BÀI ĐỌC I: St 3, 9-15.20
Thiên Chúa đã gọi Ađam và phán bảo ông rằng: “Ngươi đang ở đâu?” Ông đã thưa: “Con nghe thấy tiếng Ngài trong vườn địa đàng, nhưng con sợ hãi, vì con trần truồng và con đang ẩn núp”. Chúa phán bảo ông rằng: “Ai đã chỉ cho ngươi biết rằng ngươi trần truồng, há chẳng phải tại ngươi đã ăn trái cây mà Ta cấm ngươi không được ăn ư?” Ađam thưa lại: “Người phụ nữ Chúa đã cho làm bạn với con, chính nàng đã cho con trái cây và con đã ăn”. Và Thiên Chúa phán bảo người phụ nữ rằng: “Tại sao ngươi đã làm điều đó?” Người phụ nữ thưa: “Con rắn đã lừa dối con và con đã ăn”. Thiên Chúa phán bảo con rắn: “Bởi mi đã làm điều đó, mi sẽ vô phúc ở giữa mọi sinh vật và mọi muông thú địa cầu; mi sẽ bò đi bằng bụng, và mi sẽ ăn bùn đất mọi ngày trong đời mi. Ta sẽ đặt mối thù nghịch giữa mi và người phụ nữ, giữa miêu duệ mi và miêu duệ người đó, người miêu duệ đó sẽ đạp nát đầu mi, còn mi thì sẽ rình cắn gót chân người”. Và Ađam đã gọi tên vợ mình là Evà: vì lẽ bà là mẹ của chúng sinh.
BÀI ĐỌC II: Ep 1, 3-6.11-12
Anh em thân mến, chúc tụng Thiên Chúa và là Cha của Chúa Giêsu Kitô, Chúa chúng ta: Người đã chúc phúc cho chúng ta bằng mọi phúc lộc thiêng liêng ở trên trời trong Đức Kitô. Bởi Người đã kén chọn chúng ta trong Đức Kitô từ trước khi tạo thành vũ trụ, hầu cho chúng ta được thánh thiện và tinh tuyền trước mặt Người. Trong tình thương, Người đã tiền định cho chúng ta được làm dưỡng tử đối với Người, qua Đức Giêsu Kitô, theo như ý Người sở định, cho được ca ngợi vinh quang ân sủng của Người, ân sủng mà Người ban tặng chúng ta trong Con yêu quý của Người.
Cũng trong Đức Kitô, chúng ta đã được chọn trước làm phần gia nghiệp, chiếu theo chương trình tiền định của Đấng tác thành mọi sự theo như ý Mình sở định, hầu cho chúng ta ca tụng vinh quang Người, chúng ta là những người đã đặt niềm hy vọng trước trong Đức Kitô.
PHÚC ÂM: Lc 1, 26-38
Khi ấy, thiên thần Gabriel được Chúa sai đến một thành xứ Galilêa, tên là Nagiarét, đến với một trinh nữ đã đính hôn với một người tên là Giuse, thuộc chi họ Đavít, trinh nữ ấy tên là Maria. Thiên thần vào nhà trinh nữ và chào rằng: “Kính chào trinh nữ đầy ơn phúc, Thiên Chúa ở cùng trinh nữ, trinh nữ có phúc hơn các người nữ”. Nghe lời đó, trinh nữ bối rối và tự hỏi lời chào đó có ý nghĩa gì. Thiên thần liền thưa: “Maria đừng sợ, vì đã được ơn nghĩa với Chúa. Này trinh nữ sẽ thụ thai, hạ sinh một Con trai và đặt tên là Giêsu. Người sẽ nên cao trọng và được gọi là Con Đấng Tối Cao. Thiên Chúa sẽ ban cho Người ngôi báu Đavít tổ phụ Người. Người sẽ cai trị đời đời trong nhà Giacóp và triều đại Người sẽ vô tận!” Nhưng Maria liền thưa với Thiên Thần: “Việc đó xảy đến thế nào được, vì tôi không biết đến người nam?” Thiên thần thưa: “Chúa Thánh Thần sẽ đến với trinh nữ và uy quyền Đấng Tối Cao sẽ bao trùm trinh nữ. Vì thế Đấng trinh nữ sinh ra sẽ là Đấng Thánh và được gọi là Con Thiên Chúa. Và này, Isave chị họ trinh nữ cũng đã thụ thai con trai trong lúc tuổi già và nay đã mang thai được sáu tháng, người mà thiên hạ gọi là son sẻ; vì không có việc gì mà Chúa không làm được”. Maria liền thưa: “Này tôi là tôi tớ Chúa, tôi xin vâng như lời Thiên thần truyền”. Và Thiên Thần cáo biệt trinh nữ.
