CHÚA NHẬT 5 TN, A

BÀI ĐỌC I: Is 58, 7-10

Này đây Chúa phán: “Hãy chia bánh của ngươi cho kẻ đói, hãy tiếp nhận vào nhà ngươi những kẻ bất hạnh không nhà ở; nếu ngươi gặp một người trần truồng, hãy cho họ mặc đồ vào, và đừng khinh bỉ xác thịt của ngươi. Như thế, sự sáng của ngươi tỏ rạng như hừng đông, các vết thương của ngươi sẽ lành nhanh chóng; công lý của ngươi sẽ đi trước mặt ngươi, vinh quang của Chúa sẽ hậu thuẫn cho ngươi. Như thế, ngươi gọi, Chúa sẽ trả lời; ngươi la lên, Chúa sẽ phán: “Này Ta đây”. Nếu ngươi loại bỏ khỏi ngươi xiềng xích, cử chỉ hăm doạ, lời nói xấu xa, khi ngươi hy sinh cho người đói rách, và làm cho những người đau khổ được vui thích, thì ánh sáng của ngươi sẽ bừng lên trong bóng tối, và bóng tối sẽ trở thành như giữa ban ngày”.

BÀI ĐỌC II: 1 Cr 2, 1-5

Anh em thân mến, phần tôi, khi tôi đến với anh em, tôi không đến với uy thế của tài hùng biện hoặc của sự khôn ngoan; tôi đến công bố bằng chứng của Thiên Chúa. Thật vậy, tôi không cho là tôi biết điều gì khác giữa anh em, ngoài Chúa Giêsu Kitô chịu đóng đinh. Phần tôi, chính trong sự yếu hèn, sợ hãi và run rẩy mà tôi đã đến với anh em; lời tôi nói và việc tôi rao giảng không dựa vào những lời quyến rũ của sự khôn ngoan loài người, nhưng dựa vào sự giãi bày của thần trí và quyền năng, để đức tin của anh em không dựa vào sự khôn ngoan loài người, nhưng dựa vào quyền năng của Thiên Chúa.

PHÚC ÂM: Mt 5, 13-16

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Các con là muối đất. Nếu muối đã lạt, người ta biết lấy gì mà ướp cho mặn lại? Muối đó không còn sử dụng vào việc chi nữa, chỉ còn ném ra ngoài cho người ta chà đạp lên nó. “Các con là sự sáng thế gian. Một thành phố xây dựng trên núi, không thể che giấu được. Và người ta cũng không thắp đèn rồi để dưới đáy thùng, nhưng đặt nó trên giá đèn, hầu soi sáng cho mọi người trong nhà. Sự sáng của các con cũng phải chiếu giãi ra trước mặt thiên hạ, để họ xem thấy những việc lành của các con mà ngợi khen Cha các con trên trời”.

Suy Niệm 1: CHÚNG TA LÀ ÁNH SÁNG

Bài đọc 1 hôm nay trình bày cho chúng ta về sấm ngôn của Đức Chúa nói với con cái Israel về thái độ của họ trong thời gian lưu đày. Đối diện với sự chèn ép, họ kêu trách Chúa là đã không lắng nghe họ. Họ đưa ra những lý do thật hợp lý (Is 58:2-3). Đứng trước sự giả hình của họ, Đức Chúa đã vạch ra cho họ thấy những thái độ không đúng khi họ thực hiện các việc đạo đức để kêu lên danh Ngài (Is 58:3-4). Đây không phải là cách ăn chay mà Đức Chúa ưa chuộng. Cách ăn chay mà Đức Chúa ưa chuộng là: “Mở xiềng xích bạo tàn, tháo gông cùm trói buộc, trả tự do cho người bị áp bức, đập tan mọi gông cùm; là chia cơm cho người đói, rước vào nhà những người nghèo không nơi trú ngụ; thấy ai mình trần thì cho áo che thân, không ngoảnh mặt làm ngơ trước người anh em cốt nhục” (Is 58:6-7). Khi họ làm được như vậy, thì “ánh sáng ngươi sẽ bừng lên như rạng đông, vết thương ngươi sẽ mau lành. Đức công chính ngươi sẽ mở đường phía trước, vinh quang Đức Chúa bao bọc phía sau ngươi” (Is 58:8). Qua những điều này, Đức Chúa chỉ ra lối sống mà Ngài ưa thích là thực thi luật yêu thương và không làm những điều bất công với anh chị em của mình. Đây là lời khuyến cáo cho mỗi người chúng ta vì chúng ta thường chú trọng đến vẻ bề ngoài của việc ăn chay mà quên đi tinh thần của việc ăn chay chính là yêu thương: Ai ăn chay mà không yêu thương anh chị em mình, thì đó không phải là ăn chay thật trước mặt Thiên Chúa. Ngôn sứ Isaia tiếp tục nói cho dân Israel lời sấm Đức Chúa về việc làm thế nào để lời kêu cầu của họ được nhận lời và ánh sáng ngươi sẽ chiếu toả trong bóng tối,
và tối tăm của ngươi chẳng khác nào chính ngọ, đó là, họ phải “loại khỏi nơi ngươi gông cùm, cử chỉ đe doạ và lời nói hại người, nếu ngươi nhường miếng ăn cho kẻ đói, làm thoả lòng người bị hạ nhục” (Is 58:9-10). Đây cũng chính là điều Đức Chúa mời gọi mỗi người chúng ta trong từng ngày sống. Ngài mời gọi chúng ta “loại bỏ” những gì là không hay không đẹp, để “mặc lấy” (hay thực hiện) những điều mang đầy tình bác ái và tha thứ.

