Một cáo buộc do Giám mục người Mỹ Robert Barron đưa ra đã thu hút hơn 900.000 lượt xem trên mạng. Trên các mạng xã hội của mình, vị Giám mục này đã chỉ trích gay gắt Đức Hồng y Jean-Paul Vesco, Tổng Giám mục giáo phận Alger, dựa trên một cuộc phỏng vấn mà ngài đã thực hiện với CathoBel. Tuy nhiên, trong khi trích dẫn đầu tiên được cho là của Đức Hồng y, liên quan đến việc Giáo hội mời gọi cải đạo, đã bị tách khỏi ngữ cảnh, thì trích dẫn thứ hai thậm chí còn không hề xuất hiện trong phát biểu của Đức Hồng y. Vậy, chuyện gì đã thực sự xảy ra?
Đó là một trong những tiếng nói có tầm ảnh hưởng lớn nhất trong Công giáo đương đại. Với cương vị Giám mục Giáo phận Winona-Rochester (tại Hoa Kỳ), Đức Giám mục Robert Barron còn là nhân vật có lượng người theo dõi đông đảo nhất trong Giáo hội trên toàn thế giới, chỉ đứng sau Đức Giáo hoàng. Tổng cộng, ngài có hơn 5 triệu người theo dõi trên các nền tảng mạng xã hội khác nhau. Ngài cũng là người đứng đầu tổ chức Word on Fire – một quyền lực truyền thông Công giáo thực thụ.
Có thể nói rằng mỗi khi vị Giám mục này lên tiếng trên mạng, ngài luôn biết cách để thu hút sự lắng nghe. Ngài chưa bao giờ ngần ngại ra trước tiền tuyến, điều này thể hiện rõ qua những lần ngài lên tiếng chỉ trích Thượng Hội đồng về tính hiệp hành, Thế vận hội Olympic Paris, và thậm chí cả ca khúc “Imagine” của John Lennon, bài hát từng được trình diễn tại tang lễ của Jimmy Carter.
Một tweet cáo buộc Đức Hồng y Vesco, được làn truyền nhanh chóng
Vào thứ Năm, ngày 29/10, một Hồng y được biết đến nhiều đã trở thành tâm điểm chỉ trích từ Đức Giám mục Robert Barron. “Chà, hóa ra một Hồng y đang đưa ra một quan niệm khá gây hoang mang về việc loan báo Tin Mừng,” Đức Giám mục người Mỹ, một nhân vật có tầm ảnh hưởng trên mạng xã hội, viết trong một bài đăng trên tài khoản X của mình. Ngài nêu đích danh “Hồng y Jean-Paul Vesco, đến từ Algérie “, người được cho là đã khẳng định gần đây rằng “Giáo hội không ở đó để cải đạo” và “các Kitô hữu nên tiếp cận các tôn giáo khác bằng tinh thần huynh đệ thay vì tìm cách đạt được các cuộc cải đạo“.
Đức Giám mục Robert Barron phản ứng trước hai trích dẫn này bằng sự kinh ngạc : “Xin lỗi, nhưng… cái gì vậy?“, trước khi bảo vệ sự cần thiết của việc cải đạo trong công cuộc loan báo Tin Mừng. Ngài lập luận: “Lần cuối tôi xác nhận, Đấng Sáng lập đã tuyên bố: ‘Thầy đã được trao toàn quyền trên trời dưới đất. Vậy anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ, làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, dạy bảo họ tuân giữ mọi điều Thầy đã truyền cho anh em’. Đối với tôi, điều đó chẳng khác nào là việc cải đạo“. Tại Hoa Kỳ, từ lâu Đức Giám mục Barron đã lên tiếng phản đối những nỗ lực tách rời việc loan báo Tin Mừng khỏi viễn cảnh cải đạo. “Từ khi nào mà ‘việc cải đạo’ lại trở thành một từ thô thiển?”, ngài tự hỏi vào năm 2023, khi trở về sau Ngày Giới trẻ Thế giới tại Lisbonne.