Suy Niệm 1: MỘT SUY TƯ VỀ MẸ VÔ NHIỄM
Ngày lễ Mẹ Vô Nhiễm, trình thuật từ sách Sáng thế bắt đầu bằng câu hỏi “Ngươi đang ở đâu?” Thiên Chúa hỏi Ađam ở đâu, vì ông cùng bà đang trốn trong bụi rậm. Ẩn trốn – vì xấu hổ! Và xấu hổ – vì đã làm điều gì đó không đúng, không tốt, không đẹp! Kinh nghiệm về tình trạng ‘trần truồng’ ở đây cũng là kinh nghiệm về tình trạng mình bất xứng với phẩm giá con người của mình, bất xứng với sự thật rằng mình đã được dựng nên theo ‘hình ảnh Thiên Chúa’ và ‘giống như Thiên Chúa’…
Chính vì thế, Thiên Chúa chất vấn. “Ngươi đang ở đâu?” cũng có nghĩa là: Tại sao ngươi đang ở đây, trong bụi rậm này? Điều gì trục trặc đã xảy ra? Ngươi đã làm gì?… Tuy Ađam thú nhận mình đã làm bậy, nhưng cũng ngay lập tức đổ trách nhiệm cho Eva. Còn Eva thì đổ cho con rắn. Ý thức là của mình, tự do là của mình, hành động là của mình, nhưng trách nhiệm thì gán cho kẻ khác, ngay cả gán cho con rắn! Xáo trộn, lộn xộn, rối tung lên và hư hỏng hết cả rồi…
Đó là tội nguyên tổ và hậu quả của tội nguyên tổ. Tất cả những ghi nhận trên đây cho ta thấy rõ ràng rằng tội nguyên tổ – và tội lỗi nói chung – là cái gì bất tất. Nó không được lập trình để xảy ra. Thiên Chúa không muốn nó. Sự việc nó xảy ra hoàn toàn là một tai nạn do con người lạm dụng ý chí tự do của mình.
Tội lỗi vốn là điều bất tất, là tai nạn. Vậy điều gì mới được Thiên Chúa muốn và lập trình? Điều gì mới ổn, mới OK? Trả lời: chính là tình trạng tinh tuyền, thánh thiện! Như thánh Phaolô khẳng định trong Thư Êphêsô: “Trong Đức Kitô, Thiên Chúa đã chọn ta trước khi tạo thành vũ trụ, để ta trở nên tinh tuyền thánh thiện nhờ tình thương của Ngài… để ta hằng ngợi khen ân sủng rạng ngời”…
Nhận thức rằng tội lỗi vốn bất tất, và nhận thức rằng Thiên Chúa từ đời đời đã chọn ta để ta trở nên tinh tuyền thánh thiện, chúng ta có thể có một ý niệm nào đó về đặc ân Vô nhiễm Nguyên tội của Đức Trinh Nữ Maria. Thiên Chúa, Đấng không bao giờ mất quyền kiểm soát, đã gìn giữ Mẹ theo đúng như Ngài lập trình, cho kế hoạch của Ngài.
