Bước vào tháng 11, tháng của những tâm tình tưởng nhớ, tri ân và hướng về đời sống vĩnh cửu, tôi được mời gọi dừng lại để nhìn sâu hơn vào mầu nhiệm hiệp thông của Hội Thánh. Qua hai ngày lễ đầu tháng: Lễ Các Thánh Nam Nữ và Lễ Cầu Cho Các Đẳng Linh Hồn, tôi cảm nhận rõ hơn rằng Hội Thánh không chỉ là cộng đoàn những người đang sống và hoạt động trên trần gian, nhưng là một gia đình rộng lớn, được liên kết với nhau trong Đức Kitô: Hội Thánh khải hoàn, Hội Thánh thanh luyện và Hội Thánh lữ hành.
Ngày Lễ Các Thánh nhắc tôi nhớ rằng quê hương đích thực của chúng ta là Nước Trời. Cuộc sống trần gian chỉ là một hành trình tạm thời, mọi công việc, thành công hay những điều chúng ta từng gắn bó rồi cũng sẽ qua đi. Điều còn lại chính là tình yêu dành cho Thiên Chúa và những gì chúng ta đã sống, đã trao ban cho nhau.
Tiếp đến, ngày cầu nguyện cho các Đẳng Linh Hồn lại đưa tôi trở về với những kỷ niệm thân thương, nhớ đến những người thân trong gia đình, những Bà, những Chị Em trong Hội Dòng đã đi trước chúng tôi về với Chúa. Khi cùng chị em trong cộng đoàn trở về Nhà Mẹ Hội Dòng nơi có các phần Mộ của Chị Em trong Hội Dòng, đến viếng nghĩa trang, chúng tôi đọc lên từng tên người Chị Em trên những tấm bia mộ, tôi cảm nhận một sự gần gũi thật lạ thường. Dường như khoảng cách giữa người còn sống và người đã khuất không còn xa nữa. Những kỷ niệm vui buồn, những ánh mắt, nụ cười, những hy sinh và cả những điều chưa kịp nói với nhau như sống lại trong lòng tôi. Chính những trải nghiệm ấy giúp tôi hiểu rằng: Hiệp thông không phải là một khái niệm xa vời, nhưng là một mầu nhiệm được sống bằng tình yêu, bằng sự gắn bó và bằng trách nhiệm của mỗi người đối với nhau. Nếu chúng ta có thể hiệp thông với các Thánh trên trời, nhớ đến và cầu nguyện cho các linh hồn nơi luyện ngục, thì ngay trong đời sống cộng đoàn hôm nay, tôi càng phải biết trân trọng, yêu thương và nâng đỡ những chị em đang cùng mình bước đi trên hành trình dâng hiến.
Qua chủ đề tĩnh tâm Tháng 11 của Hội Dòng và những gợi ý suy tư của Cha hướng dẫn, đặc biệt qua hình ảnh sáu bước của hành trình hiệp hành, tôi nhận ra một điều rất ý nghĩa: Người nữ tu Mến Thánh Giá muốn bước ra cánh đồng sứ vụ để phục vụ và xây dựng sự hiệp thông thì trước hết phải biết trở về dưới chân Thập Giá, ở lại với Đức Kitô Chịu-Đóng-Đinh và để tình yêu của Người biến đổi chính mình.
1. KHỞI ĐI TỪ DƯỚI CHÂN THẬP GIÁ – BIẾT ĐỨNG GẦN CHÚA VÀ ĐỨNG CẠNH NHAU
Điểm xuất phát của hành trình hiệp hành chính là Đồi Can-vê. Dưới chân Thập Giá, Đức Maria, người môn đệ Chúa yêu và những người phụ nữ đã đứng lại bên Chúa trong giờ phút đau thương nhất. Họ không bỏ đi, không quay lưng, nhưng ở lại trong thinh lặng, yêu thương và trung tín.