Trong phần còn lại của bài tweet của mình, ngài trích dẫn những đoạn từ thư thứ nhất của thánh Phaolô gửi tín hữu Côrintô, chẳng hạn như câu: “Khốn cho tôi nếu tôi không rao giảng Tin Mừng!” (1 Cr 9,16), rồi kết thúc bằng một lời châm chích đầy khiêu khích, có lẽ nhắm vào Đức Hồng y Vesco: “Nếu tôi thực sự nghĩ rằng Giáo hội không tồn tại để dẫn đưa con người đến với Chúa Kitô, thì tôi sẽ từ chức và đi tìm một công việc lương thiện thực sự rồi.”
Tại thời điểm viết bài này, bài đăng của Đức Giám mục Robert Barron đã thu hút hơn 900.000 lượt xem, cùng với vô số lượt đăng lại, chia sẻ và các bài viết khác, đặc biệt là từ trang tin tức Tribune Chrétienne của Pháp. Đây là một lượng khán giả đáng kể cho một lời cáo buộc… thực sự chẳng mấy thích đáng. Xin giải thích.
Hai trích dẫn bị tách khỏi ngữ cảnh, thậm chí một trong số đó còn bị cắt xén trắng trợn!
Điểm mấu chốt trong lời phát biểu này của Đức Giám mục, đó là câu nói đầu tiên được gán cho Đức Hồng y Vesco – “Giáo hội không ở đó để cải đạo” – đã bị lược bỏ một phần thiết yếu khỏi ngữ cảnh của nó. Tại CathoBel, chúng tôi nhận ra điều này ngay lập tức, vì trích dẫn đó được lấy từ một cuộc phỏng vấn do nhà báo Christophe Herinckx của chúng tôi thực hiện với Đức Tổng Giám mục giáo phận Alger vào ngày 25/9, tại tu viện Dòng Đa Minh ở Brussels. Mặc dù Đức Hồng y quả thực đã nói câu đó trong cuộc phỏng vấn, nhưng đó là lời hồi đáp cho một vấn đề thuộc về cộng đồng Công giáo tại Algérie. Đức Hồng y chia sẻ với chúng tôi:
“Kể từ khi Algérie được độc lập, một trong những thách thức, đó là làm sao để trở thành hết sức có thể một Giáo hội công dân, một Giáo hội hòa nhập vào đời sống của đất nước. Nhất là, chúng tôi không được trở thành một cộng đồng khép kín. Đó sẽ không còn là Giáo hội. Chúng tôi là Giáo hội của dân tộc này. Không phải là một Giáo hội chiêu dụ tín đồ, không phải là một Giáo hội ở đó để cải đạo, nhưng là một Giáo hội khát vọng trở thành một trong các thành phần của dân tộc này.”
Dù mỗi người đều có quyền tự do đưa ra ý kiến về chứng từ tại thực địa này của Đức Hồng y Vesco, nhưng phải thừa nhận rằng đoạn trích trên sẽ mang một ý nghĩa hoàn toàn khác nếu bị tách khỏi bối cảnh của Algérie. Khi đọc dòng tweet của Đức Giám mục Barron, người ta có thể tin rằng Đức Hồng y đang đặt nghi vấn về sứ mạng loan báo Tin Mừng của Giáo hội hoàn vũ. Tuy nhiên, trong cuộc phỏng vấn của chúng tôi, ngài đang đề cập cụ thể đến những thách thức của Giáo hội Công giáo tại Algérie, vốn “bén rễ trong một quốc gia mà số lượng Kitô hữu của đất nước tuy ít ỏi, nhưng vẫn hiện diện“. Một hoàn cảnh đặc thù mà, theo ngài, đang cho thấy một thách thức to lớn về “tính liên văn hóa và sự hội nhập văn hóa“.
Trích dẫn thứ hai… chẳng phải là một trích dẫn!