Vì thế, thiên sứ Gabriel trong lời chào của mình đã gọi Mẹ là “Đầy Ân Sủng”! Với con người, Thiên Chúa trước hết là Ân Sủng; đầy Ân Sủng nghĩa là đầy Chúa. Nghĩa là: nơi Đức Maria không có chỗ nào mà không có Chúa, không một kẽ hở nào, không một góc nào bị chiếm bởi thứ gì khác ngoài Chúa. Chỉ một mình Chúa chiếm lấy và tràn ngập cả con người và đời sống của Mẹ là nữ tỳ Ngài.
Đó là mầu nhiệm để ta chiêm ngắm và tạ ơn. Đó cũng là nguồn cảm hứng và tiếng gọi để ta định hướng chân trời đi tới, trong ơn cứu chuộc của Chúa Giêsu Kitô, con của Mẹ và là niềm Hy Vọng của chúng ta. Một lần nữa, lời thánh Phaolô nhắc chúng ta: “Trong Đức Kitô, cả anh em nữa, một khi đã tin, anh em được đóng ấn Thánh Thần… để nên lời ngợi ca cho hiển vinh danh Thiên Chúa”!
Mừng Mẹ Vô Nhiễm, như vậy, rốt cuộc cũng là mừng tiếng gọi nên thánh dành cho tất cả chúng ta.
Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS.
…………………………………
Suy Niệm 2: SỐNG TINH TUYỀN THÁNH THIỆN NHƯ MẸ
Hôm nay chúng ta cùng với Giáo Hội mừng trọng thể lễ Mẹ Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội. Thánh lễ này được cử hành để mừng trọng thể Tín Điều Mẹ Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội được Đức Thánh Cha Piô IX công bố năm 1854. Đức Thánh Cha Piô IX đã công bố tín điều như sau: “Đức Trinh Nữ Diễm Phúc Maria, đã được gìn giữ khỏi mọi tỳ ố nguyên tội ngay từ lúc tượng thai, do ân sủng và tình thương đặc biệt của Thiên Chúa toàn năng, nhờ công nghiệp của Đức Giêsu Kitô Đấng Cứu Độ loài người (DS, 2803). Chúng ta tự hỏi: Thánh lễ này có ý nghĩa gì với chúng ta ngày hôm nay không? Chúng ta để lời Chúa hướng dẫn hầu trở nên như Mẹ, đó là trở thành những người sống trọn vẹn cho Chúa và sống một cuộc đời thanh sạch, trong trắng.
Bài đọc 1 trình bày cho chúng ta “thảm cảnh” của nhân loại sau khi Adam và Eva ăn trái cây giữa vườn, cây biết thiện biết ác. Con người đã không còn có được mối tương quan thân tình với Thiên Chúa và với nhau. Với Thiên Chúa, con người đã lẩn trốn: “Con nghe thấy tiếng Ngài trong vườn, con sợ hãi vì con trần truồng, nên con lẩn trốn” (St 3:10). Con người nhận ra sự “trần truồng,” hay đúng hơn sự giới hạn của mình và như thế lẩn trốn khỏi Thiên Chúa. Họ lẩn trốn vì sợ hãi và vì xấu hổ. Đây chính là cảm thức của con người khi phạm tội. Cảm thức này vẫn hiện diện trong mỗi người chúng ta. Nói cách cụ thể, mỗi khi phạm tội, trong chúng ta có một cảm giác xấu hổ, không dám đối diện với Thiên Chúa. Chúng ta muốn trốn chạy khỏi Ngài. Nhưng chúng ta thấy, dù con người trốn chạy, Thiên Chúa vẫn gọi chúng ta: “Ngươi ở đâu?” và Ngài chờ đợi chúng ta trả lời từ trong chỗ ẩn nấp của mình. Sau khi phạm tội, đừng sợ việc trả lời Thiên Chúa khi Ngài gọi. Hãy trả lời cách nhanh chóng, để được Ngài chữa lành. Còn với tha nhân, con người đổ lỗi cho nhau và đổ lỗi cho hoàn cảnh để biện mình cho lỗi phạm của mình: “Đức Chúa là Thiên Chúa hỏi: ‘Ai đã cho ngươi biết là ngươi trần truồng? Có phải ngươi đã ăn trái cây mà Ta đã cấm ngươi ăn không?’ Con người thưa: ‘Người đàn bà Ngài cho ở với con, đã cho con trái cây ấy, nên con ăn.’ Đức Chúa là Thiên Chúa hỏi người đàn bà: ‘Ngươi đã làm gì thế?’ Người đàn bà thưa: ‘Con rắn đã lừa dối con, nên con ăn’” (St 3:11-14). Chúng ta vẫn sống kinh nghiệm này ngày hôm nay. Nhiều người chúng ta đổ lỗi cho người khác và hoàn cảnh về những thất bại của mình.
