Liên Hợp Quốc tổ chức Diễn đàn Khảo sát Quốc tế lần thứ hai về Di cư tại New York đến ngày 8 tháng Năm. Đây là một vấn đề gây tranh cãi trong một thế giới toàn cầu hóa, nơi bất bình đẳng ngày càng gia tăng. Việc áp dụng ở các quốc gia khác nhau, và các thực hành đang thay đổi rất nhanh chóng. Các tổ chức từ thiện đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về một hoàn cảnh tiếp tục xấu đi.
“Điều cấp bách nhất là đảm bảo an ninh cho các tuyến đường di cư vì chúng ngày càng trở nên nguy hiểm,” Amaya Valcarcel, luật sư biện hộ tại JRS (Cơ quan Người tỵ nạn của Dòng Tên) giải thích. “Đối với chúng tôi, các tổ chức Công giáo, phẩm giá của con người là điều quan trọng.” Trên tuyến đầu tại thực địa, các tổ chức từ thiện này có kinh nghiệm thực tiễn quý báu để chia sẻ với cộng đồng quốc tế. Kể từ ngày 5 tháng 5 tại New York, diễn đàn bốn năm một lần này đã quy tụ các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ từ các quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc, cũng như các thành viên của các cơ quan chuyên môn có tư cách quan sát viên tại Đại hội đồng, bao gồm cả Tòa Thánh.
Phẩm giá con người
“Có lẽ trên phạm vi toàn cầu, chúng ta nên nỗ lực hơn nữa để thúc đẩy công lý, bình đẳng và phát triển lớn hơn ở các quốc gia châu Phi này, để họ không cần phải di cư sang các nước khác,” Đức Giáo hoàng Lêô XIV đề nghị trên chuyến bay trở về Rôma vào ngày 24 tháng 4 năm 2026, sau chuyến đi đến châu Phi. Đức Giáo hoàng trả lời một câu hỏi về người di cư và tố giác sự ngược đãi đối với một số người. Ngài nói thêm: “Dù thế nào, họ là con người, và chúng ta phải đối xử với con người một cách nhân đạo, chứ không phải tệ hơn cả động vật”. “Ở đây có một thách thức rất lớn: một quốc gia có thể nói rằng họ không thể tiếp nhận thêm người nào nữa, nhưng khi những người này đến, họ là con người, và họ xứng đáng được tôn trọng như mọi con người khác vì phẩm giá của họ.”
Tuy nhiên, nhiều chính sách công ngăn cản hoặc ép buộc công dân chào đón người nước ngoài, những chính sách đã bị nhiều tổ chức chỉ trích. Ví dụ, tổ chức Caritas Internationalis kêu gọi chấm dứt việc hình sự hóa hành vi giúp đỡ người di cư. Tổ chức này đề cao quyền, thậm chí là “bổn phận pháp lý và đạo đức, để cứu sống người“. Theo tổ chức này, hơn 82.000 người di cư đã được báo cáo là thiệt mạng hoặc mất tích trên toàn thế giới kể từ năm 2014, với tỷ lệ tử vong kỷ lục trên các tuyến đường biển.
Nhiều nguyên nhân
Chiến tranh, bất bình đẳng kinh tế, biến đổi khí hậu… các yếu tố thúc đẩy sự di cư là rất nhiều. Trong lời kêu gọi gửi đến Diễn đàn Quốc tế, Caritas Internationalis trích dẫn Thông điệp Laudato si’ để nhắc nhở rằng môi trường xã hội và tự nhiên có mối liên hệ mật thiết và cùng nhau xuống cấp, đẩy những nạn nhân đầu tiên của những rối loạn này vào tình trạng di cư.
Tổ chức Caritas Internationalis hoan nghênh một “cơ hội quan trọng để các quốc gia giải quyết những thiếu sót trong việc thực thi và tái khẳng định cam kết của họ đối với quản trị di cư lấy con người làm trung tâm và ưu tiên nhân quyền”. Tổ chức Công giáo này kêu gọi các quốc gia thành viên xem xét các nguyên nhân gốc rễ của tình trạng di cư cưỡng bức và tìm kiếm các giải pháp ngoại giao.
Trong một thông cáo được công bố vào ngày 4 tháng 5, Tổ chức lấy làm tiếc “sự thụt lùi có hệ thống về các tiêu chuẩn bảo vệ, bao gồm cả các chương trình chống di cư” do các chính trị gia theo chủ nghĩa dân túy thực hiện. Tổ chức cũng lên án việc việc vượt ra ngoài biên giới “thông qua các thỏa thuận và việc cưỡng bức hồi hương vốn vi phạm nhân phẩm” và nhấn mạnh trách nhiệm đạo đức của các quốc gia.
Các giải pháp thay thế cho sự ngược đãi
Việc hòa nhập vào xã hội chỉ có thể thực hiện được khi tất cả người di cư đều được tiếp cận với chăm sóc sức khỏe, giáo dục và nhà ở. Những điều kiện tiếp nhận thiết yếu này cho phép họ sống và đóng góp đầy đủ cho xã hội. Việc đảm bảo các quốc gia tôn trọng quyền lao động của người di cư giúp ngăn ngừa tình trạng bóc lột người lao động và sự tham gia của họ vào nền kinh tế lén lút.
Tổ chức JRS báo động về những hậu quả tâm lý của việc di cư và đề xuất dịch vụ lắng nghe cho người di cư. Amaya Valcarcel giải thích : “Đó là sự hỗ trợ về mặt tâm lý và tinh thần cho những người đã bỏ lại tất cả mọi thứ phía sau, gia đình, cộng đồng của họ. Đây là những người đang chạy trốn và mang một vết thương.”
Bảo vệ trẻ em
Về phần mình, trước thềm diễn đàn, UNICEF đã chất vấn các bên tham gia quốc tế về những hậu quả của các biện pháp di cư đối với quyền của trẻ vị thành niên. Cơ quan bảo vệ trẻ em của Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng một số hệ thống “có nguy cơ khiến trẻ em bị tổn hại, bị tách khỏi gia đình và giảm khả năng tiếp cận các biện pháp bảo vệ”, đồng thời nêu ra ba ưu tiên: trẻ em không bao giờ bị tách khỏi gia đình, không bị bỏ tù và được đảm bảo quyền tiếp cận chăm sóc sức khỏe và giáo dục.
Chính Đức Giáo hoàng Lêô XIV đã nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ trẻ em. Ngài đã dành Ngày Thế giới Di cư và Tỵ nạn lần thứ 112, được tổ chức vào ngày 3 và 4 tháng Mười, cho chủ đề “Dù chỉ một trong những em nhỏ này“. Bằng sự lựa chọn này, ngài hướng sự chú ý của cộng đồng quốc tế đến nhu cầu cấp thiết phải tìm ra những cách thức hiệu quả để đảm bảo việc bảo vệ quyền và phẩm giá của những người dễ bị tổn thương nhất.
Nguồn: xuanbichvietnam.net/