Thánh Phaolô, trong bài đọc 2, trình bày cho các tín hữu Côrintô biết đâu là nội dung chính của sứ điệp Tin Mừng của Ngài. Sứ điệp Tin Mừng này không cần lời lẽ hùng hồn hoặc triết lý cao siêu để loan báo, nhưng cần đời sống khiêm nhường hoàn toàn tín thác và dễ dạy với Chúa Thánh Thần. Thánh Phaolô cũng chỉ rõ lý do tại sao sứ điệp này không cần dựa vào lời lẽ hùng hồn và triết lý cao siêu để loan báo, đó là để “đức tin của anh em mới không dựa vào lẽ khôn ngoan người phàm, nhưng dựa vào quyền năng Thiên Chúa” (1 Cr 2:5). Điều này nhắc nhở chúng ta về lối suy nghĩ thông thường của mình là phải nói hay, nói giỏi mới có thể thu hút người khác đến với Chúa. Nói hay nói giỏi là một món quà, nhưng điều đó có thể đưa chúng ta đến cám dỗ quy chiếu mọi thành công trong việc rao giảng về mình. Điều quan trọng trong việc rao giảng Tin Mừng là đời sống khiêm nhường, vì chỉ có khiêm nhường tự hạ chúng ta mới hiểu được mầu nhiệm của Thiên Chúa, mới hiểu được nội dung chính của sứ điệp Tin Mừng, đó là Đức Giêsu Kitô chịu đóng đinh chứ không phải một mớ kiến thức của con người: “Vì hồi còn ở giữa anh em, tôi đã không muốn biết đến chuyện gì khác ngoài Đức Giêsu Kitô, mà là Đức Giêsu Kitô chịu đóng đinh vào thập giá. Vì thế, khi đến với anh em, tôi thấy mình yếu kém, sợ sệt và run rẩy” (1 Cr 2:2-3). Mầu nhiệm thập giá là mầu nhiệm tự hạ [kenosis]. Sứ điệp Tin Mừng, sứ điệp yêu thương đạt đến đỉnh cao nơi hình ảnh Đức Kitô chịu đóng đinh: “Không có tình yêu nào cao cả hơn tình yêu của người hy sinh mạng sống vì bạn hữu mình” (Ga 15:13). Trên thập giá, tình yêu của Thiên Chúa được mạc khải cách trọn vẹn nhất. Để loan báo sứ điệp tình yêu này, chúng ta không cần lời nói hoa mỹ của con người, chúng ta chỉ cần đời sống yêu thương, khiêm nhường hoàn toàn tín thác vào Chúa.

Thánh Mátthêu đã lấy những câu nói từ Chúa Giêsu trong trình thuật Tin Mừng hôm nay (x. Mc 9:50; 4:21; Lc 8:16; 11:33; 14:34-35), sử dụng hình ảnh muối và ánh sáng, và áp dụng chúng cho thính giả của bài giảng. Trong thời gian đó, Pliny viết: “Không có gì hữu dụng cho bằng muối và ánh sáng.” Thánh Mátthêu nhấn mạnh đến việc gọi thính giả cách cá vị qua việc lặp đi lặp lại “anh em” và “của anh em.” Thật ra, Ngài nói với các môn đệ: mặc dù bị bách hại, anh [chị] em có một ơn gọi cho thế gian.

