qua các dấu thương tích trên thân mình Chúa Phục sinh, nhất là vết đâm ở cạnh sườn. Trái tim ấy năn nỉ: “Đừng cứng lòng nữa, nhưng hãy tin!”…
Tôma đã tin. Thật tuyệt vời lời tuyên xưng của vị Tông đồ. Nhưng Tôma cũng đã bắt hụt phần phúc lớn hơn dành cho “những người không thấy mà tin”.
Chúng ta được nhắm cho lời chúc phúc này. Vẫn bằng ký ức và kinh nghiệm về Chúa và với Chúa, trong quá khứ và hiện tại của câu chuyện cuộc đời mình, với đủ độ mềm lòng mức nào đó, thì chúng ta sẽ tin!
Nhưng từ ‘tin’ cũng khá hàm hồ. Có ba, bốn đàng ‘tin’. Năm bảy cấp độ ‘tin’! TIN thật sự, đó là tin bằng cả con người. Còn chỉ gật đầu bâng quơ thôi thì chưa đúng là tin. Và tất cả những ai thực sự tin Chúa Giêsu Kitô sẽ là “người nhà của Thiên Chúa, bởi đã được xây dựng trên nền móng là các Tông Đồ và ngôn sứ, còn đá tảng góc tường là chính Đức Ki-tô Giê-su”. Tất cả những ai thực sự tin sẽ được “xây dựng ăn khớp với nhau và vươn lên thành ngôi đền thánh trong Chúa”!
“Ăn khớp” là một từ khoá rất quan trọng trong tuyên bố trên. Khi Tôma còn cự tuyệt không tin, Tôma không ‘ăn khớp’ trong cộng đoàn anh em Tông đồ, và do đó chưa có được sự ăn khớp của toàn thể. Chúa Giêsu Phục sinh chinh phục được đức tin của Tôma, đó cũng là đồng thời Người làm cho cả Nhóm của Người trở thành ‘ăn khớp’ với nhau, vươn lên thành ngôi đền thánh trong Chúa!
Hội Thánh hoàn vũ, Giáo hội địa phương, các cộng đoàn chúng ta… đều rất cần ăn khớp như thế. Nền tảng của sự ăn khớp là lòng tin chân thực của mỗi chúng ta đặt nơi Đức Kitô. ‘Ăn khớp’ như vậy có thể được coi như cách gọi khác của tính ‘hiệp hành’ mà chúng ta đang đặc biệt nhấn mạnh…
Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS.
…………………………..
Suy Niệm 2: HẠNH PHÚC NGƯỜI KHÔNG THẤY MÀ TIN
Hôm nay, cùng với Giáo Hội, chúng ta mừng Kính Thánh Tôma, Tông Đồ. Người ta thường gọi thánh nhân là “người môn đệ nghi ngờ.” Thánh nhân thật sự là con người như thế nào? Chúng ta cùng nhau chia sẻ và học hỏi nơi ngài những đức tính cần thiết cho việc theo Chúa.
Thánh Tôma là một người Do Thái và được gọi trở nên một trong Mười Hai Tông Đồ. Chúng ta không biết năm sinh và năm qua đời của Ngài. Ngài là thánh bổn mạng của các kiến trúc sư và thợ xây. Ngài là một môn đệ dấn thân nhưng mạnh mẽ [hăng say] của Chúa Giêsu. Khi Chúa Giêsu nói Ngài sẽ trở lại Giuđêa để thăm người bạn Ladarô đang bị bệnh, ngay lập tức Thánh Tôma kêu gọi các môn đệ khác đồng hành với Chúa Giêsu trên hành trình ngay cả khi biết rằng đây là cuộc hành trình dẫn đến nguy hiểm và có thể sẽ phải chết do sự chống đối của người Do Thái. Chúng ta có sẵn sàng hành trình với Chúa Giêsu khi biết phía trước mình là nguy hiểm, chống đối và sự chết không?
Trong bữa Tiệc Ly, khi Chúa Giêsu nói với các môn đệ rằng Ngài đi để chuẩn bị một chỗ cho họ để họ cũng có thể đến vì họ biết cả nơi Ngài đến lẫn đường đi, Thánh Tôma liền lên tiếng rằng họ không hiểu và nhận được sự bảo đảm của Chúa Giêsu, đó là Ngài là con đường, là sự thật và là sự sống. Thánh Tôma được biết nhiều nhất vì vai trò thánh nhân thực hiện trong việc thẩm định sự phục sinh của Thầy mình. Sự không sẵn sàng để tin của Thánh Tôma về việc các môn đệ khác đã nhìn thấy Chúa Giêsu phục sinh trong ngày thứ nhất trong tuần đã làm cho thánh nhân bị mang tiếng là “Tôma nghi ngờ.”
