Thứ Hai, tuần 3 Mùa Vọng

“Phép Rửa của Gioan bởi đâu mà có? Bởi trời hay bởi người ta?” Câu hỏi này của Chúa Giêsu làm cho giới lãnh đạo Do thái lúng túng. Do cố chấp, họ không tin Gioan, muốn nghĩ rằng phép rửa của Gioan ‘bởi người ta’. Họ cũng không dám công khai phủ nhận thẩm quyền ‘bởi trời’ của Gioan, vì họ sợ dân chúng, biết rằng dân chúng nhìn nhận thẩm quyền này. Thật ranh ma, họ trả lời rằng chúng tôi không biết.

Nhưng ‘không biết’ ở đây thực ra là không muốn biết, không cần biết. Họ thiếu thiện chí, cứng cỏi cố chấp, và tìm cách đối phó vì sợ hãi trước sự thật. Vì thế, câu hỏi của họ đặt ra cho Chúa Giêsu trước đó – “ông lấy quyền nào mà làm những việc ấy?” – cũng không phải là một câu hỏi với thiện chí. Ta hiểu tại sao Chúa Giêsu từ chối nói cho họ biết Người lấy thẩm quyền nào.

Chúng ta nhận ra: đành rằng chỉ thiện chí thôi thì không đủ, nhưng thiện chí là điều kiện luôn cần, để ta tiếp cận sự thật. Những người lãnh đạo mà thiếu thiện chí, luôn cứng cỏi cố chấp tin rằng mình sở hữu sự thật, và gạt phăng cảm thức của dân chúng khi cảm thức ấy làm rúng chuyển lập trường quan điểm của mình, thì sự việc càng tệ hại hơn rất nhiều.

Chính vì muốn tránh sự tệ hại ấy mà Giáo hội hiện nay đang muốn lấy lại phong cách đồng hành đồng nghị (tức ‘hiệp hành’) của mình, đề cao thái độ đối thoại, cùng nhau lắng nghe, cùng nhau phân định và quyết định, trong tính minh bạch và đồng trách nhiệm… Không có thiện chí, chúng ta luôn ở chế độ tự động kích hoạt hàng loạt cơ chế phòng vệ, và do đó sẽ không bao giờ có lắng nghe, không bao giờ có đối thoại hay phân định gì cả!

Dù sao, sự việc Chúa Giêsu bị chất vấn cũng là dịp để Người làm chứng cho Gioan Tẩy giả và ‘đòi lại công bằng’ cho vị ngôn sứ tiền hô của Người. Và trong khi làm chứng cho Gioan, Chúa Giêsu đang làm chứng cho chính Người. Chúng ta lại nhận ra, ai thuộc về Chúa Giêsu và đặt câu chuyện cuộc đời mình trong câu chuyện của Chúa Giêsu, thì cuộc đời người ấy không thể nào vô ích, không thể nào vô nghĩa, không thể nào thất bại. Vâng, dù có bị bỏ tù, bị bịt miệng, ngay cả bị chặt đầu, ta cũng không thất bại!

Ta không thất bại, vì Đấng mà ta thuộc về là “ngôi sao từ Giacóp mọc lên, là phủ việt từ Israel xuất hiện”. Đấng ấy sẽ “hướng dẫn ta trong chân lý và dạy bảo ta, vì Người là Thiên Chúa cứu độ ta”!

Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS.

…………………………..

