Nguyễn Ngọc Tuyền biên dịch
Bộ phim ngắn của Matusda thực sự gây ấn tượng mạnh. Khi thực tại siêu thực dần trở thành hiện thực, Giáo hội sẽ ứng phó như thế nào?
Bộ phim ngắn của Matusda mang đến một thông điệp đầy sức nặng. Khi thực tại siêu thực dần trở thành hiện thực, Giáo hội sẽ ứng phó như thế nào? Tùy vào cách nhìn của mỗi người, tương lai có thể trông thật ảm đạm hoặc đầy hứa hẹn.
Trong bộ phim ngắn “Hyper-Reality”, nhà thiết kế Keiichi Matsuda hình dung một thế giới nơi trò chơi hóa, mạng xã hội và các chiến dịch quảng cáo kỹ thuật số đã hội tụ thành một không gian hình ảnh duy nhất, được phủ chồng lên môi trường xung quanh con người. Điều này làm mờ nhạt ranh giới giữa thế giới công nghệ và thế giới thực.
Nếu điều này nghe giống như khoa học viễn tưởng thì thực ra không phải, ít nhất là sẽ không còn như vậy lâu nữa. Các sản phẩm thực tế tăng cường như “HoloLens” của Microsoft và “Google Glass” của Google, dù Google Glass đã ngừng phát triển, vẫn hứa hẹn sẽ kết hợp thế giới ảo và thực trong những năm tới.
Nhưng Matsuda còn đẩy ý tưởng này đi xa hơn, biến nó thành một thứ gần như một câu chuyện kinh dị mang màu sắc phản địa đàng. Hãy cùng xem.
Chúng ta bước vào một trải nghiệm thị giác sống động và đầy hỗn loạn của Juliana Restrepo, một nhân viên “Job Monkey” khi cô đi xe buýt đến nơi làm việc với tư cách là người mua sắm hộ. Cô nhìn thấy các trò chơi, quảng cáo, thông báo và cả một “trình quản lý điểm thưởng” tất cả hòa quyện thành một dòng thác hình ảnh 3D với những màu sắc và hình khối chuyển động cuồn cuộn, phủ chồng lên không gian bên trong xe buýt.
Khi một “bậc thầy truyền cảm hứng” của công ty quở trách cô vì đi muộn, Restrepo tìm đến Google để đặt ra những câu hỏi hiện sinh lớn nhất mà tất cả chúng ta đều phải đối diện: “Tôi là ai? Tôi đang đi về đâu?” Nhưng cô chỉ nhận được những câu trả lời theo nghĩa đen và hời hợt nhất: Bạn chỉ là Juliana Restrepo bình thường, có ba người bạn và chưa đạt được thành tựu gì, và bạn đang đến San Antonio Exito để mua thực phẩm. Thế là cô đặt ra một câu hỏi khác: “Tôi có thể bắt đầu lại từ đầu không?” Một hộp thoại hiện ra: “Đặt lại căn tính của bạn? Hủy/Đặt lại.”
Câu hỏi về căn tính này lại trỗi dậy khi thị giác của Juliana bắt đầu gặp trục trặc trong một cửa hàng tạp hóa ngập tràn quảng cáo, và một nhân viên hỗ trợ khách hàng lại gọi cô là “Emilio”. Có vẻ như “tài khoản” của cô đang bị tấn công, khiến Juliana bị đẩy trở lại thực tại trần trụi khi lớp hình ảnh kỹ thuật số biến mất: một cửa hàng tạp hóa tẻ nhạt với những con người tẻ nhạt và cả âm thanh tẻ nhạt của tiếng trẻ con đang khóc. Juliana thở dài và chờ đợi.
Khi kết nối lại mạng, cô được hướng dẫn đi theo một vạch kẻ màu xanh dẫn đến trạm dịch vụ để xác thực thông tin “sinh trắc học” của mình. Nhưng tại đó, một cú dao đâm vào lòng bàn tay khiến cô rơi vào trạng thái hoảng loạn tột độ và mất đi ý thức về căn tính của chính mình. Cô quay lại và đối diện với bức tượng Đức Mẹ đặt nơi ngưỡng cửa. “Một cuộc đời mới đã bắt đầu!” tấm biển phía trên bức tượng viết như vậy. Juliana vội vã tiến về phía bức tượng để “làm lại từ đầu”, và không gian thị giác của cô một lần nữa tràn ngập những hình ảnh và màu sắc 3D sống động. Cô xin gia nhập Công giáo bằng cách vuốt theo hình một cây thánh giá, và nhận được một danh sách các việc cần làm hoàn toàn khác biệt: xưng tội, tham dự Thánh lễ, chịu phép Rửa tội, bố thí cho người nghèo, làm việc thiện nguyện và loan báo lời Chúa.