Tám ngày sau, đây là bối cảnh của bài Tin Mừng hôm nay, trong lần hiện ra thứ hai, Chúa Giêsu nhẹ nhàng khiển trách Thánh Tôma về sự nghi ngờ của mình và cung cấp cho thánh nhân những bằng chứng mà ngài đòi hỏi – nhìn thấy dấu đinh trên tay và cạnh sườn Chúa Giêsu. Sau khi đã thẩm định vết thương của Chúa Giêsu, Thánh Tôma đã tin vào sự phục sinh của Chúa Giêsu, đồng thời reo lên, “Lạy Chúa, lạy Thiên Chúa của con.” Đây chính là lời tuyên xưng công khai vào thần tính của Chúa Giêsu. Thánh Tôma cũng được đề cập đến là một trong những người có mặt khi Chúa Giêsu hiện ra tại Bờ Biển Tibêria, khi mẻ cá lạ xảy ra.
Trên đây là tất cả những gì chúng ta biết về Thánh Tôma từ các Tin Mừng. Truyền thống cho chúng ta biết rằng sau khi các môn đệ chia tay nhau sau Ngày Lễ Ngũ Tuần [Hiện Xuống], Thánh Tôma đã đi rao giảng Tin Mừng cho người Parthian, Medes, và Persia. Thánh nhân đi đến Ấn Độ, mang đức tin đến bờ biển Malabar, nơi mà nhiều tín hữu tự hào gọi mình là “Kitô hữu của Thánh Tôma.” Cũng theo truyền thống, Thánh Tôma bị tử đạo vào khoảng năm 72. Sau cái chết của Ngài, một số tích thánh của thánh nhân được đưa đến Edessa trong khi những thứ còn lại được giữ tại Ấn Độ. Những di tích này vẫn còn được thấy trong Thánh Đường San Thome ở Chennai, Mylapore, Ấn Độ.
Trong nghệ thuật, Thánh Tôma thường được miêu tả như một chàng trai trẻ đang cầm một cuộn sách, hoặc như một thanh niên đang chạm vào những vết thương của Chúa Giêsu. Ngày mồng 3 tháng 7, Giáo Hội cử hành lễ kính Thánh Tôma, Tông Đồ. Như chúng ta biết, thánh nhân được biết đến như “vị thánh nghi ngờ.” Đức tin của ngài không dễ dàng bị thuyết phục bởi những lời chứng của các môn đệ khác. Ngài muốn chính mình cảm nghiệm, đụng chạm đến những điều các môn đệ khác có được. Ngài được Chúa Giêsu cho thoả mãn ước nguyện. Thánh Tôma dạy cho các môn đệ biết được giá trị về việc tin mà không thấy. Theo Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI, chúng ta có thể học ở sự “nghi ngờ” của thánh nhân việc nhận ra Chúa Giêsu không phải qua khuôn mặt, nhưng qua những vết thương của Ngài [những vết thương của anh chị em đồng loại]. Đức Thánh Cha nói thêm, trường hợp của Thánh Tôma trở nên quan trọng cho chúng ta với ba lý do. Thứ nhất, bởi vì sự nghi ngờ của ngài an ủi chúng ta trong giây phút bất an; thứ hai, bởi vì sự nghi ngờ của ngài chỉ rõ cho chúng ta rằng nghi ngờ có thể dẫn đến một kết quả tươi sáng hơn bất kỳ sự không chắc chắn [xác thực] nào; và cuối cùng, bởi vì những lời Chúa Giêsu nói cho Thánh Tôma nhắc nhở chúng ta về ý nghĩa đích thực của một đức tin trưởng thành và khuyến khích chúng ta trung thành, dù phải đối diện với nhiều khó khăn xảy ra cho hành trình đi theo Chúa Giêsu.
Trên đây là những gì chúng ta biết về Thánh Tôma qua Kinh Thánh và truyền thống. Giáo Hội, qua phụng vụ Lời Chúa hôm nay, nói về ngài như thế nào? Chúng ta cùng nhau để Lời Chúa hướng dẫn. Trong bài đọc 1, Giáo Hội dùng lời của Thánh Phaolô gởi tín hữu Êphêsô để nhắc nhở chúng ta về việc chúng ta là những “người đồng hương với các người thuộc dân thánh, và là người nhà của Thiên Chúa” (Ep 2: 19). Niềm tin của chúng ta được xây dựng trên niềm tin của các Tông Đồ, trong đó có Thánh Tôma. Tuy nhiên, “đá tảng góc tường là chính Đức Kitô Giêsu” (Ep 2:20), Đấng mà Thánh Tôma đã tuyên xưng là Chúa của mình. Qua hình ảnh này, Giáo Hội muốn khẳng định lại niềm tin tông truyền mà mỗi người chúng ta đang sống và đang được nối kết với nhau. Đồng thời, Giáo Hội cũng nhắc nhở chúng ta về việc trở nên một trong Đức Giêsu Kitô qua niềm tin vào Ngài. Đây chính là điều chúng ta nhận thấy trong bài Tin Mừng.
