BÀI ĐỌC I: Is 60, 1-6
Hãy đứng lên, hãy toả sáng ra, hỡi Giêrusalem! Vì sự sáng của ngươi đã tới, vì vinh quang của Chúa đã bừng dậy trên mình ngươi. Kìa tối tăm đang bao bọc địa cầu, vì u minh phủ kín các dân, nhưng trên mình ngươi Chúa đang đứng dậy, vì vinh quang của Ngài xuất hiện trên mình ngươi. Chư dân sẽ lần bước tìm về sự sáng của ngươi, và các vua hướng về ánh bình minh của ngươi. Hãy ngước mắt lên chung quanh, và hãy nhìn coi: tất cả những người đó đang tập họp, đang tìm đến với ngươi; các con trai của ngươi tự đàng xa đi tới, và các con gái ngươi đứng dậy từ khắp bên hông. Bấy giờ ngươi sẽ nhìn coi, và ngươi trở nên rực rỡ, tim ngươi sẽ rạo rực và sẽ phồng lên. Bởi vì những kho tàng bể khơi tuôn đến với ngươi, nguồn phú túc của chư dân sẽ tới tay ngươi. Những con lạc đà tràn ngập vây phủ lấy ngươi, những lạc đà một bướu tự xứ Mađian và Epha; tất cả những ai từ Saba đi tới, [đem theo vàng và nhũ hương, và] họ sẽ tuyên rao lời ca ngợi Chúa.
BÀI ĐỌC II: Ep 3, 2-3a. 5-6
Anh em thân mến, (chắc) anh em đã nghe biết rằng: Thiên Chúa đã ban cho tôi việc phân phát ân sủng cho anh em, là theo ơn mạc khải cho tôi biết, tôi đã được thấu hiểu mầu nhiệm mà con cái loài người các thế hệ khác không được biết, nhưng nay đã mạc khải cho các thánh Tông đồ của Người, và cho các vị Tiên tri, nhờ Thánh Thần. Và nhờ Tin Mừng, các dân ngoại được nên đồng thừa tự, đồng một thân thể và đồng thông phần với lời hứa của Người trong Chúa Giêsu Kitô.
PHÚC ÂM: Mt 2, 1-12
Khi Chúa Giêsu sinh hạ tại Bêlem thuộc xứ Giuđa, trong đời vua Hêrôđê, có mấy nhà đạo sĩ từ Đông phương tìm đến Giê-rusalem. Các ông nói: “Vua người Do-thái mới sinh ra hiện đang ở đâu? Chúng tôi đã nhận thấy ngôi sao của Người ở Đông phương, và chúng tôi đến để triều bái Người”. Nghe nói thế, vua Hêrôđê bối rối, và tất cả Giêrusalem cùng với nhà vua. Vua đã triệu tập tất cả các đại giáo trưởng và luật sĩ trong dân, và hỏi họ cho biết nơi mà Đức Kitô sinh hạ. Họ tâu nhà vua rằng: “Tại Bêlem thuộc xứ Giuđa, vì đó là lời do Đấng Tiên tri đã chép: Cả ngươi nữa, hỡi Bêlem, đất Giuđa, không lẽ gì ngươi bé nhỏ hơn hết trong các thành trì của Giuđa, vì tự nơi ngươi sẽ xuất hiện một thủ lãnh, Người đó sẽ chăn nuôi Israel dân tộc của Ta”. Bấy giờ Hêrôđê ngầm triệu tập mấy nhà đạo sĩ tới, cặn kẽ hỏi han họ về thời giờ ngôi sao đã hiện ra. Rồi vua đã phái họ đi Bêlem và dặn rằng: “Các khanh hãy đi điều tra cẩn thận về Hài Nhi, rồi khi đã gặp thấy, hãy báo tin lại cho Trẫm, để cả Trẫm cũng đến triều bái Người”. Nghe nhà vua nói, họ lên đường. Và kìa ngôi sao họ xem thấy ở Đông phương, lại đi trước họ, mãi cho tới nơi và đậu lại trên chỗ Hài Nhi ở. Lúc nhìn thấy ngôi sao, họ hết sức vui mừng. Và khi tiến vào nhà, họ đã gặp thấy Hài Nhi và Bà Maria Mẹ Người, và họ đã quỳ gối xuống sụp lạy Người. Rồi, mở kho tàng ra, họ đã dâng tiến Người lễ vật: vàng, nhũ hương và mộc dược. Và khi nhận được lời mộng báo đừng trở lại với Hêrôđê, họ đã qua đường khác trở về xứ sở mình.