Tuy nhiên, trong thảm cảnh đó, chúng ta nhận ra tình yêu vô điều kiện của Thiên Chúa dành cho con người. Ngài không bỏ rơi con người, nhưng hứa ban Đấng Cứu Thế. Tin Mừng đầu tiên được công bố: “Đức Chúa là Thiên Chúa phán với con rắn: ‘Mi đã làm điều đó, nên mi đáng bị nguyền rủa nhất trong mọi loài súc vật và mọi loài dã thú. Mi phải bò bằng bụng, phải ăn bụi đất mọi ngày trong đời mi. Ta sẽ gây mối thù giữa mi và người đàn bà, giữa dòng giống mi và dòng giống người ấy; dòng giống đó sẽ đánh vào đầu mi, và mi sẽ cắn vào gót nó’” (St 3:14-15). Trong những lời này, chúng ta thấy Thiên Chúa đã không bỏ rơi con người. Ngài đã có một kế hoạch để cứu chuộc con người bằng cách tiên báo sự chiến thắng trên mãnh lực của sự dữ. Là dòng giống của người “đàn bà,” chúng ta có chiến đấu để chiến thắng mãnh lực của con rắn không hay chúng ta đang làm nô lệ cho nó?
Thánh Phaolô trong bài đọc 2 chúc tụng Thiên Chúa vì những kỳ công Ngài thực hiện cho con người trong Đức Kitô. Như chúng ta đọc thấy trong bài đọc 1, sau khi con người phạm tội, con người lẩn trốn khỏi Thiên Chúa. Nhưng trong Đức Kitô, Thiên Chúa “đã chọn ta trước cả khi tạo thành vũ trụ, để trước thánh nhan Người, ta trở nên tinh tuyền thánh thiện, nhờ tình thương của Người” (Ep 1:4). Không những thế, “theo ý muốn và lòng nhân ái của Người, Người đã tiền định cho ta làm nghĩa tử nhờ Đức Giêsu Kitô, để ta hằng ngợi khen ân sủng rạng ngời, ân sủng Người ban tặng cho ta trong Thánh Tử yêu dấu” (Ep 1:5-6). Những lời này cho chúng ta thấy nhân phẩm cao quý của mình, đó là chúng ta không chỉ trở nên tinh tuyền thánh thiện mà còn được làm nghĩa tử và nghĩa nữ của Thiên Chúa. Nhìn từ khía cạnh này, chúng ta hiểu được ý nghĩa của thánh lễ hôm nay, đó là trong ý định của Thiên Chúa, Ngài tiền định cho chúng ta làm con cái của Ngài nhờ Đức Kitô. Khi trở nên con cái, chúng ta được mời gọi sống một cuộc sống thánh thiện và tinh tuyền, không vương tỳ ố của tội lỗi. Mẹ Maria đã được ơn sủng Thiên Chúa bao bọc khi thụ thai, nên Mẹ luôn tin tuyền thánh thiện trước mặt Thiên Chúa.