Điều đầu tiên là Chúa Giêsu dùng hình ảnh muối để ví các môn đệ của mình: “Chính anh em là muối cho đời. Nhưng muối mà nhạt đi, thì lấy gì muối nó cho mặn lại? Nó đã thành vô dụng, thì chỉ còn việc quăng ra ngoài cho người ta chà đạp thôi” (Mt 5:13). Theo nghĩa hẹp, muối không thể mất đi vị của mình và mãi mãi là muối. Nhưng trong Do Thái Giáo, muối có thể trở thành thứ không trong sạch và cần phải bị quăng ra ngoài. Muối vừa là một trong các gia vị làm cho thức ăn đậm đà, vừa là đồ bảo quản để cho thức ăn không bị hư thối. Vì vậy, muối là một vị thầy tuyệt vời. Lối diễn tả về định mệnh của muối sử dụng hình ảnh về sự phát xét của Thiên Chúa. Những chi tiết trên khuyến cáo chúng ta về lối sống của mình. Mỗi người chúng ta được mời gọi không chỉ làm cho cuộc sống thêm tươi đẹp mà còn bảo vệ cuộc sống tươi đẹp đó khỏi những tấn công của những lối sống đi ngược với Tin Mừng.

Hình ảnh thứ hai được Chúa Giêsu sử dụng để nói về ơn gọi của các môn đệ trong thế gian là ánh sáng: “Chính anh em là ánh sáng cho trần gian. Một thành xây trên núi không tài nào che giấu được. Cũng chẳng có ai thắp đèn rồi lại để dưới cái thùng, nhưng đặt trên đế, và đèn soi chiếu cho mọi người trong nhà. Cũng vậy, ánh sáng của anh em phải chiếu giãi trước mặt thiên hạ, để họ thấy những công việc tốt đẹp anh em làm, mà tôn vinh Cha của anh em, Đấng ngự trên trời” (Mt 5:14-16). Hình ảnh ánh sáng được áp dụng cho Thiên Chúa, cho Israel (x. Rom 2:19). Trong Tân Ước, ánh sáng được áp dụng cho Chúa Giêsu (x. Mt 4:16; Lc 1:79; 2:32; Phil 2:15; Eph 5:8). Hình ảnh “một thành xây trên núi” được lấy từ sách Ngôn sứ Isaia (2:2-5). Nếu đây là một thành miền núi thuộc Galilê được ám chỉ đến, đối tượng chính có thể là thành Hippos; còn không là Giêrusalem. Với niềm tin, các môn đệ sẽ không bỏ đi sứ vụ của mình trên thế gian. Hình ảnh “thắp đèn để trên đế” giả định ngôi nhà một phòng ở Palestine, một cây đèn dầu bằng đất, và một bàn ăn. Hình ảnh này ám chỉ việc các môn đệ không sống cho chính mình, nhưng cho người khác. Thánh Mátthêu viết phần kết luận lấy từ những yếu tố thánh sử lấy được từ truyền thống: “Hãy để cho ánh sáng của anh em chiếu sáng.” Câu này chứa đựng một hành động cân bằng giữa làm việc tốt và không được tự hào hoặc tìm kiếm danh lợi. Cuộc sống của người môn đệ được diễn tả trong phần còn lại của bài giảng không được dẫn đến tình trạng vô tri, nhưng mang lại sự sám hối của nhiều người trở về với “Thiên Chúa là Cha của anh em ở trên trời.” Đây chính là đặc tính của Chúa Giêsu khi Ngài gọi Thiên Chúa là Cha. Tóm lại, Chúa Giêsu mời gọi các môn đệ sống thật với bản chất của mình: Là người, là người công giáo, là người đời, là tu sĩ, là giáo sĩ. Mỗi người phải sống đúng, sống thật với ơn gọi của mình. Nếu không, chúng ta sẽ trở nên vô dụng trước mặt Chúa và có thể nói là trở thành trò cười trước mặt thiên hạ.

Lm. Anthony, SDB.

………………………………

Suy Niệm 3: Sống xứng danh hiệu Kitô hữu 

Muối và ánh sáng là hai hình ảnh biểu trưng thật dễ hiểu. Cả hai đều biểu đạt cùng một ý nghĩa. Muối là chất liệu rẻ tiền, ánh sáng được ban tặng nhưng không, nhưng cả hai đều có sức tác dụng quan trọng trong phạm vi chung quanh nó. Muối dùng để ướp đồ ăn, làm cho thịt cá và nhiều thứ khác có thể để lâu hơn, không có muối thì nhiều thức ăn trở nên lạt lẽo, vô vị; mùa đông dùng muối rải trên đường để chống nước đóng băng; muối có thể dùng để sát trùng, tẩy uế, … Ánh sáng có sức làm lan toả sự ấm áp, con người có thể phơi quần áo, ngũ cốc và nhiều lương thảo ngoài trời, ngày nay con người có thể dùng thiết bị biến năng lượng của ánh sáng mặt trời thành điện.