Suy Niệm 1 : HÃY TRỞ NÊN SAO SÁNG ĐƯA NGƯỜI KHÁC ĐẾN VỚI CHÚA
Hôm nay chúng ta cử hành lễ Chúa Hiển Linh. Theo truyền thống, lễ này được xem là lễ Chúa Giêsu tỏ mình ra cho dân ngoại. Thánh lễ này mời gọi chúng ta trở nên như ánh sao soi đường dẫn người khác đến với Chúa. Chúng ta hãy để lời Chúa hướng dẫn chúng ta trong việc đem người khác đến với Chúa.
Trong bài đọc 1, Ngôn Sứ Isaia nói về viễn cảnh Giêrusalem sẽ trở thành ánh sáng cho muôn dân đến với Đức Chúa. Để trở nên ánh sáng Giêrusalem phải ‘đứng lên’ và ‘bừng sáng lên.’ Hai hành động này ám chỉ việc Giêrusalem cần phải đi ra khỏi bóng đen của nô lệ tội lỗi để ‘vinh quang của Đức Chúa như bình minh chiếu toả trên ngươi’ (Is 60:1). Điều đáng để chúng ta suy gẫm ở đây là việc ánh sáng của Giêrusalem không phải tự mình mà có, nhưng là ‘phản chiếu’ của ánh bình minh và vinh quang của Đức Chúa. Nói cách khác, chỉ khi Giêrusalem để cho Đức Chúa như bình minh chiếu toả và vinh quang Ngài xuất hiện trên mình thì Giêrusalem mới trở thành ánh sáng để soi chiếu cho “chư dân sẽ đi về phía ánh sáng của ngươi, vua chúa hướng về ánh bình minh của ngươi mà tiến bước” (Is 60:3). Chỉ trong ánh sáng của Đức Chúa mà Giêrusalem sẽ trở nên hớn hở từng bừng và trở nên khí cụ để qua ánh sáng của mình muôn dân sẽ “loan truyền lời ca tụng Đức Chúa” (Is 60:6). Lời Chúa trong bài đọc 1 mời gọi chúng ta nhìn lại cuộc đời của mình dưới hai khía cạnh: Thứ nhất, chúng ta được mời gọi trở nên ánh sáng để soi chiếu cho người khác đến với Chúa. Thứ hai, ánh sáng chúng ta có là ‘phản chiếu’ ánh sáng của Thiên Chúa. Nhiều lần trong cuộc sống, thay vì trở nên ánh sáng cho người khác, chúng ta mang bóng tối đến cuộc đời của họ. Đó là những lúc chúng ta không phản chiếu tình yêu của Chúa cho anh chị em mình. Nói cách cụ thể hơn, đức tin và việc làm của chúng ta không đi đôi với nhau. Ngôn Sứ Isaia mời gọi chúng ta biến cuộc sống của mình thành ‘tấm gương’ để qua đó bất kỳ ai nhìn vào cũng nhận ra hình ảnh Thiên Chúa phản chiếu trong đó.
Về phần mình, Thánh Phaolô trong bài đọc 2 chia sẻ với các tín hữu Êphêsô về ơn gọi và kế hoạch ân sủng mà Thiên Chúa đã uỷ thác cho ngài liên quan đến những người Ngài sẽ phục vụ (x. Ep 3:2). Ơn gọi và kế hoạch này là “trong Đức Kitô Giêsu và nhờ Tin Mừng, các dân ngoại được cùng thừa kế gia nghiệp với người Do Thái, cùng làm thành một thân thể và cùng chia sẻ điều Thiên Chúa hứa” (Ep 3:6). Trong những lời này, Thánh Phaolô cho chúng ta thấy ơn cứu độ của Thiên Chúa là dành cho hết mọi người chứ không chỉ dành riêng cho một ‘dân tộc được tuyển chọn.’ Chính vì lý do này mà Thiên Chúa đã mời gọi tất cả chúng ta chia sẻ trong sứ vụ làm cho ơn cứu độ của Ngài được mọi người biết đến và đón nhận. Ngài cũng dùng nhiều phương tiện khác nhau để dẫn con người đến với Ngài. Đây là điều được trình bày trong bài Tin Mừng hôm nay.