Suy Niệm 2: MỌI QUYỀN LỰC CÓ NGUỒN GỐC NƠI THIÊN CHÚA

Bài đọc 1 nói về lời sấm của Bilơam. Trong lời sấm của mình, Bilơam cho biết lời sấm của ông là “sấm ngôn của người nghe các lời Thiên Chúa, người ngắm nhìn thị kiến Đấng Toàn Năng, của người ngủ mà mắt vẫn mở trong lúc xuất thần” (Ds 24:4). Những lời này trình bày cho chúng ta hình ảnh chân thật của một vị ngôn sứ, đó là người “nghe” các lời của Thiên Chúa, “ngắm nhìn” dung nhan Thiên Chúa và “mắt vẫn mở” [hướng lòng về Chúa] ngay cả trong giấc ngủ. Nói cách khác, ngôn sứ là người “tai nghe mắt thấy kỳ công của Thiên Chúa và hoàn toàn hướng trọn con người của mình về Ngài.” Trong hoàn toàn thuộc về Chúa, ngôn sứ mới có thể nhìn thấy mọi sự bằng ánh mắt yêu thương của Thiên Chúa để nhận ra mọi sự là tốt đẹp: “Hỡi Giacóp, lều bạt của ngươi đẹp biết mấy! Hỡi Israel, đẹp biết mấy doanh trại của ngươi!” (Ds 24:5). Tuy nhiên, vẻ đẹp của muôn loài là đến từ Đức Chúa: “Như thung lũng trải dài, như vườn cạnh bờ sông, như lô hội Đức Chúa đã trồng, như hương nam mọc bên dòng nước. Từ các bồn của nó, nước tràn ra, và hạt giống nó được tưới dồi dào. Vua của nó cao cả hơn Agác, và vương quốc nó được tôn vinh” (Ds 24:6-7). Chi tiết này mời gọi chúng ta nhìn lại cách thức mình thấy và nghe. Nhiều lần trong cuộc sống, chúng ta thích nghe lời con người và nhìn thấy vinh quang chóng tàn của con người hơn là lắng nghe lời Chúa và nhìn thấy những kỳ công của Ngài. Chúng ta mất nhiều thời gian cho những câu chuyện “ngồi lê mếch nước” hơn là những câu chuyện về yêu thương và tha thứ của Thiên Chúa. Chúng ta cần hướng trọn con người mình lên Chúa để Ngài chiếm lấy. Chỉ có như thể, chúng ta mới nhìn thấy “ngôi sao nhà Giacóp” trỗi dậy và đến với chúng ta trong từng sự kiện của cuộc sống hằng ngày: “Sấm ngôn của người nghe các lời Thiên Chúa, và biết những tư tưởng của Đấng Tối Cao, được Đấng Toàn Năng cho nhìn linh thị, của người ngủ mà mắt vẫn mở trong lúc xuất thần. Tôi thấy nó, nhưng bây giờ chưa phải lúc, tôi nhìn, nhưng chưa thấy nó kề bên; một vì sao xuất hiện từ Giacóp, một vương trượng trỗi dậy từ Israel” (Ds 24:16-17a).

Nguồn gốc của quyền lực luôn là một vấn nạn muôn thuở cho những ai thấy quyền lực của mình bị đe doạ. Nhìn vào lịch sử nhân loại chúng ta nhận ra rằng con người luôn dùng quyền lực, thay vì để phục vụ thì lại để thống trị người khác. Họ xem mình là người sở hữu quyền lực hơn là được “trao ban” cho quyền lực. Vấn nạn này chính là điều mà Chúa Giêsu phải đối diện khi “các thượng tế và kỳ mục trong dân đến gần Người và hỏi : “Ông lấy quyền nào mà làm các điều ấy? Ai đã cho ông quyền ấy?” (Mt 21:23). Trong những lời này, các thượng thế và kỳ mục chân nhận rằng nguồn gốc quyền lực của Chúa Giêsu để giảng dạy phải được ban cho. Nhưng họ nghĩ rằng nguồn gốc của quyền đó chỉ đến từ con người, đến từ những người lãnh đạo tôn giáo mà chính họ là những thành viên trong đó. Đứng trước sự chất vấn của họ, với sự khôn ngoan của mình, Chúa Giêsu đã không đưa ra một câu trả lời trắng đen. Ngài trả lời họ bằng một câu hỏi: “Còn tôi, tôi chỉ xin hỏi các ông một điều thôi; nếu các ông trả lời được cho tôi, thì tôi cũng sẽ nói cho các ông biết tôi lấy quyền nào mà làm các điều ấy. Vậy, phép rửa của ông Gioan do đâu mà có? Do Trời hay do người ta?” (Mt 21:24-25). Trong những lời này, Chúa Giêsu ám chỉ đến hai nguồn gốc của quyền lực: từ trời [Thiên Chúa] và từ con người. Như vậy, Chúa Giêsu khẳng định quyền lực luôn được ban cho: có thể đến từ Trời [Thiên Chúa] hay từ con người. Tuy nhiên, nguồn gốc tối hậu của quyền lực đến từ Thiên Chúa. Chi tiết này nhắc nhở chúng ta, nhất là những người đang phục vụ quyền bính, phải biết sử dụng quyền bính được trao cho mình theo thánh ý Chúa. Để làm được điều đó, chúng ta phải chìm sâu trong đời sống cầu nguyện, phải có con tim rộng mở trước những dấu chỉ thời đại, và nhất là có sự cảm thông liên đới với những anh chị em chúng ta được sai đến để phục vụ.

