BÀI ĐỌC I: St 3, 9-15. 20
Thiên Chúa đã gọi Ađam và phán bảo ông rằng: “Ngươi đang ở đâu?” Ông đã thưa: “Con nghe thấy tiếng Ngài trong vườn địa đàng, nhưng con sợ hãi, vì con trần truồng và con đang ẩn núp”. Chúa phán bảo ông rằng: “Ai đã chỉ cho ngươi biết rằng ngươi trần truồng, há chẳng phải tại ngươi đã ăn trái cây mà Ta cấm ngươi không được ăn ư?” Ađam thưa lại: “Người phụ nữ Chúa đã cho làm bạn với con, chính nàng đã cho con trái cây và con đã ăn”. Và Thiên Chúa phán bảo người phụ nữ rằng: “Tại sao ngươi đã làm điều đó?” Người phụ nữ thưa: “Con rắn đã lừa dối con và con đã ăn”. Thiên Chúa phán bảo con rắn: “Bởi mi đã làm điều đó, mi sẽ vô phúc ở giữa mọi sinh vật và mọi muông thú địa cầu; mi sẽ bò đi bằng bụng, và mi sẽ ăn bùn đất mọi ngày trong đời mi. Ta sẽ đặt mối thù nghịch giữa mi và người phụ nữ, giữa miêu duệ mi và miêu duệ người đó, người miêu duệ đó sẽ đạp nát đầu mi, còn mi thì sẽ rình cắn gót chân người”. Và Ađam đã gọi tên vợ mình là Evà: vì lẽ bà là mẹ của chúng sinh.
BÀI ĐỌC II: Ep 1, 3-6. 11-12
Anh em thân mến, chúc tụng Thiên Chúa và là Cha của Chúa Giêsu Kitô, Chúa chúng ta: Người đã chúc phúc cho chúng ta bằng mọi phúc lộc thiêng liêng ở trên trời trong Ðức Kitô. Bởi Người đã kén chọn chúng ta trong Ðức Kitô từ trước khi tạo thành vũ trụ, hầu cho chúng ta được thánh thiện và tinh tuyền trước mặt Người. Trong tình thương, Người đã tiền định cho chúng ta được làm dưỡng tử đối với Người, qua Ðức Giêsu Kitô, theo như ý Người sở định, cho được ca ngợi vinh quang ân sủng của Người, ân sủng mà Người ban tặng chúng ta trong Con yêu quý của Người. Cũng trong Ðức Kitô, chúng ta đã được chọn trước làm phần gia nghiệp, chiếu theo chương trình tiền định của Ðấng tác thành mọi sự theo như ý Mình sở định, hầu cho chúng ta ca tụng vinh quang Người, chúng ta là những người đã đặt niềm hy vọng trước trong Ðức Kitô.
PHÚC ÂM: Lc 1, 26-38
Khi ấy, thiên thần Gabriel được Chúa sai đến một thành xứ Galilêa, tên là Nagiarét, đến với một trinh nữ đã đính hôn với một người tên là Giuse, thuộc chi họ Ðavít, trinh nữ ấy tên là Maria. Thiên thần vào nhà trinh nữ và chào rằng: “Kính chào trinh nữ đầy ơn phúc, Thiên Chúa ở cùng trinh nữ, trinh nữ có phúc hơn các người nữ”. Nghe lời đó, trinh nữ bối rối và tự hỏi lời chào đó có ý nghĩa gì. Thiên thần liền thưa: “Maria đừng sợ, vì đã được ơn nghĩa với Chúa. Này trinh nữ sẽ thụ thai, hạ sinh một Con trai và đặt tên là Giêsu. Người sẽ nên cao trọng và được gọi là Con Ðấng Tối Cao. Thiên Chúa sẽ ban cho Người ngôi báu Ðavít tổ phụ Người. Người sẽ cai trị đời đời trong nhà Giacóp và triều đại Người sẽ vô tận!” Nhưng Maria liền thưa với Thiên Thần: “Việc đó xảy đến thế nào được, vì tôi không biết đến người nam?” Thiên thần thưa: “Chúa Thánh Thần sẽ đến với trinh nữ và uy quyền Ðấng Tối Cao sẽ bao trùm trinh nữ. Vì thế Ðấng trinh nữ sinh ra sẽ là Ðấng Thánh và được gọi là Con Thiên Chúa. Và này, Isave chị họ trinh nữ cũng đã thụ thai con trai trong lúc tuổi già và nay đã mang thai được sáu tháng, người mà thiên hạ gọi là son sẻ; vì không có việc gì mà Chúa không làm được”. Maria liền thưa: “Này tôi là tôi tớ Chúa, tôi xin vâng như lời Thiên thần truyền”. Và Thiên Thần cáo biệt trinh nữ.