Tiếp đến, chúng ta hãy cùng xem xét trích dẫn còn lại đang được đặt vấn đề: “Người Kitô hữu nên tiếp cận các tôn giáo khác bằng tinh thần huynh đệ thay vì tìm cách đạt được các cuộc cải đạo.” Theo bài đăng trên X của Đức Giám mục Robert Barron, đây là điều mà ĐHY Jean-Paul Vesco đã thúc đẩy. Phải thú thật, về trích dẫn này, chúng tôi đã không hiểu được ngay lập tức rằng nó cũng bắt nguồn từ chính cuộc phỏng vấn của chúng tôi. Vậy mà…
Trong phần dành cho đối thoại giữa Kitô giáo và Hồi giáo, Đức Hồng y người Pháp gốc Algérie đặt ra câu hỏi: liệu các Kitô hữu cần “coi mình như một pháo đài đang bị bao vây“, hay “chọn tình huynh đệ“? Ngài ủng hộ chọn lựa thứ hai: “Các Kitô hữu có một quân bài khác để thực hiện thay vì tái thiết lập một chế độ Kitô giới (un régime de chrétienté). Tất nhiên, cần phải có những đối tác cho việc đó, nhưng đối với tôi, sự đánh cuộc cần phải làm chính là sự đánh cuộc của tình huynh đệ. Trong các tôn giáo độc thần, việc chiêu dụ tín đồ (prosélytisme*) là một liều thuốc độc, bởi vì nó hàm ý coi tôn giáo của người khác là sai lạc.”
Như vậy, người ta quả thực có thể tìm thấy các khái niệm về tình huynh đệ và chiêu dụ tín đồ trong những phát biểu của ngài. Nhưng không thể tìm thấy chính xác cách diễn đạt mà Đức Giám mục Barron đã trích dẫn. Nó bắt nguồn từ đâu? Từ một cuộc phỏng vấn trước đó của Đức Hồng y chăng? Từ một phương tiện truyền thông khác? Từ nhưng kho lưu trữ khác? Chúng ta vẫn còn lâu mới biết được câu trả lời.
Cuối cùng, vì chính trang web bảo thủ Ad Vaticanum là nơi cung cấp manh mối này. Vài giờ trước khi dòng tweet của Đức Giám mục Barron được đăng tải, cơ quan truyền thông Công giáo theo khuynh hướng duy truyền thống này đã đăng một bài viết về cuộc phỏng vấn của chúng tôi, trích dẫn rõ ràng CathoBel. Trong đoạn tóm tắt mở đầu bài viết của họ, chúng ta có thể đọc thấy: Đức Hồng y Jean-Paul Vesco đã tuyên bố rằng Giáo hội “không ở đó để cải đạo”, cho rằng việc chiêu dụ tín đồ là một “liều thuốc độc”, và các Kitô hữu nên tiếp cận các tôn giáo khác bằng tinh thần huynh đệ thay vì tìm cách đạt được các cuộc cải đạo.
Thế đó, mọi chuyện trở nên sáng tỏ: câu trích dẫn được gán cho Đức Hồng y Vesco trong bài tweet của Đức Giám mục Robert Barron hoàn toàn trùng khớp, từng chữ một, với một câu nằm trong phần tóm tắt mở đầu của bài viết trên Ad Vaticanum. Nói cách khác, một cách diễn đạt đầy thu hút, do một nhà báo soạn ra nhằm tóm tắt ý chính từ những phát biểu của Đức Hồng y, nay lại bị trình bày như là lời trích dẫn trực tiếp từ ngài. Đức Giám mục Barron thậm chí còn cất công thêm dấu ngoặc kép vào dòng tweet của mình. Tuy nhiên, chúng tôi nhấn mạnh: Đức Hồng y Vesco chưa bao giờ nói câu này trong cuộc phỏng vấn với chúng tôi, và cũng không hề thấy câu đó trong bất kỳ cuộc phỏng vấn nào khác hiện có trên mạng – thế mà, chúng tôi đã tìm kiếm rất lâu!.