Chi tiết thứ hai chúng ta có thể suy gẫm là phản ứng của các thượng tế và kỳ mục trước câu trả lời của Chúa Giêsu. Họ băn khoăn không thể đáp lại sự khôn ngoan của Chúa Giêsu. Thay vì chất vấn Chúa Giêsu, thì họ lại bị chất vấn: “Nếu mình nói: ‘Do Trời’, thì ông ấy sẽ vặn lại: ‘Thế sao các ông lại không tin ông ấy?’ Còn nếu mình nói: ‘Do người ta’, thì mình sợ dân chúng, vì ai nấy đều cho ông Gioan là một ngôn sứ.’ Họ mới trả lời Đức Giêsu: ‘Chúng tôi không biết’” (Mt 21:25-27). Sự chấn vấn của Chúa Giêsu dành cho các thượng tế và kỳ mục nhắc nhở họ về sự giới hạn trong hiểu biết về nguồn gốc của quyền lực. Chúng ta thấy ở đây sự trầm tư suy nghĩ của các thượng tế và kỳ mục về một việc mà các ông đã nhìn thấy, đó là việc Gioan Tẩy Giả làm phép rửa. Chúa Giêsu đã sử dụng những điều mà mắt họ thấy tai họ nghe để giúp họ hiểu về nguồn gốc đích thực của quyền bính. Nhưng điều đáng tiếc là họ đã không đủ can đảm để nhận rằng nguồn gốc của quyền bính là đến từ Thiên Chúa vì họ sợ khi làm như thế thì những quyền lợi của họ bị đe doạ. Đây cũng chính là thái độ của nhiều người trong chúng ta. Vì sợ quyền lợi của mình bị đe doạ mà chúng ta đã không đủ can đảm để làm theo thánh ý Chúa. Hãy can đảm sống thật, nghĩ thật, nói thật vì Chúa luôn ban đủ ơn thánh cho chúng ta.

1. Chúng ta biết Đức Giêsu là cái gai trước mắt các nhà lãnh đạo Do thái, họ quyết không chịu đội trời chung với Ngài. Họ căm ghét và tìm cách giết Ngài. Nhưng họ chưa dám cương quyết thi hành vì sợ dân chúng. Trong lúc chờ cơ hội, họ tìm đến mở cuộc khẩu chiến với Ngài. Họ mong kiếm tìm được lời gì có thể buộc tội hay ít ra làm cho Ngài mất ảnh hưởng và dân chúng bớt ngưỡng mộ Ngài.

2. Hôm đó, Đức Giêsu vào Đền Thờ Giêrusalem và thanh tẩy Đền Thờ “khi đánh đuổi bọn buôn bán cùng với bò lừa ra khỏi khu vực Đền Thờ”(Mt 21,12). Các thượng tế , luật sĩ và kỳ mục họp bàn với nhau để chủ ý ghép Đức Giêsu vào tội “Lộng quyền” nhằm giết Ngài. Họ bàn bạc, sắp xếp và quyết định đưa ra một câu hỏi để chất vấn Đức Giêsu :”Ông lấy quyền nào mà làm điều ấy” ? Họ cố ý dùng câu trả lời của Đức Giêsu để kết tội Ngài. Đây là một câu hỏi không thành tâm muốn biết quyền năng của Chúa để tin Ngài nhưng thực ra lại mang một ý đồ xấu.

3. Đức Giêsu không trả lời trực tiếp câu hỏi của họ, nhưng thay vì trả lời, Đức Giêsu đặt ngược lại cho họ một câu hỏi về phép rửa của Gioan Tẩy giả :”Tôi cũng hỏi các ông một điều. Nếu các ông trả lời cho tôi, thì tôi sẽ nói cho các ông biết tôi lấy quyên nào mà làm các diều đó. – Phép rửa của Gioan bởi đâu mà có ? Bởi trời hay bởi người ta”? Đây không phải là Đức Giêsu né tránh vấn đề, Người chỉ muốn đặt vấn đề vào đúng vị trí về sứ mệnh của Gioan Tẩy Giả, vì Gioan có thông dự vào vào việc loan báo vương quyền Thiên Chúa. Như thế nói về Gioan tức là nói về Đức Giêsu. Người đặt câu hỏi như vậy khiến những người hạch hỏi Chúa  rơi vào tình trạng tiến thoái lưỡng nan.

4. Nhưng kẻ đặt câu hỏi với Đức Giêsu biết rõ rằng : Toàn dân đã xác tín Gioan là một tiên tri được Chúa sai đến, cho nên phép rửa của Gioan là bởi trời.  Họ cũng biết chắc Ngài sẽ trách họ :”Nếu các ông đã biết bởi trời, tại sao các ông không tin Gioan” ? Còn nếu trả lời rằng của Gioan là bởi người ta, thì họ lại sợ dân chúng ném đá… Cho nên, họ trả lời Đức Giêsu :”Chúng tôi không được biết”.