Bài Tin Mừng hôm nay trình thuật biến cố truyền tin của thiên thần Gabriel cho Mẹ Maria. Chúng ta đã nghe và suy gẫm về đoạn Tin Mừng này nhiều lần, nên hôm nay chúng ta chỉ chọn một điểm quan trọng để nói lên ý nghĩa của thánh lễ hôm nay. Chi tiết đó chính là lời chào của Thiên Thần Gabriel: “Mừng vui lên, hỡi Đấng đầy ân sủng, Đức Chúa ở cùng bà” (Lc 1:28). Lời chào này làm cho Mẹ Maria phải bối rối và tự hỏi nó có ý nghĩa gì. Tại sao? Vì lời chào này đưa Mẹ về với toàn bộ lịch sử của dân Mẹ và nói lên ơn gọi của Mẹ, đó là được Thiên Chúa tuyển chọn. Khi Thiên Chúa chào mừng, ‘mừng vui lên,’ Mẹ tự hỏi: Làm sao Mẹ có thể vui được vì dân của Mẹ đang sống trong cảnh bị áp bức? Làm sao một cô gái ‘bình thường’ như Mẹ lại được Thiên Chúa để mắt đến và ban đầy ân sủng? Làm sao Mẹ có được diễm phúc ‘Đức Chúa ở cùng?’ Đây là những điều làm cho mẹ bối rối và tự hỏi. Tuy nhiên, chi tiết đáng lưu ý nhất trong lời chào này là: “hỡi Đấng đầy ân sủng.” Đây chính là nền tảng Kinh Thánh của tín điều Mẹ Vô Nhiễm mà chúng ta mừng kính trọng thể hôm nay. Vì Mẹ được “đầy ân sủng,” nên Mẹ không bị một tì ố của tội lỗi nào. Giáo Hội đã dạy về điều này như sau: “Suốt dọc chiều dài lịch sử, Hội Thánh đã nhận thức rằng Đức Maria, vì được Thiên Chúa ban cho ‘đầy ơn phúc’ (Lc 1:28), nên được cứu chuộc ngay từ lúc tượng thai” (GLGHC, 491). Chính vì ‘đầy ân phúc,’ nên Mẹ đã được nâng đỡ để hoàn toàn tự do đáp lại lời mời gọi cộng tác với Thiên Chúa trong công trình cứu độ của Ngài: “Để làm Mẹ Đấng Cứu thế, Đức Maria ‘đã được Chúa ban cho nhiều ơn xứng với nhiệm vụ cao cả ấy’ (x. LG, 56). Lúc truyền tin, thiên sứ Gáprien đã chào Mẹ ‘là đấng đầy ơn phúc’ (x. Lc l:28). Thật vậy, Mẹ cần được ân sủng Chúa nâng đỡ để có thể hoàn toàn tự do trong đức tin mà đáp lại lời loan báo ơn gọi của Người” (GLGHC, 490). Chi tiết nay mời gọi chúng ta nhìn lại cuộc sống của mình. Chúng ta biết ơn Chúa luôn đủ cho chúng ta (x. 2 Cr 12:9). Nhưng nhiều khi chúng ta không để cho ơn Chúa lấp đầy cuộc sống mình, nên chúng ta vẫn nuông chiều theo tội. Giống như một ly nước, khi nước đã đầy đến miệng thì không thể đổ thêm gì vào được. Cuộc sống chúng ta cũng thế, nếu tràn đầy ân sủng của Chúa thì không còn chỗ cho tội lỗi. Hãy làm trống những nơi ơn sủng Chúa chưa đổ đầy và xin Chúa đổ đầy những nơi đó với tình yêu của Ngài để chúng ta có thể trở nên như Mẹ, sống một đời sống thánh thiện tinh tuyền trước nhan thánh Chúa.
Lm. Anthony, SDB.