Thánh Mátthêu trong bài Tin Mừng hôm nay đặt sự ra đời của Chúa Giêsu trong bối cảnh lịch sử của nhân loại, đó là ‘tại Bêlem, miền Giuđê, thời vua Hêrôđê trị vì’ (Mt 2:1). Chi tiết này cho thấy Chúa Giêsu bước ‘vào thời gian’ để đưa thời gian vào trong vĩnh cửu, làm cho con người, những hữu thể giới hạn, có thể siêu việt chính mình để đạt đến Thiên Chúa. Vì con người tự bản chất có khả năng đạt đến Thiên Chúa nên con người không thể tìm thấy hạnh phúc tuyệt đối trong những tạo vật hữu hạn. Thánh Augustinô nói về khát vọng siêu việt của con người trong câu nói bất hủ của mình như sau: “Lạy Chúa, Ngài dựng con nên cho Ngài và linh hồn con khắc khoải cho đến khi nó được nghỉ yên trong Chúa.” Khát vọng này của con người được Thánh Mátthêu đặt trong khát vọng của các nhà chiêm tinh, là những người ‘dân ngoại’: “Khi Đức Giêsu ra đời tại Bêlem, miền Giuđê, thời vua Hêrôđê trị vì, có mấy nhà chiêm tinh từ phương Đông đến Giêrusalem, và hỏi: ‘Đức Vua dân Do Thái mới sinh, hiện ở đâu?’” (Mt 2:1-2). Những lời này chỉ rõ cho chúng ta biết khát vọng tuyệt đối của con người không phải trong ‘một cái gì đó,’ nhưng ở ‘một Ai Đó.’ Con người luôn đi tìm ‘nơi Thiên Chúa hiện diện’; nhưng thường lại chỉ tìm nơi mình muốn Thiên Chúa hiện diện chứ không phải nơi Thiên Chúa muốn hiện diện. Vì vậy, nhiều lần con người không gặp được Thiên Chúa. Chúng ta có thể gặp Thiên Chúa ở đâu? Thánh Mátthêu đưa ra cho chúng ta những phương tiện sau để đưa chúng ta đến với Thiên Chúa.
Thứ nhất là thiên nhiên: “Chúng tôi đã thấy ngôi sao của Người xuất hiện bên phương Đông, nên chúng tôi đến bái lạy Người” (Mt 2:2). Chi tiết này cho chúng ta thấy Thiên Chúa đã tiền định để mọi người được đón nhận ơn cứu độ nên đã cho ngôi sao trở thành một dấu hiệu trong thiên nhiên để dẫn đường cho ba nhà chiêm tinh đến gặp Chúa Giêsu. Như chúng ta biết các nhà chiêm tinh là những người nghiên cứu về các tinh tú. Thiên Chúa đã dùng ‘đối tượng’ nghiên cứu mà họ quan sát mỗi ngày để đưa họ đến với Ngài. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng, Thiên Chúa cũng dùng những gì chúng ta tiếp xúc qua công việc thường ngày để đưa chúng ta đến với Ngài. Liệu chúng ta có đủ nhạy cảm như ba nhà chiêm tinh để nhận ra ý định của Thiên Chúa muốn sử dụng công việc thường ngày của chúng ta để đưa chúng ta đến với Ngài hay không?
Thứ hai là con người: “Nghe tin ấy, vua Hêrôđê bối rối, và cả thành Giêrusalem cũng xôn xao. Nhà vua liền triệu tập tất cả các thượng tế và kinh sư trong dân lại, rồi hỏi cho biết Đấng Kitô phải sinh ra ở đâu” (Mt 2:3). Sau khi dấu hiệu thiên nhiên biến mất, dấu hiệu thứ hai Thiên Chúa sử dụng là con người vì con người là hình ảnh của Ngài. Đáng buồn thay, Hêrôđê là người ‘không lương thiện,’ nên không thể phản chiếu hình ảnh Thiên Chúa cách trung thực cho những người muốn đến với Thiên Chúa. Chi tiết này khuyến cáo chúng ta về lối sống của mình. Khi chúng ta chỉ lo đến việc củng cố quyền lực của chính mình, chúng ta sẽ không để cho quyền năng của Thiên Chúa thực hiện những kỳ công của Ngài trên cuộc đời chúng ta và của anh chị em mình.