Hình ảnh ấy giúp chúng ta suy nghĩ về đời sống cộng đoàn của mình. Muốn thực sự hiệp hành, trước hết mỗi người phải biết đứng gần Chúa và đứng cạnh chị em. Đứng gần Chúa để lắng nghe tiếng Người, để Người hướng dẫn và thanh luyện tâm hồn. Đứng cạnh chị em để biết chia sẻ, cảm thông và không bỏ mặc nhau trong những lúc khó khăn. Thế nhưng, có những lúc chúng ta vẫn hiện diện trong cộng đoàn nhưng chưa thực sự ở bên chị em. Chúng ta có thể nhìn thấy những công việc họ đang làm nhưng chưa nhận ra những mệt mỏi phía sau; có thể nghe những lời họ nói nhưng chưa hiểu được những thao thức và nỗi lòng của họ. Chúng ta muốn được người khác lắng nghe, nhưng đôi khi lại chưa đủ kiên nhẫn để lắng nghe người khác.
Lời Chúa trong Tin Mừng Gioan 19,25-27 đưa chúng ta trở về với hình ảnh Đức Maria đứng dưới chân Thập Giá. Chính trong giờ phút đau thương ấy, Chúa Giêsu đã trao phó Mẹ cho người môn đệ và người môn đệ cho Mẹ. Từ Thập Giá, một gia đình mới được hình thành trong tình yêu và trách nhiệm dành cho nhau. Mỗi chúng ta nên hiểu rằng cộng đoàn của mình cũng phải được xây dựng từ tình yêu ấy. Muốn hiệp thông, chúng ta cần mở lòng, dám chia sẻ những vui buồn, những giới hạn và cả những khó khăn của mình với chị em. Đồng thời, chúng ta cũng cần tạo cho chị em một không gian an toàn để họ được sống thật, được nói lên suy nghĩ và được đón nhận mà không sợ bị phán xét.
2. NHẬN DIỆN NHỮNG GAI GÓC – NHÌN NHAU BẰNG ÁNH MẮT XÓT THƯƠNG
Khi nhìn lại đời sống cộng đoàn, điều làm cho tình hiệp thông bị tổn thương đôi khi không phải là những vấn đề quá lớn lao, nhưng lại bắt đầu từ những điều rất nhỏ: một lời nói thiếu tế nhị, một thái độ thiếu cảm thông, một sự hiểu lầm không được giải thích, một vết thương cũ chưa được chữa lành. Có những lúc chúng ta nghe nhau bằng định kiến, kể lại sự việc bằng cảm xúc, nhìn nhau qua những giới hạn và thiếu sót. Có khi một chuyện nhỏ lại trở thành nguyên nhân gây nên khoảng cách, khiến người này ngại gặp người kia, người kia không muốn chia sẻ với người này. Những điều ấy giống như những chiếc gai âm thầm làm tổn thương tình chị em.
Chúng ta cũng nên tự hỏi: Có khi nào chính mình đã trở thành một chiếc gai trong đời sống của người khác? Có khi nào lời nói, cách cư xử hay những đòi hỏi của mình đã làm chị em buồn lòng? Có khi nào mình chỉ nhìn thấy điều người khác làm chưa tốt mà quên mất những cố gắng và hy sinh âm thầm của họ?
Muốn chữa lành những vết thương trong cộng đoàn, trước hết phải biết nhìn nhau bằng ánh mắt xót thương. Không phải để bao che cho những điều chưa đúng, nhưng để hiểu rằng mỗi người đều có một câu chuyện riêng, những giới hạn riêng và những tổn thương mà có thể người khác không nhìn thấy.
Hiệp hành đòi hỏi mỗi người phải biết lắng nghe không chỉ bằng đôi tai, nhưng còn bằng trái tim; biết nhìn người khác không chỉ qua những hành động bên ngoài, nhưng còn qua hoàn cảnh và những khó khăn họ đang trải qua. Mỗi người cần học cách chậm lại trước khi nhận xét, suy nghĩ trước khi nói và cầu nguyện trước khi phản ứng. Bởi đôi khi, điều chị em cần không phải là một lời phê bình, nhưng chỉ là một người biết lắng nghe và cảm thông.
3. ĐÓN NHẬN ÁNH SÁNG HIỆP HÀNH VÀ HIỆP THÔNG – CÙNG MỘT THÂN THỂ, KHÔNG CÓ GÌ MÀ KHÔNG CÓ NHAU
Văn kiện Chung kết số 88-89 nhắc chúng ta nhớ rằng cộng đoàn các môn đệ được Chúa kêu gọi và sai đi không phải là một thực thể đồng nhất. Mỗi người có một khả năng, một ân huệ và một vai trò khác nhau, nhưng tất cả đều cần thiết để xây dựng thân thể Đức Kitô.