Nhiều người dựa vào đoạn Tin Mừng được trích đọc hôm nay như bằng chứng để nói Thánh Tôma là “ông thánh nghi ngờ.” Tuy nhiên, nếu đặt trong bối cảnh của Tin Mừng Thánh Gioan, chúng ta sẽ nhận ra thái độ của Thánh Tôma là bình thường khi đứng trước mầu nhiệm Thiên Chúa. Nói cách cụ thể, một trong những đề tài chính của Tin Mừng Thánh Gioan là “hành trình đức tin” của những người gặp Chúa Giêsu. Trong hành trình này, những thính giả của Chúa Giêsu đi từ “không tin” đến “tin” qua việc trực tiếp đối thoại với Ngài. Chúng ta nhận thấy điều này trong hình ảnh của người phụ nữ Samaria, của Nicôđêmô trước khi Chúa Giêsu chịu khổ nạn và phục sinh. Còn trong trường hợp Thánh Tôma, hành trình xảy ra sau khi Chúa Giêsu phục sinh từ cõi chết. Cho nên chúng ta thấy có thêm yếu tố “tin mà không thấy.” Chúng ta viết lại câu chuyện của Thánh Tôma để thấy rõ hơn hành trình này:
Giai đoạn 1: Không tin
[Có một người trong Nhóm Mười Hai, tên là Tôma, cũng gọi là Điđymô, không ở với các ông khi Đức Giêsu đến. Các môn đệ khác nói với ông:]
Các môn đệ: Chúng tôi đã được thấy Chúa!”
Ông Tôma: “Nếu tôi không thấy dấu đinh ở tay Người, nếu tôi không xỏ ngón tay vào lỗ đinh và không đặt bàn tay vào cạnh sườn Người, tôi chẳng có tin.”
Giai đoạn 2: Tin
[Tám ngày sau, các môn đệ Đức Giêsu lại có mặt trong nhà, có cả ông Tôma ở đó với các ông. Các cửa đều đóng kín.]
Đức Giêsu: “Bình an cho anh em.”
[Rồi Người bảo ông Tôma:]
Đức Giêsu: “Đặt ngón tay vào đây, và hãy nhìn xem tay Thầy. Đưa tay ra mà đặt vào cạnh sườn Thầy. Đừng cứng lòng nữa, nhưng hãy tin.”
Ông Tôma: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!”
Đức Giêsu: “Vì đã thấy Thầy, nên anh tin. Phúc thay những người không thấy mà tin!”
Giai đoạn đầu trong hành trình đức tin của mình, Thánh Tôma đặt điều kiện phải thấy và chạm để tin. Những điều kiện này dựa trên giác quan. Nói cách khác, đức tin trong giai đoạn đầu đang dựa trên giác quan. Trong giai đoạn thứ hai, Chúa Giêsu hiện đến để đáp ứng điều kiện của Thánh Tôma, tức là cho ông thấy và chạm đến vết thương Ngài. Nhờ đó Thánh Tôma thốt lên lời tuyên xưng đức tin. Lúc đó Chúa Giêsu khẳng định rằng: một đức tin trưởng thành là một đức tin không dựa trên giác quan, nhưng dựa trên tình yêu dành cho Thiên Chúa [Chúa Giêsu] dù không thấy Ngài. Hành trình đức tin mỗi người chúng ta cũng thế. Nhiều khi chúng ta cũng ra điều kiện với Chúa: con phải chạm đến số tiền con đang cần; con phải thấy người thân được chữa lành khỏi bệnh tật; con phải thấy những giấc mơ thành sự thật, v.v. rồi con mới tin. Đức tin không hệ tại việc những điều kiện mình đưa ra được thoả mãn. Nhưng hệ tại tương quan tình yêu của mình với Thiên Chúa ngày càng sâu đậm dù những điều kiện của mình đưa ra không được thoả mãn. Tin là vẫn trung thành trong những đau khổ!
Lm. Anthony, SDB.