[…]

3. CÁC HÌNH THỨC ĐỐI THOẠI

42. Các hình thức đối thoại

Có nhiều hình thức đối thoại liên tôn khác nhau. Sẽ rất hữu ích nếu nhắc lại những hình thức đã được đề cập trong văn kiện năm 1984 của Hội đồng Tòa Thánh về Đối thoại Liên tôn (x. các số 28-35). Văn kiện này nêu ra bốn hình thức, mà không hề có ý định thiết lập bất kỳ thứ tự ưu tiên nào giữa chúng:

a) Đối thoại qua cuộc sống: trong đó mọi người nỗ lực sống với tinh thần cởi mở và tình láng giềng, cùng chia sẻ những niềm vui và nỗi buồn, cũng như những vấn đề và mối bận tâm nhân sinh của mình.

b) Đối thoại qua hành động, trong đó các Kitô hữu và những người khác cùng hợp tác vì sự phát triển toàn diện và sự giải phóng con người.

c) Đối thoại qua trao đổi thần học, trong đó các chuyên gia tìm cách đào sâu sự hiểu biết về di sản tôn giáo của mình, đồng thời trân trọng các giá trị tâm linh của nhau.

d) Đối thoại qua kinh nghiệm tôn giáo, trong đó các cá nhân, vốn bén rễ sâu vào truyền thống tôn giáo riêng của mình, cùng chia sẻ những phong phú tâm linh của mình, chẳng hạn như về cầu nguyện và chiêm niệm, đức tin và các phương thế tìm kiếm Thiên Chúa hoặc Đấng Tuyệt Đối.

43. Sự tương tùy giữa các hình thức đối thoại khác nhau

Chúng ta không nên bỏ quên sự đa dạng của các hình thức đối thoại này. Nếu chỉ gói gọn trong các trao đổi thần học, đối thoại có thể dễ dàng bị xem như một thứ “xa xỉ” trong sứ mạng của Giáo hội, một lĩnh vực chỉ dành riêng cho các chuyên gia. Ngược lại, dưới sự hướng dẫn của Đức Giáo hoàng và các Giám mục, mọi Giáo hội địa phương cùng tất cả các thành viên trong các Giáo hội ấy đều được mời gọi tham gia đối thoại, dù cách thức thực hiện có thể khác nhau. Hơn nữa, các hình thức đối thoại này còn có mối liên hệ mật thiết với nhau. Những tiếp xúc trong đời sống thường nhật và sự dấn thân chung vào các hoạt động thực tiễn thường sẽ mở đường cho sự hợp tác nhằm thúc đẩy các giá trị nhân bản và tâm linh; chúng cũng có thể dẫn đến việc chia sẻ những kinhnghiệm tôn giáo, nhằm giải đáp những vấn đề lớn lao mà các hoàn cảnh sống luôn khơi gợi trong tâm trí con người (xem NA 2). Những trao đổi ở cấp độ kinh nghiệm tôn giáo có thể thổi luồng sinh khí mới vào các cuộc thảo luận thần học. Đến lượt mình, các cuộc trao đổi này có thể soi sáng cho kinh nghiệm đó và thúc đẩy các mối liên hệ gần gũi hơn.

44. Đối thoại và sự giải phóng con người

Cần nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại đối với sự phát triển toàn diện, công bằng xã hội và sự giải phóng con người. Với tư cách là những chứng nhân của Đức Kitô, các Giáo hội địa phương được mời gọi dấn thân vào tiến trình này một cách vô vị lợi và công tâm. Cần phải lên tiếng bảo vệ các quyền con người, công bố những đòi hỏi của công lý và tố cáo sự bất công, không chỉ khi chính các thành viên trong cộng đoàn mình trở thành nạn nhân, nhưng còn độc lập với niềm tin tôn giáo của các nạn nhân. Cũng cần phải cùng nhau nỗ lực giải quyết những vấn đề lớn đang đặt ra cho xã hội và thế giới, cũng như trong việc giáo dục vì công lý và hòa bình.

45. Đối thoại và văn hóa

Một bối cảnh khác mà ở đó đối thoại liên tôn trở nên cấp thiết ngày nay chính là bối cảnh văn hóa. Văn hóa có phạm vi rộng hơn tôn giáo. Theo một quan niệm, có thể nói tôn giáo đại diện cho chiều kích siêu việt của văn hóa, và một nghĩa nào đó, chính là linh hồn của văn hóa. Các tôn giáo chắc chắn đã góp phần vào sự tiến bộ của văn hóa cũng như việc xây dựng một xã hội nhân văn hơn. Tuy nhiên, đôi khi các thực hành tôn giáo lại gây ra ảnh hưởng làm tha hóa văn hóa. Ngày nay, một nền văn hóa thế tục độc lập có thể đóng vai trò quan trọng trong việc nhìn nhận và phản biện các yếu tố tiêu cực tồn tại trong một số tôn giáo. Vấn đề này khá phức tạp, bởi vì nhiều truyền thống tôn giáo khác nhau có thể cùng tồn tại trong một khuôn khổ văn hóa, trong khi ngược lại, một tôn giáo duy nhất cũng có thể được biểu hiện thông qua những bối cảnh văn hóa khác nhau. Hơn nữa, những khác biệt về tôn giáo cũng có thể dẫn đến sự hình thành các nền văn hóa riêng biệt ngay trong cùng một khu vực.

46. ​​Những căng thẳng và xung đột

Sứ điệp Kitô giáo ủng hộ nhiều giá trị vốn được tìm thấy và được sống trong sự khôn ngoan cũng như di sản phong phú của các nền văn hóa, nhưng sứ điệp này cũng có thể đặt vấn đề đối với những giá trị vốn đã được một nền văn hóa chấp nhận. Một cuộc đối thoại nghiêm túc đòi hỏi phải nhận biết và chấp nhận các giá trị văn hóa vốn tôn trọng phẩm giá con người cùng vận mệnh siêu việt của họ. Tuy nhiên, cũng có trường hợp một vài khía cạnh trong các nền văn hóa Kitô giáo truyền thống lại bị thách thức bởi văn hóa địa phương thuộc các truyền thống tôn giáo khác (xem EN 20). Trong mối quan hệ phức tạp này giữa văn hóa và tôn giáo, đối thoại liên tôn ở bình diện văn hóa đóng vai trò vô cùng quan trọng. Mục tiêu của đối thoại này là loại bỏ những căng thẳng, xung đột và các nguy cơ đối đầu thông qua việc tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nền văn hóa tôn giáo khác nhau trong một khu vực nhất định. Đối thoại có thể góp phần thanh lọc các nền văn hóa khỏi những yếu tố làm mất đi phẩm giá con người, từ đó trở thành tác nhân thúc đẩy sự biến đổi. Nó cũng có thể góp phần duy trì một số giá trị văn hóa truyền thống vốn đang bị đe dọa bởi tính hiện đại và xu hướng cào bằng mà quá trình quốc tế hóa thiếu chọn lọc có thể mang lại.

[…]

Nguồn: xuanbichvietnam.net/