Góc nhìn từ nhà báo của chúng tôi
Christophe Herinckx, nhà báo thực hiện cuộc phỏng vấn với Đức Hồng y Vesco, lấy làm tiếc trước những sai sót và cách tóm tắt vấn đề này. Ông cũng chỉ ra một sự nhầm lẫn sâu xa hơn trong cách tiếp cận của Đức Giám mục người Mỹ và các môi trường theo chủ nghĩa truyền thống: “Trên thực tế, Đức Giám mục Barron và những người theo chủ nghĩa truyền thống thường đánh đồng việc loan báo Tin Mừng với việc cải đạo, và việc loan báo Tin Mừng với việc chiêu dụ tín đồ. Đây không phải là những điều giống nhau.” Ông nói thêm: “Dù đúng là Chúa Kitô kêu gọi các Tông đồ ‘làm cho muôn dân trở thành môn đệ’ (x. Mt 28,19) và chính Người cũng kêu gọi sự hoán cải. Nhưng chúng ta hoán cải chính mình, chứ không phải hoán cải người khác! Đối với việc các Kitô hữu loan báo Tin Mừng, điều đó trước tiên ngang qua việc làm chứng cho tình yêu của Thiên Chúa, đặc biệt là thông qua tình huynh đệ dành cho tất cả mọi người. Theo nghĩa này, tình huynh đệ mang tính ngôn sứ, điều mà Đức Hồng y Vesco đã nói rất rõ ràng.”
Đức Hồng y Vesco: “Các tín hữu có những điều tốt đẹp hơn để làm thay vì tìm cách cải đạo lẫn nhau”
Trên tài khoản Facebook cá nhân, Đức Hồng y Vesco đã lên tiếng phản hồi về những tranh cãi này.
“Dù ai nghĩ gì đi nữa, thì Giáo hội đang giúp tôi sống chính là Giáo hội của thánh Gioan Phaolô II và cả tuyên bố liên tôn tại Assisi mà việc kỷ niệm 40 năm của nó vừa được mừng gần đây, đồng thời là một sự kiện mà Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã dự định tham dự; đó là Giáo hội của Đức Giáo hoàng Bênêđictô, vị Giáo hoàng cùng với Đức Hồng y Tauran đã thúc đẩy mối quan hệ với thế giới Hồi giáo mạnh mẽ hơn bất kỳ vị Giáo hoàng nào trước ngài; đó là Giáo hội của Đức Giáo hoàng Phanxicô, với Tuyên ngôn Abu Dhabi về Tình huynh đệ nhân loại, được ký kết cùng với Đại Imam của Al-Azhar vào ngày 4 tháng 2 năm 2019; và đó cũng là Giáo hội của Đức Giáo hoàng Lêô, với chuyến thăm Algérie và khoảnh khắc ngài thinh lặng cầu nguyện tại Đại Thánh đường Hồi giáo Alger, sát cánh bên vị lãnh đạo của thánh đường này.
Vâng, tôi tin rằng các tín hữu của ba tôn giáo độc thần có những điều tốt đẹp hơn để làm thay vì tìm cách cải đạo lẫn nhau; nhưng đúng hơn là chấp nhận một phần “không biết” về đức tin của người khác, đồng thời tôn trọng nhau trong đức tin riêng biệt của mình. Thế giới của chúng ta cần những tín đồ vừa vững vàng trong đức tin của chính mình, vừa nhìn nhận nhau là anh chị em trong cùng một nhân loại thiêng liêng“.
——————————————————————–
(*) Thuật ngữ prosélytisme (tạm dịch: chiêu dụ tín đồ) là một từ ngữ mà đặc biệt từ Đức Bênêđíctô XIV, đến Đức Phanxicô và Đức Lêô XIV hiện nay luôn bác bỏ trong việc loan báo Tin Mừng. Đối với các ngài, việc loan báo Tin Mừng luôn bằng sự thu hút, hấp dẫn (Attirance), chứ không phải bằng việc chiêu dụ tín đồ (ctcnd).
Nguồn: xuanbichvietnam.net/