Thánh Phaolô đã dùng hình ảnh một thân thể có nhiều chi thể để diễn tả sự hiệp nhất trong đa dạng. Mỗi chi thể có chức năng riêng, không chi thể nào có thể nói mình không cần đến chi thể khác. Điều đó giúp mỗi người chúng ta nhận ra giá trị của từng chị em trong Hội Dòng.
Có người trẻ khỏe, năng động, có khả năng đảm nhận những công việc đòi hỏi sức lực và sự nhanh nhẹn. Có người lớn tuổi, sức khỏe giới hạn, không còn làm được nhiều việc như trước, nhưng lại có vốn sống, kinh nghiệm và lời cầu nguyện âm thầm. Có người giỏi chuyên môn, có người tận tụy với những công việc nhỏ bé, ít được ai chú ý. Tất cả đều là những ân huệ Chúa ban để bổ túc cho nhau. Thế nhưng, trong thực tế, đón nhận sự khác biệt không phải lúc nào cũng dễ dàng. Đôi khi chúng ta muốn người khác suy nghĩ và hành động theo cách của mình. Có lúc chúng ta khó chịu khi chị em không làm như điều mình mong đợi, hoặc dễ đánh giá người khác dựa trên khả năng và quan điểm riêng. Lời mời gọi của tinh thần hiệp hành giúp chúng ta nhận ra rằng cần phải gỡ bỏ tính ích kỷ và thói quen độc đoán; thay vào đó là một trái tim biết lắng nghe, một tinh thần biết cộng tác và một ý thức đồng trách nhiệm. Câu nói: “Không có gì mà không có nhau” khiến mỗi người chúng ta nên suy nghĩ. Thật vậy, không ai có thể sống đời thánh hiến một mình. “Tôi cần chị em và chị em cũng cần tôi”. Người này có thể nâng đỡ người kia bằng khả năng, kinh nghiệm, lời cầu nguyện và sự hiện diện của mình. Vì thế, mỗi người cần học cách vui với thành công của chị em, biết trân trọng những đóng góp của người khác và không xem sự khác biệt là một trở ngại. Khi biết đón nhận nhau trong tình yêu, cộng đoàn sẽ trở thành nơi mỗi người được phát triển những ân huệ Chúa ban và cùng nhau phục vụ Hội Thánh.
4. HỌC CON ĐƯỜNG KHỔ CHẾ CỦA ĐỨC CHA LAMBERT – BẮT ĐẦU TỪ VIỆC CHIẾN THẮNG CHÍNH MÌNH
Một điểm khiến mỗi người chúng ta nên suy nghĩ sâu sắc là con đường khổ chế trong đời thường theo linh đạo của Đức Cha Lambert. Khổ chế không nhất thiết phải là những việc phi thường, nhưng trước hết là biết từ bỏ cái tôi, tính ích kỷ, sự tự ái và những đòi hỏi riêng tư để sống yêu thương và hiệp thông. Chúng ta cần nhìn nhận ra rằng đôi khi điều khó nhất không phải là làm một công việc lớn lao, nhưng là chiến thắng chính mình trong những điều rất nhỏ: biết im lặng khi cần im lặng, biết nhường nhịn khi có bất đồng, biết nhận lỗi khi mình sai, biết vui vẻ khi phải trao lại một công việc đã gắn bó lâu năm.
Có những công việc chung ta đã quen thuộc, có những trách nhiệm chúng ta đã dành nhiều tâm huyết và công sức. Vì thế, khi phải chuyển giao cho người khác, có thể trong lòng mình vẫn còn một chút tiếc nuối, băn khoăn hoặc muốn mọi việc tiếp tục theo cách mình đã làm.
Nhưng mỗi người chúng ta cần hiểu rằng sứ vụ không phải là tài sản riêng của một cá nhân. Mình chỉ là người được Chúa và Hội Dòng trao phó một công việc trong một thời gian nhất định. Điều quan trọng không phải là mình có tiếp tục đảm nhận công việc ấy hay không, nhưng là công việc phục vụ dân Chúa có được tiếp tục và sinh hoa trái hay không.
Khổ chế còn là biết vui với chị em, bình an khi chuyển giao trách nhiệm và sẵn sàng để người khác có cơ hội phát triển khả năng của họ.
