Vấn đề tiêu biểu của dân Chúa trong lịch sử là: họ bỏ Chúa mà tôn thờ các thần minh (do con người làm ra)! Nhưng đây không chỉ đơn giản là chuyện đưa tượng thần này nọ lên bàn thờ rồi sì sụp bái lạy, mà cốt tuỷ vấn đề là ở chỗ người ta sống theo hệ thống giá trị, tức tiêu chuẩn khôn ngoan, của các ‘thần minh’ do con người sản xuất ra ấy, chứ không phải theo sự khôn ngoan của Thiên Chúa. Vì thế, qua ngôn sứ Hô sê, lời Thiên Chúa kêu gọi Israel trở về với Ngài có bao gồm lời chất vấn thế nào là khôn ngoan, đồng thời xác nhận rõ con đường khôn ngoan của Chúa là con đường ngay thẳng. Trích:
“Ai là người khôn ngoan… ai là người sáng suốt…? Vì chưng đường lối của Chúa là đường ngay thẳng và những người công chính sẽ đi trên đó, còn các người gian ác sẽ gục ngã trên đó”.
Hãy để ý hai chữ ‘NGAY THẲNG’! Đây là từ đồng nghĩa với ‘khôn ngoan’, loại khôn ngoan của Chúa và của những ai thuộc về Chúa. Nó có nghĩa rằng không quanh co, không lọc lừa dối gian, không mập mờ nghi nghĩa… Trái lại, nó là trong sạch, chân thành, trung thực, liêm chính, đơn sơ, minh bạch…
Những khó khăn trong đời, nhất là những sự chống đối và bách hại từ các thế lực nhân loại dễ làm cho chúng ta mất đi mức nào đó sự ngay thẳng. Ta dễ tìm cách biện minh và tự cho phép mình đối phó với những vấn đề bằng sự tinh quái, sự khôn khéo thuần tuý nhân loại, bao gồm cả những nhượng bộ đối với sự gian dối và tinh thần thực dụng. Ví dụ, việc quay cóp khi làm bài kiểm tra, bài thi; việc hối lộ cảnh sát giao thông khi lỡ vi phạm trên đường; việc dùng các mưu mẹo có tính ranh ma để qua mặt hay để mua chuộc thế quyền hầu có thể làm các ‘việc đạo’…
Chính Chúa Giêsu báo trước rằng các tông đồ của Người được sai đi như con chiên giữa sói rừng, và Người dạy họ hãy khôn như con rắn và đơn sơ như bồ câu! Người bảo đừng quá bận tâm chuyện đối phó phải nói gì trước quyền lực thế gian, vì khi tới lúc thì Thánh Thần sẽ dạy cho biết phải nói gì. Tính ‘thế tục thiêng liêng’ không chỉ ở chỗ theo đuổi các mục tiêu phàm tục khi làm việc Chúa, mà còn ở chỗ làm các việc Chúa theo cách thức ‘khôn ngoan’ tinh quái của đời!
Chúng ta có lẽ không cần được nhắc để ‘khôn như rắn’, nhưng phải luôn nhớ rằng Chúa còn dạy ‘đơn sơ như bồ câu’ nữa. Chúa cũng dạy rõ ràng ‘có nói có, không nói không, thêm điều đặt chuyện là bởi ma quỉ mà ra’. Xem thế, việc sống công chính tức đi con đường NGAY THẲNG của Chúa sẽ làm cho người ta trở thành một dạng ‘người cõi trên’, nghĩa là người không thực tế, người dại dột chiếu theo tiêu chuẩn ‘khôn ngoan đời’!
Vâng, có rất nhiều loại ‘khôn ngoan’ lôi kéo chúng ta khi đứng trước những lựa chọn ứng xử trong cuộc sống. Xin cho chúng ta biết chọn con đường NGAY THẲNG, là sự khôn ngoan của Chúa!
Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS.