Đó là một trong những điểm chính được nêu lên tại hội nghị ngày 01 tháng 8 diễn ra tại Đền thánh Quốc gia Thánh Gioan Phaolô II tại Washington, nhằm tìm hiểu về thông điệp gần đây của Đức Giáo Hoàng Magnifica Humanitas: Về việc bảo vệ con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo.

Peter Cooney, đồng sáng lập nền tảng trực tuyến Acutis AI – được đặt tên để kính nhớ Thánh Carlo Acutis và được xây dựng như một giải pháp Công giáo thay thế cho các hệ thống AI phổ biến, bằng cách cung cấp những câu trả lời dựa trên giáo huấn của Giáo hội – đã trình bày với các tham dự viên những nội dung chính xuyên suốt trong văn kiện của Đức Giáo hoàng Lêô.

Cooney, 21 tuổi, là sinh viên chuẩn bị năm cuối, chuyên ngành Kinh tế tại Đại học Dallas, nhận xét: “Ngài mở đầu bằng một lời khẳng định rất mạnh mẽ: Nhân loại đang đứng trước một lựa chọn mang tính bước ngoặt. Ngài đi thẳng vào vấn đề. Nếu nhìn vào những thông điệp khác, thông thường các ngài mở đầu nhẹ nhàng hơn nhiều. Vì thế, tôi nghĩ rằng ý mà Đức Giáo hoàng Lêô muốn nói với chúng ta là: Điều này rất quan trọng – hãy lắng nghe; hãy chú ý.”

Và quả thực có lý do để chúng ta phải chú ý, xét đến tốc độ AI đang lan rộng vào mọi lĩnh vực của đời sống thường nhật.

Công nghệ phát triển nhanh nhất

Cooney lưu ý rằng ngày 30 tháng 11 năm 2022, việc ra mắt ChatGPT, một chatbot sử dụng AI tạo sinh, được công bố trên nền tảng mạng xã hội Twitter, nay được gọi là X. Chỉ trong vòng năm ngày, ChatGPT đã có hơn một triệu người dùng; và hiện nay, chưa đầy bốn năm sau, số người dùng hoạt động hằng tháng đã vượt quá một tỷ.

“Đây là công nghệ phát triển nhanh nhất mà thế giới từng chứng kiến,” Cooney nói. “Và tôi nghĩ có một số điều cần lưu ý về công nghệ này khiến nó khác với những công nghệ trước đây.”

Theo anh ấy, một trong những điểm khác biệt là sự đa dạng của những người sử dụng AI, (mọi người từ trẻ em cho đến quân đội); sự tập trung quyền sở hữu AI (Cooney ước tính chưa đến 10 công ty đang sở hữu 95% thị trường hiện nay); và cuộc chạy đua cạnh tranh về AI giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc,(trong đó mục tiêu là vũ khí hóa công nghệ mạnh mẽ này).

Cooney nhấn mạnh: “Vì thế, điều chúng ta đang chứng kiến là một vài công ty tại hai quốc gia quyền lực nhất thế giới đang cạnh tranh để tạo ra những mô hình AI thông minh nhất, nhằm giành lợi thế quân sự, Và chính công nghệ ấy cũng đang hiện diện trên những chiếc Chromebook của trẻ em trong lớp học. Đây chính là thế giới mà Đức Thánh Cha đang đề cập đến.”

Tuy nhiên, Giáo hội Công giáo không phải là không có câu trả lời.

Một tiếng nói có thẩm quyền về luân lý

Với thông điệp này, Đức Giáo hoàng Lêô đã “xác lập Giáo hội như một tiếng nói có thẩm quyền về luân lý trong vấn đề này”, Cooney nhận định. “Điều đó cho các nhà lãnh đạo công nghệ một lý do chính đáng để đọc tiếp những gì ngài muốn nói.”

Theo Cooney, Đức Giáo Hoàng nêu bật ba mối nguy hiểm đặc biệt của AI: sự dễ dàng trong việc có được kết quả; ấn tượng về tính khách quan trong khi thực tế không hề có; và khả năng mô phỏng giao tiếp của con người.

AI thực sự có thể mang lại nhiều trợ giúp hữu ích. Tuy nhiên, Cooney đặt vấn đề: “Nếu chúng ta không còn tự mình suy nghĩ về mọi sự nữa mà cứ giao phó tất cả cho AI, thì chúng ta sẽ đánh mất khả năng tư duy – vốn là một phần rất lớn làm nên con người chúng ta.”