Đặc biệt, hình ảnh “cho Chúa mượn thân xác làm lễ vật thánh hóa” giúp chúng ta suy nghĩ thêm nhiều về ý nghĩa của sự tự hiến. Đời sống người nữ tu không chỉ dâng cho Chúa những giờ kinh nguyện hay những công việc lớn lao, nhưng là dâng chính con người mình, với sức khỏe, khả năng, thời gian và cả những giới hạn của mình. Mỗi người chúng ta muốn xin Chúa giúp tôi biết sống tinh thần khổ chế ấy trong những điều bình thường mỗi ngày, để không còn đặt cái tôi làm trung tâm, nhưng biết để tình yêu Đức Kitô hướng dẫn mọi chọn lựa và hành động.
5. TRỞ NÊN TRUNG GIAN VÀ HÒA GIẢI – ĐỂ CÁNH ĐỒNG SỨ VỤ TRỔ SINH HOA TRÁI
Sau khi được thanh luyện dưới chân Thập Giá và học cách chiến thắng chính mình, chúng ta còn được mời gọi bước ra cánh đồng sứ vụ với một thái độ mới: trở nên người xây dựng hiệp thông và hòa giải.
Thật vậy! Người nữ tu Mến Thánh Giá không chỉ được sai đi để làm một công việc, nhưng còn được sai đi để đem tình yêu, niềm hy vọng và sự bình an của Đức Kitô đến cho mọi người. Điều đó đòi hỏi mỗi người chúng ta phải biết dâng những lời kinh, những giọt nước mắt, những hy sinh âm thầm để cầu nguyện cho chị em và những người tôi gặp gỡ trong sứ vụ. Chúng ta cần biết xóa bỏ những đồn thổi, những lời nói gây chia rẽ, những định kiến và khoảng cách giữa người với người. Có khi chỉ cần một lời hỏi thăm, một nụ cười, một sự chủ động làm hòa hay một cử chỉ quan tâm cũng đủ phá vỡ bức tường im lặng giữa hai người. Có khi mỗi người chúng ta phải can đảm nhận phần thiệt về mình, bỏ qua một lời nói làm tổn thương để giữ gìn tình chị em. Lời Chúa trong thư Thánh Phaolô gửi tín hữu Êphêsô nhắc mỗi người chúng ta nhớ rằng chúng ta được mời gọi trở nên những người kiến tạo hòa bình và hiệp nhất. Vì thế, tôi không thể nói mình yêu mến Chúa mà lại thờ ơ trước những bất hòa trong cộng đoàn. Chúng ta cũng cần nhìn rộng hơn đến những người mình phục vụ, nhất là những người nghèo khổ, yếu thế, những người đang bị bỏ quên hoặc sống bên lề xã hội. Hiệp hành không dừng lại trong nội bộ cộng đoàn, nhưng còn mở rộng đến toàn thể Dân Chúa. Mỗi người chúng ta hiểu rằng sứ vụ chỉ thực sự sinh hoa trái khi tình yêu của Đức Kitô được thể hiện qua cách chúng ta hiện diện, lắng nghe, phục vụ và đồng hành với người khác.
6. TRỞ VỀ DƯỚI CHÂN THẬP GIÁ – ĐỂ ĐƯỢC BIẾN ĐỔI VÀ BẮT ĐẦU MỘT LỐI SỐNG MỚI
Cuối cùng, hành trình hiệp hành lại đưa chúng ta trở về dưới chân Thập Giá. Đây không phải là một sự trở về trong thất vọng hay mệt mỏi, nhưng là trở về để đặt lại mọi công việc, mọi hy sinh và những thao thức của mình trong tình yêu Thiên Chúa. Sau những ngày tháng phục vụ, sau những thành công và thất bại, sau những vui buồn và cả những va chạm trong đời sống cộng đoàn, chúng ta cần trở về với Chúa để được Người chữa lành và đổi mới. Mỗi người chúng ta cần học cách đặt lại mọi mỏi mệt, những tổn thương, những điều chưa được như ý dưới chân Chúa. Mỗi người cần thật lòng đón nhận chị em, biết quảng đại tha thứ và để nụ cười thay thế cho những bức tường im lặng. Chúng ta cũng nên nhận ra rằng hiệp hành không phải là một hành trình đã hoàn tất sau một buổi tĩnh tâm, nhưng là một chọn lựa cần được thực hiện mỗi ngày.