Suy Niệm 1: NGUYÊN TỘI VÀ VÔ NHIỄM NGUYÊN TỘI
Bản văn Sáng thế 3,9-15.20 là một trình thuật thật thâm thúy. Cả một lịch sử về sa ngã và kế hoạch cứu độ được đề cập để lập phông nền giúp ta chiêm ngắm và đo lường ý nghĩa đặc ân Vô nhiễm Nguyên tội của Đức Maria.
Câu hỏi đầu tiên từ Thiên Chúa mà con người nhận được sau khi sa ngã là “Ngươi đang ở đâu?”. Nó có nghĩa rằng “Ngươi đang thế nào? Điều gì đã xảy ra vậy? Tại sao mà ra nông nỗi như thế? Thật khổ thân ngươi!”… Ađam trả lời từ trong bụi rậm, hẳn là giọng run run: Dạ, con nghe đây, nhưng con sợ lắm, vì con trần truồng và đang ẩn núp… Từ khóa ở đây là “trần truồng”. Quả thật, Thiên Chúa ‘bắt mạch’ từ manh mối này: “Ai đã chỉ cho ngươi biết rằng ngươi trần truồng, há chẳng phải tại ngươi đã ăn trái cây mà Ta cấm ngươi không được ăn ư?”
Ai đã chỉ cho biết? Thực ra chẳng ai chỉ cả, mà chính hành động chống lại thánh ý Thiên Chúa đã sinh ra mặc cảm tội lỗi là cảm thức trần truồng nơi Ađam! Cảm thức trần truồng là cảm thức xấu hổ. Mà xấu hổ thì tìm ẩn núp, che chắn. Tệ hơn nữa, con người đùn đẩy trách nhiệm qua việc đổ vạ. Ông đổ vạ cho bà, bà đổ cho con rắn… Ừ thì nghe cũng có vẻ đúng như thế. Nhưng thực sự không đúng. Ai cũng dính chàm, bởi ai cũng hành động với ý thức và tự do của mình, nên đáng ra phải nói ‘lỗi tại tôi’ – thế nhưng không ai chịu nhận. Vì thế điều sinh ra là xung đột, xáo trộn và bế tắc.
Dù sao, sự dối trá bắt đầu với con rắn, tên đầu sỏ đã lừa gạt và thắng được con người… Vì thế, Thiên Chúa ‘làm việc’ với con rắn trước hết. Ngài tuyên bố miêu duệ người phụ nữ sẽ đạp nát đầu con rắn, sẽ thắng lại trong trận tái đấu, và sẽ chiến thắng cách dứt khoát chung cuộc. Đây là hàm ý về đặc ân Vô nhiễm Nguyên tội của Đức Maria, đấng là Eva mới. Đặc ân này có được do chiến công của Chúa Giêsu, Đấng vô tội mà nhận hết hình phạt chứ không đổ vạ, Đấng bị lột trần truồng và treo lên cao trước mặt thiên hạ chứ không được che chắn, Đấng bằng cái chết như một tội nhân đã hóa giải mọi xung đột, xáo trộn và bế tắc của con người. Con người được công chính hóa trước mặt Thiên Chúa, và tìm lại được khả năng hiệp thông, liên đới, chứ không loại trừ và thí bỏ nhau nữa…
Đức Maria là con người được giữ cho khỏi bị ảnh hưởng của nguyên tội, tức những gì mà ông bà nguyên tổ cảm nghiệm sau khi ăn trái cấm và được hỏi “Ngươi đang ở đâu?”… Vì thế Mẹ là một tác phẩm nguyên bản tuyệt vời của ân sủng Thiên Chúa! Vâng, mừng Mẹ Vô Nhiễm là mừng ân sủng kỳ diệu Thiên Chúa ban cho Mẹ, mừng năng lực cứu độ mạnh mẽ khôn tả của Chúa Giêsu, và mừng cho chúng ta được cứu độ bởi chính sức mạnh ấy.