5. Sở dĩ các thượng tế và kỳ lão không nhận bằng chứng của Gioan, cũng không tin Đức Giêsu là Thiên Chúa là vì họ có thành kiến, kiêu ngạo, họ cho rằng họ biết hết, kỳ thực họ chẳng biết gì. Họ chỉ nhìn Gioan Tẩy Giả và Đức Giêsu theo định kiến thiển cận thấp hèn của họ. Muốn nhận biết Chúa, phải gạt bỏ mọi thành kiến.
   Một vị giảng thuyết được mời đến một nhà thờ nọ. Ông được báo trước rằng một số giáo dân  thường bỏ về trước khi bài giảng kết thúc.
   Bắt đầu giảng, ông loan báo :”Sáng nay, tôi sẽ nói với hai hạng người trước tiên nói với người tội lỗi, và sau đó với những người thánh thiện”.
   Ông diễn thuyết cho “những người tội lỗi” được một lát, rồi ông nói họ :”Bây giờ các bạn có thề ra về”. Thế nhưng hôm đó, mọi người ở lại cho đến kết thúc bài giảng.
   Thính giả như người biệt phái và luật sĩ…..

6. Trước câu hỏi này của Đức Giêsu, các thượng tế và kỳ mục đã nói “Chúng tôi không biết”. Đó không phải là trả lời mà cách nói tránh né sự thật. Họ dư biết phép rửa của Gioan là bởi trời, nhưng sợ phải nhìn nhận Đức Giêsu là Đấng Cứu Thế, nên họ không dám đối diện với sự thật; vì một khi nhìn nhận vai trò của Gioan Tẩy Giả, mà Gioan Tẩy Giả là người giới thiệu Đức Giêsu, thì họ cũng phải nhìn nhận vai trò cứu thế của Đức Giêsu như Gioan loan báo. Nếu đón nhận sự thật đó, hệ quả là các ông phải thay đổi tất cả : từ não trạng, niềm tin, đến nếp sống. Vì không muốn hoán cải nên họ đã quanh co, tránh né sự thật mà nói :”Chúng tôi không biết”(5 phút Lời Chúa).

7. Truyện : Kẻ cắp gặp bà già.
   Thời Xuân Thu chiến quốc có kể câu chuyện về vài cách ứng đối của Án Tử như sau:
   Nghe tin Án Tử sắp sang nước Sở. Vua Sở bảo quần thần rằng:”Án Tử là người có tài ăn nói của nước Tề sắp sang đây. Ta muốn làm cho hắn bị nhục, các ngươi có kế gì không”? Cận thần thưa :”Để bao giờ Án Tử sang, chúng tôi sẽ trói một người nước Tề và cho là phạm tội ăn trộm”.
   Khi Án Tử đến nơi, vua Sở cho thiết tiệc khoản đãi. Đang giữa bữa tiệc, bỗng có hai tên lính điệu một người bị trói vào, vua Sở hỏi :”Tên này tội gì mà bị trói thế”?  Họ đáp :”Đó là một người nước Tề, phạm tội ăn trộm”. Vua đưa mắt nhìn Án Tử và nói :”Người nước Tề hay trộm cắp lắm nhỉ” ?
   Án Tử đứng dậy bèn thưa :”Chúng tôi trộm nghe cây quất mọc ở đất Hoài Nam thì là quất ngọt, nhưng đem sang trồng ở đất Hoài Bắc lại thành quất chua. Cành lá giống nhau, mà quả lại chua, ngọt khác nhau là tại sao ? Thưa là tại thủy thổ khác nhau. Nay người dân ở bên Tề thì lương thiện, mà sang nước Sở lại sinh ra trộm đạo, có lẽ cũng bởi thủy thổ nên sinh ra đổi khác chăng” ?
   Qua câu chuyện này chúng ta có thể rút ra bài học : Chúa muốn dạy ta hãy cố gắng mà đối xử tốt với nhau, đừng lấy lời nói cay đắng, độc ác mà làm trò đùa châm chích ai bao giờ. Hơn nữa, ta cũng phải cố gắng mà sống theo lẽ phải. Bởi chỉ có con đường đó thì lương tâm ta mới được vui tươi và nếu cố sống như thế ta mới được Chúa chúc phúc.

Lm. Giuse Đinh Lập Liễm, Gp. Đà Lạt