Thứ ba là Kinh Thánh: “Tại Bêlem, miền Giuđê, vì trong sách ngôn sứ, có chép rằng: Phần ngươi, hỡi Bêlem, miền đất Giuđa, ngươi đâu phải là thành nhỏ nhất của Giuđa, vì ngươi là nơi vị lãnh tụ chăn dắt Israel dân Ta sẽ ra đời” (Mt 2:5-6). Chúng ta vẫn thường nghe, lời Chúa là ngọn đường soi cho con bước, là ánh sáng chỉ đường cho con đi. Chúa Giêsu cũng khẳng định rằng, dù trời đất có qua đi, thì một chấm một phết trong lời Chúa cũng không thể qua đi được. Chi tiết này mời gọi chúng ta có một tình yêu sâu đậm dành cho lời Chúa. Công Đồng Vaticanô II dạy chúng ta phải kính yêu Chúa Giêsu trong Bí Tích Thánh Thể và Lời Chúa ngang nhau. Nếu chúng ta muốn được chúc phúc, hãy thực hành điều Chúa Giêsu dạy: “Phúc cho những ai lắng nghe lời Chúa và đem ra thực hành”.
Thứ tư, nơi Chúa Giêsu: Nghe nhà vua nói thế, họ ra đi. Bấy giờ ngôi sao họ đã thấy ở phương Đông, lại dẫn đường cho họ đến tận nơi Hài Nhi ở, mới dừng lại. Trông thấy ngôi sao, họ mừng rỡ vô cùng. Họ vào nhà, thấy Hài Nhi với thân mẫu là bà Maria, liền sấp mình thờ lạy Người” (Mt 2:9-11). Thánh Phaolô thốt lên, Chúa Giêsu chính là hình ảnh của Thiên Chúa vô hình. Điều này được Thánh Gioan trình bày cách rõ ràng hơn trong Tin Mừng của mình, ai thấy Chúa Giêsu là thấy Chúa Cha. Nhiều lần trong cuộc sống, chúng ta muốn nhìn thấy Thiên Chúa, nhưng chúng ta lại không đến với Chúa Giêsu. Một nơi quan trọng nhất để nhìn thấy Chúa Giêsu và qua đó nhìn thấy Chúa Cha là Bí Tích Thánh Thể, vì trong Bí Tích Thánh Thể, Chúa Giêsu ‘hiện diện thật.’ Chúng ta có thể đụng chạm đến Chúa Giêsu trong Thánh Thể, cảm nghiệm tình yêu vô điều kiện của Ngài. Để được như thế, chúng ta cần có đức tin. Đức tin của chúng ta có được bằng hạt cải không?
Qua những gì chúng ta đã chia sẻ trên, cũng từ Tin Mừng hôm nay, chúng ta có thể rút ra thêm ba điều cụ thể sau để suy gẫm và thực hành: (1) Những người đến gặp Chúa Giêsu với ý hướng không tốt như Hêrôđê sẽ không bao giờ gặp được Ngài: “Bấy giờ vua Hêrôđê bí mật vời các nhà chiêm tinh đến, hỏi cặn kẽ về ngày giờ ngôi sao đã xuất hiện. Rồi vua phái các vị ấy đi Bêlem và dặn rằng: “Xin quý ngài đi dò hỏi tường tận về Hài Nhi, và khi đã tìm thấy, xin báo lại cho tôi, để tôi cũng đến bái lạy Người” (Mt 2:7-8); (2) những người gặp được Chúa Giêsu sẽ không ‘trở về con đường cũ,’ không trở về với lối sống cũ: “Sau đó, họ được báo mộng là đừng trở lại gặp vua Hêrôđê nữa, nên đã đi lối khác mà về xứ mình” (Mt 2:12); (3) không ai đến với Chúa với hai bàn tay trắng. Chúng ta phải đến với Chúa với một món quà như ba nhà chiêm tinh: “Rồi họ mở bảo tráp, lấy vàng, nhũ hương và mộc dược mà dâng tiến” (Mt 2:11).
Lm. Anthony, SDB.
…………………………….
Suy Niệm 2: Vẻ huyền nhiệm của các vì sao
Màn đêm lunh linh, tinh tú lấp lánh – Ai chứng kiến cảnh tượng này cũng phải ngả mũ nghiêng đầu bái phục trước tuyệt tác của Đấng tạo hoá. Cảm xúc sẽ dâng trào như thế nào khi trong đêm thanh ngước nhìn lên vòm trời? Muôn vàn điểm sáng trên bầu trời, các vì sao, cũng nhiều lần từng được mô tả trong Kinh thánh. Bản thân tôi vẫn còn nhớ căn nhà lá dột nát khi ánh sáng chiếu vào lúc còn nhỏ nằm trên võng. Ký ức về tuổi thơ lại dâng trào khi chiêm ngưỡng bầu trời trong những đêm như thế này. Tất cả đều có một chỗ đứng trên vòm trời dường như vô tận, trong đó có tôi và cuộc sống của tôi. Con người cảm nhận được sự gần kề của Thiên Chúa là Đấng luôn giang tay che chở thế giới nhỏ bé của chúng ta. Chẳng lạ lùng gì khi từ thuở xa xưa con người đã chú tâm quan sát những hiện tượng trên bầu trời, nhất là những vì sao lạ.