Ta hiểu tại sao Thiên sứ Gabriel gọi Maria là “Đầy Ân Sủng”. Đầy ân sủng là… đầy Chúa! Bởi vì đối với con người thì Thiên Chúa trước hết là Ân Sủng (Cantalamessa). Maria bối rối không hiểu nói vậy có nghĩa gì. Vâng, Maria phải bối rối, phải không hiểu – vì không vị thánh nào ý thức mình là một vị thánh! Maria cũng tỏ ra lo sợ nữa. Vì thế Thiên sứ trấn an: “Maria đừng sợ, vì đã được ân nghĩa với Chúa”… Ta thấy ở đây cũng có bối rối xấu hổ và lo sợ, nhưng không do tội lỗi như kinh nghiệm của nguyên tổ, mà là do tình trạng ân sủng ‘bị’ vạch trần! Do tình trạng ‘đầy ân sủng’ ấy, Maria được báo tin sẽ thụ thai và sinh con trai là Giêsu…
Giờ đây, tới phiên chúng ta ‘bối rối’: việc Mẹ sinh Chúa Giêsu là lý do của tình trạng Mẹ ‘đầy ân sủng’, hay tình trạng ‘đầy ân sủng’ là lý do của việc sinh Chúa Giêsu? Vế thứ nhất hòa hợp với cách diễn đạt của tín điều về Mẹ Vô Nhiễm, còn vế thứ hai rút ra từ chính lời của Thiên sứ Gabriel. Hẳn là cả hai đều đúng, bởi cả hai đều do bởi một Đạo Diễn kỳ tài là Thiên Chúa.
Nhưng nói rằng Thiên Chúa sắp xếp cách tài tình thì không hề có nghĩa là sự tự do của Maria bị sứt mẻ. “Tôi không biết đến người nam” – lời này của Maria vừa gợi cho thấy việc Thiên Chúa làm vượt quá mọi ‘qui luật’ trong hình dung của chúng ta, vừa bảo toàn trọn vẹn sự tự do của Maria… Cũng thế, và càng rõ hơn nữa, khi Maria nói: “Vâng, này tôi là tôi tớ Chúa, xin hãy làm cho tôi như lời sứ thần nói!” Một tuyên ngôn vâng phục hoàn toàn tự do! Đây chính là mức độ tự do cao nhất, tự do hoàn hảo nhất: sự tự do của người đặt mình hoàn toàn thuộc về thánh ý Thiên Chúa.
Nếu mấu chốt của nguyên tội là sự tự do bất tuân phục của nguyên tổ, thì thể hiện ngoạn mục nhất của đặc ân Vô nhiễm Nguyên tội là Đức Maria tự do qui phục Thiên Chúa cách trọn vẹn. Chiêm ngắm Mẹ Vô Nhiễm, chúng ta cũng sẽ thấy mình được phủ ngập trong Ân sủng và Tình yêu của Thiên Chúa. Và chúng ta nhận ra: phải có đời đời để ngợi khen và cảm tạ…!
Trái tim Mẹ là chiếc thuyền bát nhã
Vớt hồn con phiêu bạt biển trầm luân,
Trái tim Mẹ là trùng dương bát ngát
Nơi chảy về muôn suối lệ của trần gian,
Trái tim Mẹ là ngọc tuyền lai láng
Nước cam lồ xoa dịu mảnh hồn đau,
Trái tim Mẹ là nguyện đường mầu nhiệm
Nơi hồn con chiêm ngưỡng Chúa Tình Yêu.
Mẹ là chiếc mâm vàng đôi đũa ngọc,
Con là hoa hèn cỏ mọn tiến dâng lên.
Và cỏ mọn hoa hèn nên đẹp mắt
Đấng muôn trùng khứng nhận đời con!
(thơ của Thế Tâm Nguyễn Khắc Dương)
Lm. Giuse Lê Công Đức, PSS.
……………………………………………..
Suy Niệm 2: Trở thành người như Chúa muốn
Ở tiểu chủng viện Simon Hoà Đàlạt có thông lệ: Khi lớp đàn anh mãn trường thì lớp đàn em mới gia nhập sẽ kế thừa lễ bổn mạng. Như vậy tôi là một phần tử của lớp Vô Nhiễm II. Lúc đó Đức hồng y Phêrô Nguyễn văn Nhơn còn là giáo sư tiểu chủng viện, đồng thời cũng là cha chủ nhiệm. Lớp của tôi mang tiếng nghịch ngợm nên bị cấm túc, không được mừng lễ bổn mạng lần đầu! Lúc đó tôi có phần bất mãn, bởi vì mình đâu có phạm lỗi! Sau này tôi nghĩ lại, có lẽ ngài có lý bởi vì chỉ có 2 trong số 55 anh em làm linh mục!
