Sắc lệnh đầu tiên của Thành Quốc Vatican quy định về việc sử dụng trí thông minh nhân tạo đã có hiệu lực trong tháng này, cấm sử dụng AI có mục đích phân biệt đối xử và thành lập một ủy ban đặc biệt để giám sát “thử nghiệm” kỹ nghệ mới này tại Vatican.
Sắc lệnh có tên “Hướng dẫn về trí thông minh nhân tạo” được Ủy ban Giáo hoàng của Thành Quốc Vatican ban hành và có hiệu lực vào ngày 1 tháng Một sau khi công bố trên trang web của chính quyền Vatican một ngày trước đêm Giáng Sinh.
Những quy định mới đặt ra lệnh nghiêm cấm đối với việc sử dụng AI trong những tổ chức nhà nước của Vatican nhưng không áp dụng cho toàn bộ Giáo triều Roma.
Trong số các hành vi bị cấm có sử dụng nhữn hệ thống AI gây nguy hiểm cho an ninh của Thành phố Vatican, khai triển các hệ thống AI loại trừ người khuyết tật khỏi việc truy cập những tính năng của hệ thống và sử dụng AI để đưa ra “suy luận nhân học có tác động phân biệt đối xử đối với cá nhân.”
Sắc lệnh dài 13 trang này cũng cấm các ứng dụng AI tạo ra bất bình đẳng xã hội, vi phạm nhân phẩm hoặc sử dụng “những kỹ thuật thao túng tiềm ẩn” gây tổn hại về thể chất hoặc tâm lý cho mọi người.
Hơn nữa, bất kỳ việc sử dụng AI nào xung đột với sứ vụ của giáo hoàng, tính toàn vẹn của Giáo hội Công giáo hoặc những hoạt động thể chế của Vatican đều bị cấm.
Trong nỗ lực giám sát việc tuân thủ, sắc lệnh thành lập một “Ủy ban về Thông minh nhân tạo” gồm năm thành viên, gồm các quan chức từ các phòng pháp lý, IT và an ninh của Thành phố Vatican.
Ủy ban này có nhiệm vụ giám sát những hoạt động AI, chuẩn bị luật thực hiện, ban hành các báo cáo hai năm một lần về AI trong Thành phố Vatican và những khu vực được quản lý theo Hiệp ước Lateran.
Ủy ban cũng sẽ đánh giá những đề xuất thử nghiệm AI hầu bảo đảm phù hợp với khuôn khổ đạo đức của sắc lệnh.
Các hướng dẫn của Vatican lấy cảm hứng từ Quy định về AI của Liên minh Âu châu, có hiệu lực vào tháng Tám, nhấn mạnh vào cách tiếp cận dựa trên rủi ro đối với các ứng dụng AI.
Trong khi bảo vệ các luật hiện hành của Vatican về bảo vệ dữ liệu và bản quyền, sắc lệnh này củng cố những nguyên tắc về tính minh bạch, tính bao hàm và trách nhiệm đạo đức. Sắc lệnh yêu cầu các hệ thống AI ưu tiên bảo mật, bảo vệ dữ liệu, không phân biệt đối xử, tính bền vững về kinh tế và bảo vệ môi trường của Vatican.
Nội dung do AI tạo ra trong Vatican phải được dán nhãn rõ ràng là “IA” (intelligenza artificiale), bảo đảm tính minh bạch và phân biệt sự sáng tạo của con người với sản phẩm của máy móc. Vatican cũng giữ bản quyền đối với những tác phẩm như vậy.
Sắc lệnh nêu rõ rằng “việc sử dụng trí tuệ nhân tạo không được hạn chế quyền ra quyết định của các chủ thể chịu trách nhiệm tổ chức, hoạt động và phối hợp nhân sự của chính quyền Thành phố Vatican.”
Ngoài việc nêu rõ những nguyên tắc chung, sắc lệnh còn đưa ra các hướng dẫn cụ thể cho các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, di sản văn hóa, hoạt động tư pháp và thủ tục hành chính.
Tại tòa án Vatican, hệ thống AI chỉ được sử dụng cho mục đích nghiên cứu, trong khi sắc lệnh quy định rằng hoạt động tư pháp thực tế trong việc giải thích luật phải dành riêng cho các thẩm phán con người.
Việc Đức Thánh Cha Phanxicô ủng hộ quản trị AI có đạo đức là động lực thúc đẩy những quy định mới này. Sắc lệnh phản ánh lời kêu gọi liên tục của Đức Thánh Cha Phanxicô về những quy định phù hợp với đạo đức AI, như được nêu trong “Lời kêu gọi của Roma về Đạo đức AI” của Vatican, một tài liệu kêu gọi sự minh bạch, trách nhiệm giải trình và công lý xã hội trong trí thông minh nhân tạo.
Đức Thánh Cha Phanxicô trước đây đã kêu gọi một hiệp ước quốc tế để điều chỉnh AI và thúc giục hội nghị thượng đỉnh G7 năm ngoái cấm sử dụng vũ khí tự động.
Bất chấp lệnh cấm, các hướng dẫn khẳng định rằng “khoa học và công nghệ là sản phẩm của sự sáng tạo của con người được hiểu là món quà của Thiên Chúa và đã khắc phục vô số điều xấu xa đã gây ra và hạn chế con người.”
Các luật bổ sung của Vatican thực hiện những quy định và hướng dẫn về AI dự kiến sẽ được ban hành vào cuối năm 2025.
Nguồn: thanhlinh.net/