Hình ảnh Chúa Kitô đã xuất hiện hai lần trước đó trong video: một lần trên xe buýt và một lần trên đường phố Medellín, ngay trước khi lòng bàn tay cô bị đâm. Cũng dễ bị bỏ qua không kém là chi tiết tham chiếu đến đoạn Kinh Thánh 2 Côrintô 5,17 tại tấm biển phía trên bức tượng. (“Cho nên, phàm ai ở trong Đức Ki-tô đều là thụ tạo mới. Cái cũ đã qua, và cái mới đã có đây rồi”)
Sự chuyển hướng mang tính biểu tượng của Juliana sang Công giáo trong bộ phim ngắn này gợi nhiều tò mò hơn là phản cảm. Trong một cuộc phỏng vấn, Matsuda giải thích rằng video này nhằm mục đích đưa chủ nghĩa siêu tiêu dùng quá mức, chứ không phải đức tin, lên bàn cân phán xét:
Các ngành công nghiệp và những phương thức làm việc lâu đời có thể bị xóa bỏ chỉ trong vài năm,” ông giải thích, “và được thay thế bằng các hệ thống chưa được kiểm chứng hay chưa được quản lý. Trong kiểu chủ nghĩa tư bản tăng tốc này, người ta dễ dàng bỏ qua những tác động to lớn mà nó gây ra đối với đời sống thường nhật và nếp sinh hoạt của những con người bị cuốn vào các hệ thống đó. Trong thực tế, dường như trọng tâm nằm nhiều hơn ở việc tìm ra những cách thức mới để làm đảo lộn các ngành công nghiệp, thay vì cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân.
Sau đó, người phỏng vấn đặt câu hỏi về việc Juliana lựa chọn theo Công giáo trong bối cảnh này. Matsuda trả lời: “Juliana vốn rất thụ động, cô tiếp nhận những hệ thống niềm tin được đưa đến với mình, nhưng các tác động từ bên ngoài lại cho cô cơ hội để định hình lại bản thân. Tất nhiên, Công giáo có vị trí rất quan trọng trong cuộc sống của nhiều người dân Colombia và các khu vực khác tại Mỹ Latinh. Đồng thời, đây cũng là hệ thống niềm tin duy nhất đủ mạnh mẽ để đối trọng với chủ nghĩa tư bản tiêu dùng tân tự do.”
Trong một bài viết đáng suy gẫm được đăng vào năm ngoái, Tiến sĩ Eugene Gan lập luận rằng khát vọng hướng tới thực tại siêu thực của chúng ta, có vẻ như là điểm cuối của “chủ nghĩa tư bản tiêu dùng”, phản chiếu khao khát được hiệp thông với Thiên Chúa mà Giáo hội hướng con người đến. Cả hai đều được thúc đẩy hướng tới những điều vượt quá kinh nghiệm trần thế, bởi khát khao một điều gì đó còn thực hơn cả thực tại.
Tuy nhiên, với “Hyper-Reality”, Matsuda đặt ra một số câu hỏi đáng suy gẫm về vấn đề này. Khi thực tại siêu thực trở thành hiện thực, Giáo hội sẽ đáp lại như thế nào? Khi điều đó xảy ra, việc loan báo Tin Mừng và lòng mộ đạo sẽ diễn ra như thế nào? Giáo hội cần thay đổi điều gì hoặc giữ nguyên điều gì để vừa hiện diện trong thế giới mới này, vừa tiếp tục thực thi sứ mạng của mình?
Nhưng có lẽ câu hỏi lớn hơn là: Khi sự phát triển theo cấp số nhân của tự động hóa tiếp tục làm thay đổi xã hội và gia đình một cách sâu sắc, chẳng phải Giáo hội nên nói về vấn đề này nhiều hơn hay sao?
Nguồn: tgpsaigon.net/