Hôm nay chúng ta mừng kính lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm. Chúng ta mừng kính một biến cố mang tính chất quyết định trong cuộc đời của Mẹ Maria. Thiên Chúa đã tuyển chọn Đức Mẹ làm mẹ Đấng Cứu Thế, cho nên ngay từ giây phút đầu tiên Ngài đã gìn giữ không để Mẹ Maria vướng mắc tội nguyên tổ. Kinh Thánh không nói gì về thời thơ ấu của Đức Maria. Trong thư gửi tín hữu Galát thánh Phaolô chỉ tóm tắt như sau: “Khi thời gian tới hồi viên mãn, Thiên Chúa đã sai Con mình tới, sinh làm con một người đàn bà.“ (Gl 4,3). Đức Maria chỉ xuất đầu lộ diện ra khỏi bóng tối của lịch sử sau khi sứ thần Gabriel đến truyền tin: “Mừng vui lên, hỡi Đấng đầy ân sủng, Đức Chúa ở cùng bà.“ Tuy ngay từ khởi đầu Đức Maria đã được Thiên Chúa hậu đãi, nhưng nhìn bề ngoài thì tất cả không đem đến những thay đổi bất thường. Ngược lại, cuộc đời của Đức Maria cũng đầy dẫy thăng trầm. Đức Maria sẽ cảm nhận như thế nào khi biết thánh Giuse định tâm bỏ mình, khi sanh hạ Hài nhi Giêsu nơi máng cỏ, khi bị bách hại phải trốn chạy sang Ai cập. Trở về làng Nazarét sống âm thầm gần 30 năm. Chỉ duy một biến cố gây nên nhiều trăn trở khi Đức Giêsu cùng hành hương lên đền thờ Giêrusalem lúc Đức Giêsu tròn 12 tuổi. Cõi lòng người mẹ tan nát khi phải chứng kiến thảm kịch dưới chân thập giá sau 3 năm ngược xuôi tháp tùng con đi rao giảng Tin mừng. Trong ngày khai sinh giáo hội dịp lễ Hiện Xuống tuy Đức Maria hiện diện nhưng không có đóng một vai trò quan trọng nào cả! Ngày vĩnh biệt thế trần cũng không được thánh sử nào ghi nhận!
Thiên Chúa đã trao cho Đức Maria một trọng trách nặng nề, trọng trách làm mẹ Đấng Cứu Thế. Ngay từ đầu Thiên Chúa đã chuẩn bị cho Mẹ Maria những hành trang cần thiết để chu toàn sứ vụ. Đức Maria là một tạo vật mới, đầy ân sủng. Ngay từ giây phút đươc thụ thai nơi cung lòng bà Anna Mẹ đã được Thiên Chúa cứu chuộc. Đức Maria luôn phải lắng nghe, tìm hiểu để sẵn sàng thưa lời xin vâng. Đức Maria đã hoàn thành sứ mạng Chúa trao cho nên ngày nay chúng ta tôn vinh Mẹ như một mẫu gương tuyệt hảo. Đức Maria đã sống cuộc đời làm người như mỗi một người trong chúng ta. Chúng ta mừng kính Mẹ, suy niệm về cuộc đời của một người đã được Thiên Chúa chúc phúc. Đồng thời chúng ta cũng xác tín rằng: Những gì Thiên Chúa đã trao ban cho Đức Mẹ, Ngài cũng trao ban như thế cho chúng ta. Khi sinh ra làm người mỗi một người đã được Thiên Chúa trao ban một ơn gọi, một sứ mạng. Ngài cũng ban cho chúng ta đầy đủ khả năng và điều kiện để chu toàn. Giống như Đức Mẹ chúng ta phải mong ước trở thành người như Chúa muốn, không phải thành ông nọ bà kia như mộng ước viễn vông riêng tư của chúng ta. Đức Maria luôn tỉnh thức, ghi nhớ những gì xảy ra chung quanh và suy niệm trong lòng. Ân huệ lớn lao thuở ban đầu đã giúp Mẹ không bị những hư danh thế tục làm mờ mắt, luôn sáng suốt đáp lời xin vâng.
Khi mừng kính lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm chúng ta cũng được thêm niềm hy vọng và cậy trông. Sự hiện diện của chúng ta nơi trần thế này là do tình Chúa yêu thương mong muốn, chứ không phải là trò đùa của số phận. Con người được sinh ra không phải để sống một cách ích kỷ, chỉ lo cho bản thân nhưng là sống cho kẻ khác. Chúng ta được kêu gọi và tuyển chọn sống cuộc đời Kitô hữu. Hy vọng trước khi nhắm mắt từ giã cõi đời này chúng ta có thể thốt lên: Không phải tôi sống, mà là Đức Kitô sống trong tôi!
Lm. Phêrô Trần Minh Đức