Phủ Quốc vụ khanh dường như đã lấy lại được vị thế truyền thống của mình với vai trò là trụ cột của nền ngoại giao Vatican kể từ khi Đức Giáo hoàng Lêô XIV lên ngai Phêrô.
Vào thứ Tư, ngày 4/3, nhiều người kỳ vọng Đức Giáo hoàng Lêô XIV sẽ đưa ra lời kêu gọi vào cuối buổi tiếp kiến chung, năm ngày sau khi cuộc chiến tranh mới ở Iran bùng nổ và lan rộng khắp Trung Đông. Nhưng Đức Thánh Cha vẫn im lặng. Vài giờ sau, ĐHY Pietro Parolin, Quốc vụ khanh của ngài, đã phát biểu trước giới truyền thông Vatican, tố giác “sự suy thoái của luật pháp quốc tế” và bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ của Tòa Thánh đối với “chiến tranh phòng ngừa”. “Không có cái chết nào là hạng nhất hay hạng hai, và không ai có quyền sống lớn hơn người khác chỉ vì họ sinh ra ở một lục địa này chứ không phải lục địa khác hay ở một quốc gia cụ thể nào đó“, “Thủ tướng” của Vatican nhấn mạnh và đồng thời không ngừng kêu gọi đối thoại. Báo chí ngay lập tức nắm bắt những phát biểu của vị Hồng y người Ý, chính thức thể hiện lập trường của quốc gia nhỏ bé này về tình hình quốc tế đang phủ bóng đen lên các tờ báo.
Hai tuần trước đó, Đức Hồng y Parolin tuyên bố rằng Tòa Thánh sẽ không tham gia Hội đồng Hòa bình do Donald Trump đề xuất. Ngài chỉ ra “một số điểm quan trọng cần được giải quyết” và “cần tìm ra lời giải thích”. Vào tháng 12, ĐHY, người giữ chức Quốc vụ khanh từ năm 2013, cũng được cho là đã cố gắng đóng vai trò trung gian hòa giải trong cuộc khủng hoảng Venezuela. Theo những tiết lộ trên tờ Washington Post, vị Hồng y này đã cố gắng thuyết phục Hoa Kỳ đồng ý cho Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro được đưa sang Nga – trước khi ông bị một biệt kích Mỹ bắt giữ vào ngày 3 tháng 1.
Một đường hướng truyền thống hơn
Thông tin rò rỉ này không bị Tòa Thánh phủ nhận, cho thấy vai trò tích cực của Đức Hồng y Parolin trong địa chính trị toàn cầu. Sau đó, vào ngày 6 tháng 1, ĐHY đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Mỹ, Marco Rubio, với mục đích cải thiện “tình hình nhân đạo, đặc biệt là ở Venezuela,” và thúc đẩy “hòa bình và tự do tôn giáo trên toàn thế giới,” Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho biết. Hành động của ĐHY không ngăn cản Đức Giáo hoàng lên tiếng khi ngài muốn: tối thứ Ba, ngài đã bất ngờ dừng lại trước ống kính truyền hình đang chờ ngài khi rời khỏi Castel Gandolfo, ao ước công khai kêu gọi hòa bình. Cũng vào Chúa Nhật, trong buổi đọc kinh Truyền Tin, ngài bày tỏ lo ngại về một “vực thẳm không thể hàn gắn” sau các cuộc tấn công ở Iran.
Nhưng kể từ khi đắc cử, vị giáo hoàng người Peru-Mỹ này vẫn duy trì cách tiếp cận truyền thống, cho phép hoạt động ngoại giao của ngài được thực hiện một cách hiệu quả, điều mà đôi khi đã bị hạn chế dưới thời các Giáo hoàng tiền nhiệm. Thật vậy, Đức Giáo hoàng Phanxicô đôi khi chủ động khởi xướng các cuộc gặp mà không cần thông qua Phủ Quốc vụ khanh, chẳng hạn như chuyến thăm bất ngờ tới đại sứ quán Nga vào ngày đầu tiên Moscow tiến hành cuộc xâm lược quân sự vào Ucraina. Vị Giáo hoàng người Argentina này khá khó đoán và có thể, đi chệch khỏi kịch bản đã chuẩn bị sẵn, đưa ra những lời kêu gọi tự phát mà chưa được nhân viên của mình xem xét, tiềm ẩn nguy cơ gây ra một số sự cố.
Phương pháp của Đức Lêô XIV
Một đại sứ tại Tòa Thánh nhận xét : “Mỗi vị Giáo hoàng đều mang một dấu ấn cá nhân. Thái độ khác nhau của các ngài bắt nguồn từ bối cảnh khác nhau. Đức Phanxicô mang đậm văn hóa Argentina, từng sống dưới chế độ độc tài, và với những gánh nặng lịch sử đó, ngài cai trị theo một phong cách có phần khó đoán“. Trái lại, Đức Lêô XIV “thận trọng hơn; bạn cũng có thể thấy được nền đào tạo toán học của ngài – ngài ‘tính toán’ trước khi phát biểu,” nhà ngoại giao châu Âu này nói thêm, nhận thấy trong tính cách của các ngài nguồn gốc của những cách tiếp cận khác nhau đối với Phủ Quốc vụ khanh.
Tại Rôma, sự thận trọng của vị Giáo hoàng thứ 267 cũng được giải thích bởi bản chất độc đáo của ngoại giao Vatican: “Tòa Thánh rất khác biệt so với các quốc gia khác,” một nhà quan sát nhận xét. “Tòa Thánh không phải là một quốc gia có lãnh thổ riêng, mà ‘dân số’ của Tòa Thánh hiện diện khắp toàn cầu. Đường lối của Giáo hội luôn tuân theo sự thận trọng, trung lập và sự quan tâm đến việc để ngỏ cánh cửa cho tất cả các bên, bởi vì việc đưa ra lập trường có thể gây hại cho các tín hữu Công giáo ở các quốc gia đang có xung đột.”
Nguồn: xuanbichvietnam.net/