Muối cho đời và ánh sáng cho trần gian – Cả hai là thứ hoàn toàn thiết yếu, không thể thiếu cho cuộc sống trên địa cầu! Không những thức ăn mà chính cơ thể của con người cũng cần đến muối. Dung dịch muối là một yếu tố đầu tiên và cần thiết dùng để điều chế thuốc. Không có ánh sáng thì con người, cây cỏ và muôn sinh vật không thể hình thành, phát triển và tồn tại. Bởi vì đây là những yếu tố thiết thực tối cần cho cuộc sống, hoàn toàn không thể hoán đổi và từ chối cho nên Đức Giêsu đã dùng làm hình ảnh diễn tả vai trò của người Kitô hữu trên thế giới này. Dù người ấy già hay trẻ, giầu hay nghèo, tất cả không loại trừ ai.

Muối cho đời và ánh sáng cho trần gian – Đây là một sứ mạng. Người Kitô hữu phải nỗ lực trở thành đuốc sáng chiếu soi và lan toả hơi ấm đến thế giới chung quanh mình. Qua cuộc sống của người Kitô hữu người lân cận có thể nhận biết ước muốn tốt đẹp của Thiên Chúa dành cho con người. Qua cách sống và xử sự của người Kitô hữu họ có thể cảm nhận được tình thương vô bờ của Thiên Chúa. Quả thực đây là một thách đố đầy vẻ hoàn mỹ mà Đức Giêsu đã đề ra cho chúng ta. Ai trong chúng ta cũng hiểu rõ, đây là một sứ mạng không dễ gì hoàn thành! Nhưng nếu không đủ can đảm thực hiện thì chúng ta nên tự nguyện chấp nhận bị tước đoạt danh hiệu Kitô hữu một cách vô điều kiện. Danh hiệu này đã thành vô nghĩa, trống không, giống như muối đã mất hương vị! Đức Giêsu tin tưởng rằng chúng ta có thể sống như thế. Ngài mong muốn chúng ta trở nên đuốc sáng chiếu soi người chung    quanh. Ngài tin tưởng chúng ta tha thiết muốn thuộc về Ngài. Ngài cũng giúp sức và ban tặng những mẫu gương để chúng ta học đòi bắt chước. Ngài tự giới thiệu mình trong Phúc âm thánh Gioan: “Tôi là ánh sáng thế gian.“ – Có nghĩa là thứ ánh sáng giúp chúng ta tìm được phương hướng, là thứ ánh sáng đem lại sự sống. Điều đáng ngạc nhiên là Đức Giêsu cũng nói giống như thế với chúng ta là những kẻ muốn dõi bước theo Ngài: “Anh em là ánh sáng cho trần gian.“ Giống như đèn đặt trên đế và nhờ vậy ánh sáng của anh em có thể chiếu sáng trước mặt mọi người. Ngài không muốn chúng ta sống lệ thuộc vào Ngài, nhưng Ngài ban cho chúng ta khả năng, chính bản thân mình trở nên ánh sáng.

Thế giới của chúng ta có đầy dẫy bất công, bạo lực, chiến tranh, khủng bố, nhưng “thà thắp nên một ngọn nến, còn hơn ngồi nguyền rủa bóng tối!“ Trong chúng ta chứa đầy khả năng thiên phú. Chúng ta có thể dùng nó để biến những thao thức của Đức Giêsu thành hiện thực. Thật đáng tiếc chúng ta thường để ánh sáng của mình dưới đáy thùng! Chúng ta không có đủ lòng tự tin nhìn nhận mình có thể yêu thương, có sức hấp dẫn và không ít tài vặt, … Chúng ta sợ bị người khác khinh chê, lắc đầu bỉu môi cười nhạo! Đây cũng là kinh nghiệm của chính bản thân tôi. Ngày nay tôi có thể điềm nhiên đứng một mình nơi cung thánh để giảng và dâng lễ. Lúc tôi còn nhỏ thì khác hẳn! Tôi là một đứa trẻ yếu đuối, nhát như thỏ đế. Lúc nào tôi cũng đỏ mặt tía tai mỗi khi đứng trước một cô gái, mỗi khi phải đọc sách thánh trước giáo dân. Lần đầu tiên tuy tôi có thể đọc đến hết nhưng hai chân run lập cập, toàn thân ướt đẫm mồ hôi, … Quả đúng là “văn ôn võ luyện“!

Kẻ góp công, người giúp của – Cuộc sống cộng đoàn sẽ thêm phần phong phú đa dạng khi tất cả dám mạo hiểm biến mình thành chút muối cho đời và ánh sáng cho trần gian. Qua chứng từ của cuộc sống chúng ta trở thành gia vị giúp cuộc sống chung thêm mặn nồng. Bắt đầu từ những công việc khiêm tốn nhưng dần dần chúng ta có thể biến đổi bộ mặt thế giới.

Lm. Phêrô Trần Minh Đức