Chúng ta hôm nay gặp gỡ ba nhà chiêm tinh. Họ mang thao thức có thể nhận biết và hiểu được các mối tương quan khi quan sát bầu trời đầy sao. Nếu như chúng ta có thể tin những nhân chứng trong Kinh thánh, chúng ta sẽ khám phá ra một chuyển động từ nơi họ. Niềm khao khát và sự cẩn thận tìm tòi đã giúp họ nhận ra một phương hướng, thúc đẩy và đưa dẫn họ từ phương Đông tiến về thành thánh Giêrusalem. Họ có cùng một chí hướng và kết thành một nhóm. Thánh sử Mátthêu không nói rõ rằng, ngay từ khởi đầu họ đã cùng nhau nghiên cứu xuất hành hay là vì chí lớn tình cờ gặp nhau trên đường. Không biết là ngẫn nhiên hay trùng hợp, tục ngữ có câu: “Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”. Theo tôi nghĩ, họ đã cùng nhau xuất hành hay từ nhiều hướng khác nhau không quan trọng. Họ đã đồng lao cộng khổ và qua những trải nghiệm trên cuộc hành trình, họ khám phá ra sự trợ giúp và bổ sung lẫn nhau. Họ có chung một lý tưởng và có chung một mục đích. Họ không rơi vào vòng luẩn quẩn khi xẩy ra sự cố, lạc mất phương hướng. Họ kiểm tra lại vốn liếng kiến thức của mình và tìm ra một câu trả lời từ Kinh thánh, từ sự trải nghiệm và kiến thức của những bậc thông thái trong dân Israel. Họ đã đến nơi nhưng họ không biết chính xác là ở đâu. Bởi vậy họ đến hoàng cung và xin sự trợ giúp của vua Hêrôđê. Họ cảm thấy bất an vì sự ngạc nhiên của giới tinh hoa quanh nhà vua, nhất là sự cự tuyệt nhập đoàn và cùng nhau lên đường.
Ba nhà chiêm tinh không bị rơi vào cảnh nghi ngờ tuyệt vọng. Niềm thao thức và lòng tin của họ giúp họ được tăng cường sức mạnh vì họ đã biết mình không sai lạc, ngược lại họ đã tiến gần đến đích. Bây giờ mọi sự đã rõ ràng nơi họ muốn tới chính là Belem. Vì sao đã biến mất khỏi tầm mắt bỗng dưng xuất hiện trước mặt họ và tiếp tục chỉ đường. Đúng như dự đoán, họ đã đến đích. Họ tiến vào nhà, họ sấp mình thờ lạy và mở quà dâng tiến Vua cả. Ước vọng của họ đã được đong đầy trong lúc này. Thiên Chúa đã lộ diện và giúp họ tìm thấy Ngài nơi Hài nhi nằm trong máng cỏ. Trải nghiệm của họ có thể tóm gọn trong lời diễn tả của thánh Augustinô: “Trái tim con mãi băn khoăn cho đến khi được nghỉ yên trong Chúa”.
Họ không thể trở lại thành Giêrusalem. Giống như lời báo mộng của thiên thần, họ đã dời bước, chọn một con đường mới để về nhà. Dĩ nhiên họ mang theo trong con tim một cuộc gặp gỡ khó quên. Họ đã thoả lòng mong ước sau một hành trình đầy vất vả. Ước vọng của họ cũng không khác biệt với những khát vọng của từng người trong chúng ta. Ước vọng và sự kiên trì giữ vững hoài bão của mình. Chúng ta cũng chia sẻ khát vọng cùng với rất nhiều người. Nhiều người đã tìm được bạn đường để cùng nhau sánh bước và xây dựng hoài bão và tổ ấm của riêng mình. Nhiều người đã tìm thấy nhiều bạn đồng hành, có chung một lý tưởng và niềm hy vọng, để cùng nhau xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn. Thiên Chúa mà chúng ta tìm kiếm đã tha thiết muốn ở gần chúng ta nên đã mặc xác phàm. Ngài là Immanuel, Đấng ở cùng chúng ta.
Lm Phêrô Trần Minh Đức