Anh ta cũng xác nhận rằng đối với AI, “mọi câu trả lời đều dựa trên xác suất. Về cơ bản, nó thực hiện các phép tính và tìm ra xác suất cao nhất để xác định từ tiếp theo là gì,” Cooney nói: “AI không trung lập.”

Về giao tiếp giữa con người với nhau, Cooney nói thêm: “Nếu không cẩn trọng, chúng ta có thể để AI dần dần lấy đi những mối tương quan nhân bản của mình… nó có thể làm suy thoái các mối tương quan giữa con người với nhau.”

Cooney nhận xét rằng Đức Giáo hoàng Lêô cho rằng những mối đe dọa này đang đặt sự thật, lao động và tự do vào tình trạng nguy hiểm.

Sự thật, bởi AI khuếch đại vấn đề thông tin sai lệch nhờ khả năng thao túng hình ảnh hoặc video; lao động, bởi việc sử dụng AI để thay thế người lao động có thể làm tổn hại đến phẩm giá con người của họ; và tự do, bởi con người rất dễ có cảm giác rằng mình đang tự do lựa chọn, trong khi những lựa chọn ấy thực tế lại chịu ảnh hưởng rất lớn từ AI.

Vẫn giữ niềm hy vọng

Tuy nhiên, Cooney khẳng định rằng cuối cùng, Đức Giáo hoàng Lêô vẫn là một con người của niềm hy vọng.

Cooney nhận xét: “Ngài không nói rằng chúng ta phải trốn tránh AI hay chạy xa khỏi nó. Ngài nhìn nhận tất cả những nguy hiểm cũng như tình trạng hỗn loạn và sợ hãi của thế giới, Nhưng ngài mời gọi chúng ta xây dựng. Ngài nói rằng, bất chấp vòng xoáy đi xuống này, chúng ta vẫn có thể nhận ra một phần lớn lao của nhân loại đang nỗ lực… để xây dựng Thành thánh.”

Lời mời gọi của Đức Giáo hoàng Lêô trong Magnifica Humanitas, khi trao phó cho con người sứ mạng đảm nhận vai trò của những môn đệ Đức Giêsu Kitô trong “thời đại chuyển đổi kỹ thuật số”, quả thực mang sức gợi mở sâu sắc.

Đức Giáo hoàng Lêô viết trong thông điệp: “Chúng ta đừng sợ phải làm bẩn đôi tay mình tại ‘công trường’ của thời đại chúng ta.” Ngài kêu gọi mọi người “đừng trở thành những khán giả thụ động trước những rạn nứt xã hội và văn hóa, cũng đừng chỉ là những người bình luận về những gì đang sụp đổ, nhưng hãy trở thành những người nam, người nữ sẵn sàng bước vào các công trường của lịch sử – các phòng thí nghiệm nghiên cứu, các công ty công nghệ, trường học, các phương tiện truyền thông, các định chế và cộng đồng địa phương – để xây dựng lại những gì đã sụp đổ và bảo vệ những gì đang bị đe dọa.”

Theo Cooney, lời mời gọi mà Đức Giáo hoàng Lêô gửi đến con người hôm nay là “xây dựng không sợ hãi, bảo vệ con cái chúng ta và phó thác mọi sự cho Đức Maria.”

Để sống lời mời gọi của Đức Giáo hoàng Lêô, Cooney đưa ra ba đề nghị cụ thể cho đời sống cá nhân.

Anh nói: “Chúng ta không thể sợ AI. Chúng ta phải học cách sử dụng nó – và học cách sử dụng nó cách đúng đắn,”

Anh cũng khuyến khích các bậc cha mẹ “hãy trò chuyện với con cái – và hãy trao đổi với nhà trường để tìm hiểu AI đang được sử dụng như thế nào. Bởi vì AI đang được sử dụng ở hầu như mọi trường học… điều quan trọng là các em phải hiểu nó hoạt động như thế nào, cũng như nhận biết rằng đôi khi nó có những vấn đề.”

Và cuối cùng, Cooney khuyên mọi người hãy cầu nguyện. Anh nói:

“Tôi muốn nói rằng, mỗi ngày hãy cố gắng đọc một vài kinh Kính mừng để cầu nguyện cho hòa bình thế giới, và cầu xin để thế giới có thể cùng nhau tìm ra cách giải quyết vấn đề này.”

Nguồn: hdgmvietnam.com/