Mỗi ngày chúng ta lại được mời gọi bắt đầu lại: yêu thương hơn một chút, kiên nhẫn hơn một chút, biết lắng nghe hơn một chút và quảng đại hơn một chút. Dù tuổi tác, sức khỏe hay hoàn cảnh sứ vụ có thay đổi, chúng ta vẫn có thể tiếp tục sống tinh thần hiệp thông bằng lời cầu nguyện, những hy sinh và sự hiện diện yêu thương của mình. Không ai bị loại trừ khỏi sứ mạng của Hội Thánh, bởi mỗi người đều có một cách thế riêng để cộng tác vào công trình của Thiên Chúa.
Ý lực sống của tháng này: “Tôi sẽ dâng công việc nhỏ bé trong ngày để cầu nguyện cho Hội Thánh hiệp hành” trở thành lời nhắc nhở thiết thực cho tôi. Một việc làm âm thầm, một lần nhẫn nại, một sự nhường nhịn, một lời cầu nguyện cho chị em hay một sự đón nhận trong bình an đều có thể trở thành của lễ dâng lên Chúa.
XIN CHO CON BIẾT CÙNG CHỊ EM BƯỚC ĐI TRONG TÌNH YÊU
Lạy Chúa Giêsu Kitô Chịu-Đóng-Đinh, nhìn lại hành trình đời dâng hiến, con nhận ra mình đã được Chúa yêu thương, dẫn dắt và nâng đỡ qua biết bao con người, biết bao biến cố và những sứ vụ khác nhau. Có những lúc con vui mừng, hăng say phục vụ; nhưng cũng có những lúc con mệt mỏi, yếu đuối, chưa đủ bao dung và quảng đại để sống trọn vẹn tinh thần hiệp thông với chị em.
Hôm nay, trước mặt Chúa, con xin được nhìn lại chính mình với tất cả sự chân thành. Xin tha thứ cho những lần con đã sống bên cạnh chị em nhưng chưa thực sự bước vào cuộc đời của họ; những lần con nói nhiều hơn lắng nghe, đòi hỏi nhiều hơn trao ban, muốn được cảm thông nhưng lại chưa biết cảm thông với người khác. Xin chữa lành những khoảng cách, những tổn thương và những điều còn vướng mắc trong lòng con. Xin cho con biết trở về dưới chân Thập Giá mỗi ngày, để học nơi Chúa tình yêu tự hiến, sự khiêm nhường và lòng quảng đại. Xin cho con biết trân trọng những khác biệt, nhận ra những ân huệ Chúa ban nơi từng chị em, biết nâng đỡ người yếu đuối, khích lệ người đang nản lòng và vui mừng khi thấy chị em được trao phó những công việc tốt đẹp. Xin cho con biết sống tinh thần hiệp hành không chỉ bằng lời nói, nhưng bằng chính đời sống của mình: biết lắng nghe, biết đón nhận, biết cộng tác, biết chia sẻ trách nhiệm và biết cùng nhau phân định để tìm kiếm thánh ý Chúa. Và xin cho con, người nữ tu Mến Thánh Giá, luôn biết nhìn lên Đức Giêsu Kitô Chịu-Đóng-Đinh để học nơi Người tinh thần tự hiến. Dù được sai đến nơi nào, dù đảm nhận công việc gì, dù còn hoạt động hay đã bước vào tuổi nghỉ dưỡng, xin cho con vẫn luôn ý thức rằng mình còn một sứ vụ: sứ vụ yêu thương, cầu nguyện, nâng đỡ và xây dựng sự hiệp thông. Bởi sau cùng, điều còn lại không phải là con đã làm được bao nhiêu công việc, đã đi qua bao nhiêu nơi hay được bao nhiêu người ghi nhận, nhưng là con đã sống thế nào để qua sự hiện diện của mình, người khác có thể cảm nhận được tình yêu của Thiên Chúa. Xin cho mỗi chị em chúng con biết cùng nhau bước đi, không ai bị bỏ lại phía sau, không ai cảm thấy mình bị lãng quên, nhưng tất cả đều được đón nhận, được yêu thương và được nâng đỡ trong cùng một lý tưởng Mến Thánh Giá. Amen.
P/s: Bài viết cảm nghiệm được rút ra dựa trên ý tưởng đề tài Tĩnh tâm tháng của Hội Dòng và của nhóm các cộng đoàn vùng Bảo Lộc.
Ter.XL